فصل اول – معافیت ها

ماده ۱۴۶ مکرر قانون مالیات‌های مستقیم، “شفافیت” را پیش‌شرط هرگونه مشوق مالیاتی قرار داده است. طبق این ماده، معافیت‌های مالیاتی گسترده (از جمله مواد ۱۳۳، ۱۳۴، ۱۳۹، ۱۴۲ و ۱۴۳) به “مالیات با نرخ صفر” تغییر یافته‌اند؛ به این معنا که مودی موظف است اظهارنامه، دفاتر و مدارک خود را در موعد مقرر تسلیم کند تا مالیات او صفر محاسبه شود. تبصره ۱ این ماده هشدار می‌دهد که عدم رعایت تکالیف تسلیم اظهارنامه، منجر به لغو معافیت، تعلق جریمه و شمول مجازات‌های مالیاتی خواهد شد، مگر در موارد استثنا شده مانند مهریه و سود بانکی.

ماده ۱۴۶ قانون مالیات‌های مستقیم به عنوان یک ماده قانونی “تضمین‌کننده”، امنیت روانی را برای سرمایه‌گذاران و مودیانی که از قبل دارای معافیت‌های مدت‌دار بوده‌اند، فراهم می‌کند. این ماده صراحتاً بیان می‌دارد که هرگونه معافیت مالیاتی که طبق قوانین و مقررات پیش از اصلاحیه تصویب شده باشد، تا پایان دوره زمانی تعیین‌شده، معتبر و پابرجاست. در واقع، تغییرات جدید در قانون مالیات‌ها، حق استفاده از معافیت‌های قبلی را تا تاریخ انقضای آن‌ها سلب نمی‌کند.

ماده ۱۴۵ قانون مالیات‌های مستقیم، سنگ‌بنای صیانت از سپرده‌های بانکی و ابزارهای مالی دولتی در برابر تبر مالیاتی است. این ماده صراحتاً سود حاصل از پنج منبع اصلی را از پرداخت مالیات معاف می‌کند: ۱. سپرده‌های بازنشستگی و پس‌انداز حقوق‌بگیران نزد بانک‌ها، ۲. کلیه سپرده‌ها و جوایز نزد بانک‌های ایرانی و موسسات اعتباری مجاز (به جز سپرده‌های بین‌بانکی)، ۳. جوایز اوراق قرضه و اسناد خزانه دولتی، ۴. سود اضافه برداشت بانک‌های خارجی (با شرط معامله متقابل) و ۵. سود و جوایز اوراق مشارکت. این ماده نقشی کلیدی در تشویق مردم به سرمایه‌گذاری در سیستم بانکی و بازار بدهی ایفا می‌کند.

ماده ۱۴۴ قانون مالیات‌های مستقیم، مجموعه‌ای از معافیت‌های حمایتی و اجتماعی را در بر می‌گیرد. طبق این ماده، اقلام سرمایه‌ای خانواده شامل جهیزیه و مهریه (منقول و غیرمنقول)، مشوق‌های نخبگانی شامل جوایز علمی، بورس‌های تحصیلی و درآمد حق اختراع/اکتشاف، و همچنین درآمد حاصل از فعالیت‌های پژوهشی مراکز دارای پروانه تحقیق (به مدت ۱۰ سال) به طور کامل از پرداخت مالیات معاف هستند. این ماده با هدف حمایت از نهاد خانواده و توسعه زیرساخت‌های علمی کشور تدوین شده است.

ماده ۱۴۳ مکرر قانون مالیات‌های مستقیم، تعیین‌کننده نرخ مالیات نهایی در معاملات بازار سرمایه است. طبق این ماده، فروشندگان سهام و حق تقدم سهام در بورس یا بازارهای خارج از بورس دارای مجوز، موظف به پرداخت مالیات مقطوع نیم‌درصد (۰.۵٪) از ارزش فروش هستند. این مبلغ به عنوان تنها مالیات تعلق گرفته محسوب شده و معامله‌گر از پرداخت هرگونه “مالیات بر درآمد” یا “مالیات بر ارزش افزوده” اضافی بابت آن معامله معاف است. این قانون شفافیت بالایی در هزینه‌های معاملاتی ایجاد کرده است.

ماده ۱۴۳ قانون مالیات‌های مستقیم، مشوقی کلیدی برای شفافیت مالی و توسعه بازار سرمایه است. این ماده به شرکت‌های پذیرفته شده در بورس (۱۰٪) و فرابورس (۵٪) بخشودگی مالیاتی اعطا می‌کند. همچنین فروش کالا در بورس کالا مشمول ۱۰٪ بخشودگی است. نقطه عطف این قانون، حمایت از حقوق سهامداران خرد است؛ به طوری که اگر شرکت حداقل ۲۵٪ سهام شناور آزاد داشته باشد، نرخ بخشودگی آن دو برابر (۲۰٪ برای بورس و ۱۰٪ برای فرابورس) خواهد شد.

ماده ۱۴۲ قانون مالیات‌های مستقیم یکی از قاطع‌ترین مواد حمایتی در نظام مالیاتی ایران است که هدف آن حفظ میراث فرهنگی و رونق اشتغال در بخش روستایی و عشایری است. طبق این ماده، صددرصد درآمد حاصل از فعالیت کارگاه‌های فرش دستباف، صنایع دستی و کلیه شرکت‌های تعاونی و اتحادیه‌های تولیدی مربوط به آن‌ها از پرداخت مالیات معاف است.

ماده ۱۴۱ قانون مالیات‌های مستقیم، ستون اصلی مشوق‌های صادراتی در ایران است. این ماده درآمد حاصل از صادرات خدمات، کالاهای غیرنفتی و محصولات کشاورزی را مشمول نرخ صفر مالیاتی (۱۰۰٪ معاف) می‌داند. نکته مهم در اصلاحات جدید، محدود شدن معافیت مواد خام و کالاهای واسطه‌ای نیمه‌خام به ۲۰ درصد است. شرط اصلی بهره‌مندی از این مزایا، بازگشت ارز حاصل از صادرات به چرخه اقتصادی کشور طبق ضوابط بانک مرکزی است.

نص صریح قانون شناسنامه تغییرات/الحاقات/سوابق مقررات مرتبط اطلاعیه های مرتبط ماده 140 – حذف شد. وضعیت: نامعتبر مرجع تصویب: مجلس شورای اسلامی تاریخ تصویب: 1366/12/03 تاریخ لازم الاجرا: 1368/01/01 قسمت ماده ۶۵ از قانون اصلاح موادی از قانون مالیات های مستقیم مصوب ۱۳۸۰/۱۱/۲۷ تاریخ تصویب: ۱۳۸۱/۰۱/۰۱ شماره مصوبه: ماده ۶۵ قانون اصلاح موادی از قانون … ادامه