[1398/10/10][2895][دیوان عدالت اداری] اعمال ماده 91 قانون تشکیلات و آیین دادرسی دیوان عدالت اداری مصوب سال 1392 نسبت به رأی شماره 1396/5/10-432 هیأت عمومی دیوان عدالت اداری و عدم ابطال بخشنامه 9253 مورخ 1390/7/9 سازمان امور مالیاتی

مشخصات سند

• تاریخ سند: 1398/10/10
• شماره سند: 2895
• کد سند: ال/اعمال ماده 91 قانون تشکیلات و آیین دادرسی دیوان عدالت اداری مصوب سال 1392 نسبت به رأی شماره 1396/5/1/98/
• وضعیت سند: معتبر

عنوان رأی

اعمال ماده 91 قانون تشکیلات و آیین دادرسی دیوان عدالت اداری مصوب سال 1392 نسبت به رأی شماره 1396/5/10-432 هیأت عمومی دیوان عدالت اداری و عدم ابطال بخشنامه 9253 مورخ 1390/7/9 سازمان امور مالیاتی

مرجع رسیدگی

هیأت عمومی دیوان عدالت اداری

شاکی

رئیس سازمان امور مالیاتی کشور

موضوع شکایت و خواسته

اعمال ماده 91 قانون تشکیلات و آیین دادرسی دیوان عدالت اداری مصوب سال 1392 نسبت به رأی شماره 1396/5/10-432 هیأت عمومی دیوان عدالت اداری

گردش کار

بند 1 – سابقه رأی هیأت عمومی

هیأت عمومی دیوان عدالت اداری به موجب رأی شماره 1396/5/10-432 قسمتی از بخشنامه شماره 1390/7/9-9253 سازمان امور مالیاتی کشور را ابطال کرده است.

بند 2 – متن رأی شماره 1396/5/10-432 هیأت عمومی

مطابق بند 9 ماده 12 قانون مالیات بر ارزش افزوده، انواع دارو و لوازم مصرفی درمانی، خدماتی درمانی (انسانی، حیوانی و گیاهی) و خدمات توانبخشی و حمایتی از پرداخت مالیات بر ارزش افزوده معاف اعلام شده است.

نظر به اینکه در سطر آخر بخشنامه مورد اعتراض، پرداخت خدمات بیمه، درمان و تکمیل درمان از معافیت مذکور خارج شده است، این قسمت از بخشنامه مغایر قانون بوده و تصویب آن از حدود اختیارات سازمان امور مالیاتی خارج است و مستند به بند 1 ماده 12 و ماده 88 قانون تشکیلات و آیین دادرسی دیوان عدالت اداری ابطال می شود.

اعضاء هیأت عمومی دیوان عدالت اداری با اعمال ماده 13 قانون تشکیلات و آیین دادرسی دیوان عدالت اداری و تسری ابطال بخشنامه به زمان تصویب آن فقط نسبت به پرداخت کنندگان مستقیم مالیات بر ارزش افزوده موافقت کردند.

بند 3 – درخواست اعمال ماده 91 از سوی رئیس سازمان امور مالیاتی

رئیس سازمان امور مالیاتی کشور به موجب لایحه شماره /200/12835ص-1397/6/14 اعلام می کند که رأی شماره 1396/5/10-432 واجد ایراد قانونی است و تقاضا می کند در اجرای ماده 91 قانون تشکیلات و آیین دادرسی دیوان عدالت اداری رأی مذکور نقض شود.

بند 4 – مفاد لایحه رئیس سازمان امور مالیاتی

تبصره 1 – شرح پرونده

پرونده کلاسه 618,94 موضوع دادخواست اداره کل منابع طبیعی و آبخیزداری استان گلستان به طرفیت سازمان امور مالیاتی کشور به خواسته ابطال قسمتی از بخشنامه شماره 1390/7/9-9253 راجع به مشمولیت مالیات بر ارزش افزوده به بیمه تکمیلی درمان منتهی به صدور دادنامه شماره 1396/5/10-432 هیأت عمومی گردیده است.

تبصره 2 – دلایل مغایرت نداشتن بخشنامه با قانون

بند الف – ماهیت خدمات بیمه‌ای

1. خدمات بیمه‌ای شامل:
   • بیمه حمل و نقل
   • بیمه محصولات کشاورزی
   • بیمه بار
   • بیمه مسئولیت
   • بیمه خودرو
   • بیمه عمر و پس انداز
   • بیمه درمان
   • بیمه مکمل درمان
   • بیمه فعالیتهای آموزشی و پژوهشی

معافیت‌های ماده 12 قانون مالیات بر ارزش افزوده به خدمات بیمه‌ای قابل تسری نیست مگر آن که قانون تصریح کرده باشد. مطابق اصل 51 قانون اساسی، معافیت‌ها و بخشودگی‌ها باید به موجب قانون مشخص شوند.

بند ب – عدم تسری معافیت به نهاده‌ها و خدمات واسطه‌ای

• معافیت‌ها صرفاً در مقطع عرضه کالا و خدمات به خریداران کاربرد دارد.
• تسری معافیت به نهاده‌ها، خدمات واسطه‌ای و عوامل تولید بدون تصریح قانون ممکن نیست.
• خدمات بیمه درمان و بیمه تکمیلی درمان از معافیت بند 9 ماده 12 مشمول نمی‌گردد.
• همانند عدم تسری معافیت حمل و نقل مسافر به خدمات بیمه حمل و نقل مسافری.

تبصره 3 – پیامدهای اجرای ماده 13 و معاذیر اجرایی

• مالیات بر ارزش افزوده مالیات غیرمستقیم است که شرکت‌های بیمه‌گر از مودیان خریدار خدمات وصول می‌کنند و پس از کسر مالیات و عوارض خود به حساب‌ها واریز می‌کنند.
• خریداران خدمات بیمه‌ای نسبت به مالیات و عوارض دریافتی خود صرفاً مانده را پرداخت می‌کنند.
• اجرای ماده 13 و تسری آن به گذشته نسبت به پرداخت‌کنندگان مستقیم مالیات بر ارزش افزوده و استرداد مالیات‌ها، شامل مودیانی که قبلاً از اعتبار مالیاتی استفاده کرده‌اند، پرونده آنها قطعی شده یا فراخوان نشده‌اند و ارگان‌های استفاده‌کننده از اعتبارات بودجه سنواتی، با معاذیر اجرایی فراوان مواجه است.

بند 5 – اعتراض رئیس دیوان عدالت اداری

رئیس دیوان عدالت اداری با پذیرش استدلال‌های لایحه، در اجرای ماده 91 قانون تشکیلات و آیین دادرسی دیوان عدالت اداری به رأی شماره 1396/5/10-432 اعتراض می کند.

رسیدگی به موضوع در دستور کار هیأت عمومی قرار گرفت.

بند 6 – تشکیل جلسه هیأت عمومی

هیأت عمومی دیوان عدالت اداری در تاریخ 1398/10/10 با حضور:

• رئیس و معاونین دیوان
• رؤسا
• مستشاران
• دادرسان شعب

تشکیل شد و پس از بحث و بررسی با اکثریت آراء رأی صادر شد.

بند 7 – رأی نهایی هیأت عمومی

• بر اساس مواد 1 و 8 قانون مالیات بر ارزش افزوده مصوب 1387، عرضه کالا و ارائه خدمات مشمول مالیات است.
• بند 9 ماده 12 معافیت‌هایی برای انواع دارو، لوازم مصرفی درمانی، خدمات درمانی و خدمات توانبخشی و حمایتی اعلام کرده، اما:
  • خدمات بیمه درمان، تکمیل درمان و ارائه خدمات مدیریت و نظارت بر امور درمانی
  • ارتباط مستقیم با روند درمان ندارند و از موارد معاف به شمار نمی‌آیند.

بنابراین، رأی شماره 1396/5/10-432 هیأت عمومی دیوان عدالت اداری با موازین قانونی مغایرت دارد و در اجرای ماده 91 قانون تشکیلات و آیین دادرسی دیوان عدالت اداری:

• رأی قبلی نقض شد
• رأی بر عدم ابطال فراز پایانی بخشنامه شماره 1390/7/9-9253 سازمان امور مالیاتی صادر گردید.

امضاء

محمدکاظم بهرامی
رئیس هیأت عمومی دیوان عدالت اداری