دادنامه ابطال تصویب‌نامه و بخشنامه مالیاتی

تاریخ سند: 1399/11/14
شماره سند: 1699-1700
کد سند: م/147/148/273
وضعیت سند: معتبر
امضا کننده: معاون قضایی دیوان عدالت اداری (مرتضی علی اشراقی)

موضوع: ابطال تصویب‌نامه شماره 173085/ت56342هـ-1397/12/22 هیأت وزیران و بخشنامه شماره 200/98/14-1398/02/31 سازمان امور مالیاتی کشور

مرجع رسیدگی: هیأت عمومی دیوان عدالت اداری

شاکیان:

• سازمان بازرسی کل کشور
• آقای بهمن زبردست

گردش کار

شاکیان به موجب شکایت‌نامه و دادخواست جداگانه، درخواست ابطال تصویب‌نامه شماره 173085/ت56342هـ-1397/12/22 هیأت وزیران و ابطال بخشنامه شماره 200/98/14-1398/02/31 سازمان امور مالیاتی کشور را مطرح کرده‌اند.

الف: شکایت سازمان بازرسی کل کشور

متن شکایت:

“مصوبه شماره 173085/ت56342هـ-1397/12/22 هیأت وزیران در خصوص منظور شدن سرمایه‌گذاری از محل منابع داخلی شرکت‌های عمران شهرهای جدید به حساب مالیات‌های قطعی شده و بخشنامه شماره 200/98/14-1398/02/31 سازمان امور مالیاتی که اجرای مصوبه مذکور را به ادارات امور مالیاتی ابلاغ نموده است، از جهت انطباق با قانون مورد بررسی قرار گرفته است.”

جزئیات بررسی:

1. نسخ تبصره ماده 5 قانون ایجاد شهرهای جدید
   • طبق تبصره ماده (5) قانون ایجاد شهرهای جدید مصوب 1380/10/16، سرمایه‌گذاری از محل منابع داخلی شرکت‌های عمران شهرهای جدید برای ایجاد فضاهای آموزشی، خدماتی، فرهنگی و مذهبی به حساب مالیات‌های قطعی شده این شرکت‌ها منظور شده بود.
   • تصویب ماده 273 قانون مالیات‌های مستقیم مصوب 1380/11/27 موجب نسخ کلیه قوانین و مقررات مغایر، از جمله تبصره ماده 5، شده است.
   • سازمان امور مالیاتی مراتب را طی بخشنامه شماره /200/15428ص-1392/09/02 به ادارات امور مالیاتی ابلاغ کرده است.
2. دادنامه هیأت تخصصی اقتصادی، مالی و اصناف دیوان عدالت اداری
   • دادنامه 228-1396/10/30: تبصره ماده 5 قانون ایجاد شهرهای جدید مصوب 1380/10/16 نسخ شده و بخشنامه مرتبط، صرفاً تبیین حکم مقنن بوده و خلاف قانون یا خارج از اختیار نبوده است.
3. تصویب مجدد هیأت وزیران
   • مصوبه شماره 173085/ت56342هـ-1397/12/22 و بخشنامه شماره 200/98/14-1398/02/31 به استناد تبصره ماده 5 و اصل 134 قانون اساسی ابلاغ شده است.
   • با توجه به نسخ تبصره ماده 5، این مصوبه و بخشنامه مغایر با قانون و خارج از حدود اختیارات مراجع ذی‌ربط می‌باشد و درخواست ابطال آن مطرح شده است.

ب: دادخواست آقای بهمن زبردست

متن شکایت:

“در تصویب‌نامه مذکور مقرر شده: «سرمایه‌گذاری از منابع داخلی شرکت‌های عمران شهرهای جدید برای ایجاد فضاهای آموزشی، خدماتی، فرهنگی و مذهبی به حساب مالیات‌های قطعی شده شرکت منظور خواهد شد.»
اما با توجه به رأی شماره 228-1396/11/02 هیأت تخصصی اقتصادی، مالی و اصناف دیوان عدالت اداری، این تبصره با تصویب ماده 273 قانون مالیات‌های مستقیم نسخ شده و اجرای آن مبنای قانونی ندارد.“

دلایل شاکی:

1. مغایرت با ماده 273 قانون مالیات‌های مستقیم
2. مغایرت با اصول 51، 134 و 138 قانون اساسی
3. عدم نیاز به معافیت مالیاتی و امکان تأمین فضاهای آموزشی و فرهنگی از بودجه سالانه دولت

مقرره‌های مورد اعتراض

1. تصویب‌نامه شماره 173085/ت56342هـ-1397/12/22 هیأت وزیران

موضوع: سرمایه‌گذاری از محل منابع داخلی شرکت‌های عمران شهرهای جدید برای ایجاد فضاهای آموزشی، خدماتی، فرهنگی و مذهبی
وزارت‌های ذیربط: وزارت امور اقتصادی و دارایی – وزارت راه و شهرسازی – وزارت کشور

متن مصوبه:

“در اجرای تبصره ماده (5) قانون ایجاد شهرهای جدید – مصوب 1380، سرمایه‌گذاری از محل منابع داخلی شرکت‌های عمران شهرهای جدید برای ایجاد فضاهای آموزشی، خدماتی، فرهنگی و مذهبی به حساب مالیات‌های قطعی شده شرکت منظور خواهد شد.”

امضا: اسحاق جهانگیری – معاون اول رئیس جمهور

2. بخشنامه شماره 200/98/14-1398/02/31 سازمان امور مالیاتی کشور

موضوع: ارسال تصویب‌نامه شماره 173085/ت56342هـ-1397/12/22 هیأت وزیران
مخاطبان: امور مالیاتی شهر و استان تهران، ادارات کل امور مالیاتی

متن بخشنامه:

“به پیوست تصویب‌نامه شماره 173085/ت56342هـ-1397/12/22 هیأت وزیران ارسال می‌گردد. سرمایه‌گذاری از محل منابع داخلی شرکت‌های عمران شهرهای جدید برای ایجاد فضاهای آموزشی، خدماتی، فرهنگی و مذهبی به حساب مالیات‌های قطعی شده شرکت منظور خواهد شد. پانزده روز پس از درج در روزنامه رسمی کشور (1398/01/12 به بعد) به حساب مالیات قطعی شده شرکت‌های موصوف منظور خواهد شد.”

امضا: محمد قاسم پناهی – سرپرست سازمان امور مالیاتی کشور

دفاع سازمان امور مالیاتی و دولت

1. ماده 273 قانون اصلاحی مالیات‌های مستقیم

“از تاریخ اجرای این قانون، کلیه قوانین و مقررات مغایر به استثنای احکام مالیاتی مقرر در قانون برنامه سوم توسعه اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی لغو می‌گردد.”

• بنابراین، منطوق ماده 273 موجب نسخ تبصره ماده 5 قانون ایجاد شهرهای جدید از تاریخ اجرای قانون شده است.

2. توجیه اجرای ماده 5 قانون ایجاد شهرهای جدید

1. عدم پیش‌بینی معافیت در قانون مالیات‌های مستقیم: حکم ماده 5 همچنان معتبر است، زیرا قانون مالیات‌های مستقیم حکم مغایری برای حساب سرمایه‌گذاری وضع نکرده است.
2. لزوم ایجاد فضاهای آموزشی و فرهنگی در شهرهای جدید: ایجاد شهر بدون این فضاها مشکلات فراوان برای ساکنین ایجاد می‌کند.
3. اعتبار ماده 5 بر اساس قانون تنقیح قوانین مالیاتی مصوب 1396: ماده 5 منسوخ اعلام نشده و همچنان معتبر است.
4. سابقه مشابه: تبصره ماده واحده قانون احداث پروژه‌های راه و ترابری نیز هزینه‌های موضوع تبصره را جزء هزینه‌های قابل قبول مالیاتی دانسته است.
5. مغایرت با اصل 51 قانون اساسی: ماده 5 ناظر به معافیت مالیاتی نیست و حتی اگر فرضاً چنین باشد، با اصل 51 منطبق است.
6. عدم توجه رأی هیأت تخصصی دیوان به قانون تنقیح قوانین مالیاتی: حکم ماده 5 با ماده 147 قانون مالیات‌های مستقیم منافات ندارد و هزینه‌ها قابل قبول است.

رأی هیأت عمومی دیوان عدالت اداری

• با توجه به ماده 273 قانون مالیات‌های مستقیم، قسمت اخیر تبصره ماده 5 قانون ایجاد شهرهای جدید نسخ شده است.
• این موضوع در بخشنامه شماره /20/15428ص-1392/09/02 سازمان امور مالیاتی و دادنامه شماره 228-1396/11/2 هیأت تخصصی اقتصادی، مالی دیوان عدالت اداری نیز تأیید شده است.
• نتیجه: مصوبه شماره 173085/ت56342هـ-1397/12/22 هیأت وزیران و بخشنامه شماره 200/98/14-1398/02/31 سازمان امور مالیاتی، خلاف قانون و خارج از اختیار وضع شده و ابطال می‌شود.

امضا: مرتضی علی اشراقی، معاون قضایی دیوان عدالت اداری، هیأت عمومی

توجه:

• این دادنامه با دادنامه شماره 140009970905811425 مورخ 1400/06/06 هیأت عمومی دیوان عدالت اداری نقض شد و اعتبار حقوقی مصوبه و بخشنامه مورد تأیید قرار گرفت.