گردش کار پرونده
شاکیان
آقایان بهمن زبر دست و مسعود ولی پوری گودرزی
موضوع شکایت و خواسته
درخواست ابطال:
۱. بخشنامه شماره ۱۲/۹۹/۲۱۰-۱۳۹۹/۱/۲۶ معاون حقوقی و فنی سازمان امور مالیاتی موضوع ابلاغ رای و صورتجلسه شماره ۳۸-۲۰۱ مورخ ۱۳۹۷/۱۲/۱۳ هیأت عمومی شورای عالی مالیاتی
۲. بخشنامه شماره ۱۵۵/۹۶/۲۳۰-۱۳۹۶/۱۱/۲۵ معاون مالیاتهای مستقیم سازمان امور مالیاتی متضمن ابلاغ رای و صورتجلسه شماره ۴۱-۲۰۱ مورخ ۱۳۹۶/۱۰/۱۹ هیأت عمومی شورای عالی مالیاتی
گردش کار
شاکیان به موجب دادخواستهای جداگانه، ابطال بخشنامههای مذکور را خواستار شدهاند و بدین شرح دلایل خود را اعلام داشتهاند:
استدلال شاکیان
مطابق ماده ۱۹۰ قانون مالیاتهای مستقیم:
«علیالحساب پرداختی بابت مالیات عملکرد هر سال مالی قبل از سر رسید مقرر در این قانون، موجب تعلق جایزهای معادل ۱% مبلغ پرداختی به ازای هر ماه تا سررسید مقرر خواهد بود که از مالیات متعلق همان عملکرد کسر میشود. پرداخت مالیات پس از آن موعد، موجب تعلق جریمهای معادل ۲/۵% مالیات به ازای هر ماه خواهد بود.»
این ماده صرفاً ناظر بر مالیات عملکرد است و هیچ اشارهای به تسری آن به مالیات نقل و انتقال املاک و حق واگذاری موضوع مواد ۵۹، ۶۳ و ۷۴ قانون مالیاتهای مستقیم ندارد. با این حال، اکثریت شورای عالی مالیاتی مطابق رای مورد شکایت، این جریمه را به مالیاتهای مزبور تسری داده است که مغایر صریح قانون شناخته میشود.
همچنین مطابق رای هیأت تخصصی مالیاتی دیوان عدالت اداری (دادنامه شماره ۷۲۹-۹۹۰۹۹۷۰۹۰۶۰۱۰۷۲۸ مورخ ۱۳۹۹/۴/۲۸) و نظر اقلیت شورا، مالیات نقل و انتقال املاک از مصادیق مالیات غیر درآمدی است و ماده ۱۵۷ قانون مالیاتهای مستقیم هم مربوط به مودیان مالیات بر درآمد میباشد، لذا مالیات حق واگذاری محل نیز مشمول مرور زمان نیست.
خلاصه مقررههای مورد شکایت
۱. بخشنامه شماره ۲۳۰/۹۶/۱۵۵-۱۳۹۶/۱۱/۲۵ (ابلاغ شورای عالی مالیاتی درخصوص مرور زمان مالیات انتقال حق واگذاری محل)
- نظر اکثریت شورای عالی مالیاتی: مرور زمان ملیاتی تنها به نقل و انتقال قطعی املاک تسری مییابد و انتقال حق واگذاری محل مشمول آن نیست.
- نظر اقلیت: مالیاتهای مقطوع خاص، از جمله مالیات انتقال حق واگذاری محل، مشمول مرور زمان نیستند.
۲. بخشنامه شماره ۱۲/۹۹/۲۱۰-۱۳۹۹/۱/۲۶ (ابلاغ جریمه ماده ۱۹۰ قانون مالیاتهای مستقیم نسبت به مالیات نقل و انتقال قطعی املاک و حق واگذاری محل اشخاص حقوقی)
- نظر اکثریت: مالیات نقل و انتقال املاک و حق واگذاری محل در اشخاص حقوقی به عنوان بخشی از مالیات عملکرد آنان محسوب شده و مشمول جریمه ماده ۱۹۰ است.
- نظر اقلیت: جریمه ماده ۱۹۰ صرفاً مختص مالیات عملکرد است و به مالیات نقل و انتقال قطعی املاک و حق واگذاری محل تسری ندارد.
پاسخ سازمان امور مالیاتی کشور
لایحه در خصوص بخشنامه شماره ۱۲/۹۹/۲۱۰:
مالیات نقل و انتقال املاک موضوع مالیاتهای غیرعملکردی است، اما اشخاص حقوقی مکلف به درج کلیه فعالیتها در اظهارنامه سالیانه خود هستند و جریمه ماده ۱۹۰ در این خصوص قابل اعمال است. همچنین، پرداخت مالیات نقل و انتقال املاک پیششرط تنظیم سند رسمی است و پرداخت نکردن مالیات موجب ممانعت از تنظیم سند میشود، لذا ادعای شاکی رد میشود.
لایحه در خصوص بخشنامه شماره ۱۵۵/۹۶/۲۳۰:
تعریف مالیاتی انتقال قطعی املاک و انتقال حق واگذاری محل متفاوت است و مالیات حق واگذاری موضوع وجوه دریافتی است که مشمول مرور زمان مالیاتی نمیشود. استدلال شاکی در این باره بیوجه است.
رأی هیأت عمومی دیوان عدالت اداری
رأی:
الف. حکم ماده ۱۹۰ قانون مالیاتهای مستقیم صرفاً ناظر بر مالیات عملکرد است و قابل تسری به مالیات نقل و انتقال قطعی املاک و انتقال حق واگذاری محل نیست. بخشنامه شماره ۱۲/۹۹/۲۱۰ مورخ ۱۳۹۹/۱/۲۶ و نظریه اکثریت شورای عالی مالیاتی که حکم ماده ۱۹۰ را به این مالیاتها تسری دادهاند، خلاف قانون و خارج از حدود اختیار است و مستند به بند ۱ ماده ۱۲ و ماده ۸۸ قانون تشکیلات و آیین دادرسی دیوان عدالت اداری مصوب ۱۳۹۲، ابطال میشود.
ب. اصل بر عدم شمول مرور زمان است و مطابق نظریات شورای نگهبان، صرفاً در رابطه با مودیان مالیات بر درآمد، ماده ۱۵۷ قانون مالیاتهای مستقیم مرور زمان را پذیرفته است. بنابراین اعمال مرور زمان نسبت به مالیات انتقال حق واگذاری محل مطابق بخشنامه شماره ۲۳۰/۹۶/۱۵۵ مورخ ۱۳۹۶/۱۱/۲۵ و نظریه اکثریت شورای عالی مالیاتی خلاف قانون و خارج از حدود اختیار است و مستند به بند ۱ ماده ۱۲ و ماده ۸۸ قانون یادشده، ابطال میشود.