گردش کار

• شـاکی: آقای بهمن زبردست
• طرف شکایت: سازمان امور مالیاتی کشور
• مـوضـوع شکایت و خـواستـه: ابطال نامۀ شمارۀ ۲۳۲/۲۲۶۲۸/ص مورخ ۱۳۹۶/۱۲/۲۰ مدیرکل دفتر فنی و حسابرسی مالیاتی سازمان امور مالیاتی کشور و اعمال ماده ۱۳ قانون تشکیلات و آیین دادرسی دیوان عدالت اداری مصوب سال ۱۳۹۲

شرح شکایت

شاکی دادخواستی به طرفیت سازمان امور مالیاتی کشور به خواسته ابطال نامۀ شمارۀ ۲۳۲/۲۲۶۲۸/ص مورخ ۱۳۹۶/۱۲/۲۰ مدیرکل دفتر فنی و حسابرسی مالیاتی سازمان امور مالیاتی کشور و اعمال ماده ۱۳ قانون تشکیلات و آیین دادرسی دیوان عدالت اداری مصوب سال تقدیم کرده که به هیات تخصصی مالیاتی، بانکی ارجاع شده است.

متن مقرره مورد شکایت به قرار زیر می باشد:

«در خصوص اعمال مالیات بر فوق العاده ماموریت پرسنل شاغل بر روی شناورها، به آگاهی می رساند:

طبق بند(۶) ماده ۹۱ قانون مالیاتهای مستقیم، صرفاً هزینه سفر و فوق العاده مسافرت مربوط به شغل از شمول مالیات بر درآمد حقوق معاف است، بنابراین به نظر این دفتر معافیت موصوف قابل تعمیم به سایر فوق العاده های پرداختی که با رعایت مقررات مشمول مالیات بر درآمد حقوق می باشد از جمله حق ماموریتی که به عنوان بخشی از مزایای شغلی و به جهت ماهیت شغل پرسنل و بطور مستمر به آنها پرداخت می شود، نخواهد بود.»

دلایل شاکی برای ابطال مقرره مورد شکایت

وفق بند ۶ مادۀ ۹۱ قانون مالیات‌های مستقیم، هزینه سفر و فوق‌العاده مسافرت مربوط به شغل از پرداخت مالیات معاف است.

طبعاً این به آن معنا نیست که شرکتی برای فرار از پرداخت مالیات، بخشی از مزد اصلی کارکنانش را در حکم حقوقی، به‌عنوان حق ماموریت تعریف نموده، بدون اعزام کارکنان به ماموریت، صرفاً به این بهانه مالیات حقوقشان را کمتر پرداخت کند.

شرط اصلی برخورداری از این معافیت این است که دریافت‌کنندۀ حق ماموریت، واقعاً به ماموریت اعزام شود و حق ماموریت را وفق آیین‌نامۀ ماموریت و فقط بابت اعزام به ماموریت دریافت کند.

در این‌صورت حتی اگر ماهیت شغل فرد به‌گونه‌ای باشد که هر ماه تعداد روزهای مشخصی را به ماموریت عازم و در نتیجه حق ماموریت دریافتی ماهانه‌اش هم مبلغ ثابتی شود، این استمرار نافی ماهیت واقعی حق ماموریت نیست و همچنان مشمول معافیت مالیاتی بند ۶ مادۀ ۹۱ قانون مالیات‌های مستقیم است.

نمونه:

کارکنان شرکت‌هایی که ماهانه موظف به حضور مشخصی بر روی شناورهای دریایی هستند و حضور آنان در این مأموریت‌ها واقعی و مستند است، قطعاً حق مأموریت دریافتی‌شان مشمول معافیت خواهد بود.

با توجه به اطلاق حکم بخشنامه که صرف پرداخت مستمر حق مأموریت—even در صورت واقعی بودن مأموریت—را موجب عدم معافیت می‌داند، نامه معترض‌عنه مغایر با بند ۶ مادۀ ۹۱ قانون مالیات‌های مستقیم بوده و خارج از حدود اختیارات (از حیث تضییق حکم مقنن) می‌باشد.

پاسخ طرف شکایت (سازمان امور مالیاتی)

مدیرکل دفتر حقوقی و قراردادهای مالیاتی به موجب لایحه شماره ۱۱۹۸۸/۲۱۲/ص مورخ ۱۴۰۰/۱۰/۲۰ توضیح داده‌اند:

• نامه مورد شکایت صرفاً پاسخ به استعلام شرکت دانش‌بنیان فاتح صنعت است.
• طبق بند (۱) ماده ۱۲ قانون تشکیلات و آیین دادرسی دیوان عدالت اداری، این نامه آیین‌نامه یا مقرره دولتی محسوب نمی‌شود و قابلیت رسیدگی در هیات تخصصی و هیات عمومی را ندارد.

سپس ایشان با استناد به:

• بند ۶ ماده ۹۱ قانون مالیات‌های مستقیم
• مواد ۳۵، ۳۷ و ۴۶ قانون کار

توضیح داده‌اند که:

• مزد و حقوق یکسان تلقی شده و
• ماموریت تعریف و ضوابط مستقل دارد (حداقل ۵۰ کیلومتر یا اقامت شبانه)

لذا پرداخت‌هایی که به صورت مستمر تحت عنوان هزینه سفر یا فوق‌العاده مسافرت پرداخت می‌شود ولی شرایط ماده ۴۶ قانون کار را ندارد، مشمول معافیت بند ۶ ماده ۹۱ نخواهد بود.

دو مصداق عدم شمول معافیت:

1. پرداخت‌هایی که به‌ظاهر فوق‌العاده سفر هستند ولی شرایط مأموریت قانونی را ندارند
2. کارکنانی که فاقد محل خدمت ثابت هستند (مانند رانندگان)

نظریه تهیه‌کننده گزارش

با توجه به اینکه در نامه شماره ۲۳۲/۲۲۶۲۸/ص مورخ ۱۳۹۶/۱۲/۲۰ تصریح شده:

• معافیت بند ۶ ماده ۹۱ قابل تعمیم به سایر فوق‌العاده‌ها از جمله حق مأموریت ناشی از ماهیت شغل نیست،
• و این نظر حکم کلی در خصوص مأموریت پرسنل شاغل بر روی شناورها اعلام نموده،
• و با توجه به اینکه موارد شمول و معافیت مالیات حقوق به‌طور کامل در فصل سوم باب سوم قانون مالیات‌های مستقیم آمده،

نتیجه گرفته شده که:

• مقرره مورد شکایت منطبق با قانون است
• و آنچه در بند ۶ ماده ۹۱ آمده صرفاً هزینه سفر و فوق‌العاده مسافرت است
• و نه مبالغی که ماهیت شغلی مستمر دارند، حتی اگر عنوان “ماموریت” بگیرند.

رأی هیأت تخصصی مالیاتی بانکی

رأی هیات تخصصی مالیاتی، بانکی دیوان عدالت اداری

با عنایت به اینکه در نامه مورد شکایت به شماره ۲۳۲/۲۲۶۲۸/ص مورخه ۱۳۹۶/۱۲/۲۰ مقرر شده:

• معافیت بند (۶) ماده ۹۱ قانون مالیات‌های مستقیم
• قابل تعمیم به سایر فوق‌العاده‌ها از جمله حق مأموریت ناشی از ماهیت شغل نیست
• و این برداشت با نصّ قانون و اصل ۵۱ قانون اساسی سازگار است
• و قانون‌گذار تنها هزینه سفر و مسافرت را مشمول معافیت دانسته نه حقوق ناشی از ماهیت شغل،

لذا:

به استناد بند ب ماده ۸۴ قانون تشکیلات و آیین دادرسی دیوان عدالت اداری مصوب ۱۳۹۲، رأی به رد شکایت صادر می‌شود.

رأی صادره ظرف بیست روز پس از صدور قابل اعتراض از سوی ریاست محترم دیوان یا ده نفر از قضات گرانقدر دیوان عدالت اداری می‌باشد.