قانون مالیات مستقیم

ماده ۱۰۵ قانون مالیات‌های مستقیم، نرخ مالیات بر جمع درآمد شرکت‌ها و سایر اشخاص حقوقی (حاصل از منابع داخلی و خارجی) را بیست و پنج درصد (۲۵%) تعیین می‌کند. این نرخ پس از کسر زیان‌های حاصل از منابع غیرمعاف و همچنین کسر معافیت‌های قانونی مقرر اعمال می‌شود. تبصره ۱ تأکید دارد که اشخاص حقوقی ایرانی غیرتجاری نیز در صورت داشتن فعالیت انتفاعی، مشمول این نرخ مالیاتی بر کل درآمد انتفاعی خود خواهند بود.

ماده ۱۰۶ اصلاحی قانون مالیات‌های مستقیم، روش اصلی تعیین درآمد مشمول مالیات اشخاص حقوقی را رسیدگی به دفاتر قانونی آن‌ها، با تبعیت از مقررات مواد ۹۴ و بند (الف) ماده ۹۵، اعلام می‌کند. در مواردی که طبق ماده ۹۷ (عدم تسلیم اظهارنامه یا عدم ارائه دفاتر)، امکان رسیدگی وجود نداشته باشد، تشخیص درآمد مشمول مالیات به طور علی‌الرأس صورت می‌گرفت (اگرچه با اصلاحات جدید ماده ۹۷، این حالت به اظهارنامه برآوردی تبدیل شده اما حکم کلیت رسیدگی را بیان می‌کند). این حکم درآمدهایی که نحوه تشخیص جداگانه‌ای دارند را مستثنی می‌کند.

ماده ۱۰۸ قانون مالیات‌های مستقیم، وضعیت مالیاتی اندوخته‌هایی که مالیات آن‌ها تا تاریخ لازم‌الاجرا شدن اصلاحیه پرداخت نشده را مشخص می‌کند: اگر این اندوخته‌ها به حساب سرمایه منتقل شوند، مشمول مالیات نخواهند بود. اما در صورت تقسیم، انتقال به سود و زیان یا کاهش سرمایه، معادل آن اندوخته به درآمد مشمول مالیات سال تقسیم یا انتقال اضافه می‌شود. اندوخته‌های حاصل از فعالیت‌های معاف و اندوخته موضوع ماده ۱۳۸، در صورت احراز شرایط مربوط تا آن تاریخ، از این حکم مستثنی هستند.

ماده ۱۰۹ قانون مالیات‌های مستقیم، هفت جزء اصلی درآمد مشمول مالیات مؤسسات بیمه ایرانی را مشخص می‌کند. این درآمدها شامل: ۱. ذخایر فنی ابتدای دوره، ۲. خالص حق بیمه‌های مستقیم (پس از کسر برگشتی‌ها و تخفیف‌ها)، ۳. خالص حق بیمه‌های اتکایی وصولی، ۴. کارمزد و مشارکت در سود معاملات اتکایی واگذاری، ۵. بهره سپرده‌های بیمه اتکایی نزد بیمه‌گر واگذارکننده، ۶. سهم بیمه‌گران اتکایی بابت خسارات پرداختی (غیرزندگی و زندگی)، و ۷. سایر درآمدها است. (البته کسورات قانونی این درآمدها در ماده ۱۱۰ آمده است.)

ماده ۱۱۰ قانون مالیات‌های مستقیم، اشخاص حقوقی را مکلف می‌کند اظهارنامه مالیاتی، ترازنامه و حساب سود و زیان متکی به دفاتر و مدارک خود را، حداکثر تا چهار ماه پس از سال مالیاتی، به همراه فهرست هویت شرکا و سهامداران، به اداره امور مالیاتی محل فعالیت اصلی تسلیم و مالیات متعلق را پرداخت نمایند. شرکت‌های خارجی بدون اقامتگاه یا نمایندگی در ایران، موظف‌اند اظهارنامه و مالیات خود را در تهران تسلیم و پرداخت کنند.