گردش کار
شاکی: احمد شهنیایی – رامین ایرانپور
طرف شکایت: سازمان امور مالیاتی کشور
موضوع شکایت و خواسته:
ابطال عبارت «و سایر مدیران قبل از انحلال شخص حقوقی» از بند (۱) و عبارت «خریداران با عنایت به مفاد قرارداد» از بند (۲) و بند (۳) بخشنامه شماره ۸۴/۹۹/۲۱۰ مورخ ۱۳۹۹/۱۱/۰۵ سازمان امور مالیاتی کشور و اعمال ماده (۱۳) قانون تشکیلات و آیین دادرسی دیوان عدالت اداری نسبت به بند (۳)
شکات دادخواستی به طرفیت سازمان امور مالیاتی کشور، به خواسته ابطال عبارتهای فوق از بخشنامه ذکر شده، به دیوان عدالت اداری تقدیم کردهاند که به هیأت عمومی ارجاع شده است.
متن مقررات مورد شکایت به قرار زیر است:
متن مقررات مورد شکایت
بخشنامه شماره ۸۴/۹۹/۲۱۰ مورخ ۱۳۹۹/۱۱/۰۵ سازمان امور مالیاتی کشور
«نظر به سوالات و ابهامات مطرح شده در خصوص مقررات ماده ۱۹۸ قانون مالیاتهای مستقیم اصلاحی مصوب ۱۳۹۴/۰۴/۳۱ مبنی بر اینکه:
“در شرکتهای منحله، مدیران تصفیه اشخاص حقوقی و در سایر شرکتها مدیران اشخاص حقوقی غیردولتی به طور جمعی یا فردی، نسبت به پرداخت مالیات بر درآمد اشخاص حقوقی و همچنین مالیاتهایی که اشخاص حقوقی به موجب این قانون و قانون مالیات بر ارزش افزوده مکلف به کسر یا وصول یا ایصال آن میباشند و در دوران مدیریت آنها قطعی شده باشد با شخص حقوقی مسوولیت تضامنی خواهند داشت. این مسوولیت مانع از مراجعه ضامنها به شخص حقوقی نیست.”
بنابراین به منظور ایجاد وحدت رویه مقرر میدارد:
۱-
در شرکتهای منحله، مدیران تصفیه اشخاص حقوقی و سایر مدیران قبل از انحلال شخص حقوقی نسبت به مالیات بر درآمد شخص حقوقی و همچنین مالیاتهایی که به موجب قانون مالیاتهای مستقیم و مالیات بر ارزش افزوده، شخص حقوقی مکلف به کسر یا وصول یا ایصال آن بوده و در دوران مدیریت آنها قطعی شده باشد، مشمول مفاد این ماده میباشند.
۲-
تا زمانی که شخص حقوقی در عداد شرکتهای دولتی میباشد، مدیران اینگونه شرکتها مشمول حکم این ماده نمیگردند و از زمان واگذاری به اشخاص خریدار غیردولتی در اجرای قوانین و مقررات موضوعه، خریداران با عنایت به مفاد قرارداد و مدیران آن از تاریخ واگذاری به بعد مشمول حکم این ماده خواهند بود.
۳-
با عنایت به مقررات قانون تجارت، مدیرعامل و کلیه اعضای هیأتمدیره اشخاص حقوقی غیردولتی (اعم از مدیران غیردولتی و دولتی) مشمول حکم ماده ۱۹۸ قانون مذکور میباشند و ادارات کل امور مالیاتی موظفند با رعایت مفاد دستورالعمل شماره ۲۱۸۰۹/۲۳۰/د مورخ ۱۳۹۹/۰۵/۲۲ اقدامات لازم در این خصوص معمول نمایند.»
دلایل شاکیان برای ابطال مقرره
۱- بند (۱)
عبارت مورد شکایت از بند (۱)، علاوه بر مدیران تصفیه، سایر مدیران قبل از انحلال را نیز مشمول ماده ۱۹۸ کرده که به معنای توسعه دامنه قانون و مغایر با اصل ۵۱ قانون اساسی و ماده قانونی مذکور است.
۲- بند (۲)
در بند (۲)، قرارداد واگذاری سهام مبنای شمول ماده ۱۹۸ قرار گرفته و موجب مسئولیت تضامنی خریداران شده است؛
در حالی که:
- شخصیت سهامدار از شرکت مستقل است
- مسئولیت مالیاتی شرکت ربطی به سهامدار ندارد
- براساس اصل ۵۱ قانون اساسی، مبنای مالیات تنها قانون است
بنابراین عبارت مورد شکایت در بند (۲) مغایر اصول ۵۱ و ۲۲ قانون اساسی و ماده ۱۹۸ میباشد.
۳- بند (۳)
اطلاق بند (۳) و تعمیم حکم ماده ۱۹۸ به تمام مدیران حتی کسانی که مسئولیتی در خصوص پرداخت مالیات ندارند:
- مغایر با مواد ۱۹۸ و ۲۰۲ قانون مالیاتهای مستقیم
- مغایر مواد ۱۴۲ و ۱۲۱ لایحه اصلاح قسمتی از قانون تجارت
- مغایر دادنامههای ۷۳۶ مورخ ۱۳۸۷/۱۰/۲۹ و ۱۹۰۹ مورخ ۱۳۹۳/۱۱/۲۷ هیأت عمومی دیوان
- و خارج از حدود اختیار مرجع تصویب
لذا ابطال آن، طبق ماده ۱۳ قانون تشکیلات و آیین دادرسی دیوان عدالت اداری، از زمان تصویب مورد تقاضاست.
پاسخ سازمان امور مالیاتی
دفتر حقوقی و قراردادهای مالیاتی به موجب لوایح شماره ۲۱۲۳۰/۲۱۲/ص مورخ ۱۳۹۹/۱۲/۲۷ و ۶۷/۲۱۲/ص مورخ ۱۴۰۰/۰۱/۱۴ توضیح داده است:
۱- درباره بند (۱)
عبارت «سایر مدیران قبل از انحلال» ناظر به مواد ۱۱۴، ۱۱۶ و تبصره ماده ۱۱۸ قانون مالیاتهای مستقیم است.
این بند مقرره جدیدی ایجاد نکرده و شرط قطعیت مالیات در دوران مدیریت که در متن آمده، همان شرط مندرج در ماده ۱۹۸ است.
۲- درباره بند (۲)
این بند تنها در مقام رفع ابهام از نحوه دستیابی به سمت مدیریت است.
مسئولیت تضامنی فقط شامل سهامدارانی میشود که عضو هیأتمدیره میشوند یا به موجب قرارداد در این جایگاه قرار میگیرند.
این موضوع مطابق ماده ۱۳۵ لایحه قانونی اصلاح قسمتی از قانون تجارت است.
۳- درباره بند (۳)
با جمع مواد ۱۴۲ قانون تجارت و ۱۹۸ قانون مالیاتها، عبارت «مدیران» در ماده ۱۹۸ شامل تمام اعضای هیأتمدیره و مدیرعامل است، حتی اگر حق امضا نداشته باشند.
مواد ۱۰۷، ۱۰۸ و ۱۰۹ قانون تجارت و همچنین اصلاحات سال ۱۳۹۴ قانون مالیاتها نیز این برداشت را تأیید میکند.
نظریه تهیهکننده گزارش
با استناد به:
- ماده ۱۱۴ قانون مالیاتهای مستقیم
- تبصره ماده ۱۱۸
- ماده ۱۹۸
مدیران اشخاص حقوقی غیردولتی در دوران مدیریت خود نسبت به مالیات قطعی شده مسئولیت تضامنی دارند.
مقررات مورد شکایت صرفاً تبیین حکم قانونگذار و شیوه اجرایی آن است و خلاف قانون و خارج از اختیار نیست.
رأی هیأت تخصصی مالیاتی – بانکی دیوان عدالت اداری
مطابق مواد ۱۱۴، ۱۱۸ و ۱۹۸ قانون مالیاتهای مستقیم:
- مدیران موظفاند قبل از تصمیم به انحلال، اظهارنامه اموال و بدهیها را ارائه کنند.
- مدیران تصفیه، ضامنها، شرکای ضامن و سایر اشخاص منتفع از دارایی شخص حقوقی، مسئول پرداخت مالیات هستند.
- مدیران اشخاص حقوقی غیردولتی نسبت به مالیات قطعی شده در دوران مدیریت خود مسئولیت تضامنی دارند.
بنابراین مقررات مورد شکایت:
- تبیینکننده حکم مقنن
- و خلاف قانون یا خارج از اختیار نیست
به استناد بند ب ماده ۸۴ قانون تشکیلات و آیین دادرسی دیوان عدالت اداری:
رأی به رد شکایت صادر و اعلام میشود.
رأی صادره ظرف ۲۰ روز از تاریخ صدور،
از سوی ریاست دیوان عدالت اداری یا ده نفر از قضات دیوان قابل اعتراض است.