گردش کار
شاکی: آقای سید مسیح مولانا
طرف شکایت: شورای عالی مالیاتی
موضوع شکایت و خواسته: ابطال رأی شماره ۱۲ – ۲۰۱ مورخه ۱۴۰۰/۴/۲۲ هیأت عمومی شورای عالی مالیاتی در ارتباط با نحوه رسیدگی به زیان انباشته مندرج در صورتهای مالی آخرین دوره عملیات اشخاص حقوقی (دوره انحلال)
شاکی دادخواستی به طرفیت شورای عالی مالیاتی به خواسته ابطال رأی شماره ۱۲ – ۲۰۱ مورخه ۱۴۰۰/۴/۲۲ هیأت عمومی شورای عالی مالیاتی در ارتباط با نحوه رسیدگی به زیان انباشته مندرج در صورتهای مالی آخرین دوره عملیات اشخاص حقوقی (دوره انحلال) به دیوان عدالت اداری تقدیم کرده که به هیأت عمومی ارجاع شده است.
متن مقرره مورد شکایت به قرار زیر می باشد:
رأی شماره ۱۲ – ۲۰۱ مورخه ۱۴۰۰/۴/۲۲ هیأت عمومی شورای عالی مالیاتی
با توجه به آراء متناقض صادره از سوی شعب دوم و ششم شورای عالی مالیاتی طی آرای شماره ۲۳۷۸۷/۱۹۷۸/۲۰۱ مورخ ۱۳۹۹/۷/۲۷ و ۲۲۱۵/۲۰۱/د مورخ ۱۳۹۸/۲/۲۳ در ارتباط با زیان انباشته مندرج در صورتهای مالی آخرین دوره عملیات اشخاص حقوقی (انحلال)، مراتب در اجرای ماده ۲۵۸ قانون مالیاتهای مستقیم حسب درخواست رئیس شورای عالی مالیاتی در جلسه مورخ ۱۴۰۰/۴/۲۲ هیأت عمومی شورای عالی مالیاتی مطرح گردید.
شورای عالی مالیاتی در اجرای ماده ۲۵۸ قانون مالیاتهای مستقیم مصوب ۱۳۶۶ و اصلاحات بعدی آن، پس از بررسیهای لازم و شور و تبادل نظر در خصوص موضوع مطروحه به شرح زیر اعلام نظر مینماید:
طبق ماده ۱۱۵ قانون مالیاتهای مستقیم، ماخذ محاسبه مالیات آخرین دوره عملیات اشخاص حقوقی که منحل میشوند با رعایت تبصرههای ۱ و ۲ آن، ارزش دارایی شخص حقوقی است منهای بدهیها و سرمایه پرداخت شده و اندوختهها و مانده سودهایی که مالیات آن قبلاً پرداخت گردیده است.
بنابراین در صورتی که زیان سنواتی دوره انحلال ناشی از فعالیت واقعی شخص حقوقی نبوده و به علت ابراز هزینههای غیر واقعی (هزینههای مشمول ماده ۱۹۲) و یا کتمان درآمد بوده باشد، در این صورت با توجه به اینکه این امر موجب عدم ابراز واقعی داراییها یا بدهیها (کمابرازی دارایی و یا بیشابرازی بدهی) حسب مورد در سال شناسایی زیان شده است، میبایست آثار کاهش یا افزایش آن بر داراییها و یا بدهیها در سال شناسایی زیان بررسی و حسب مورد به دارایی مربوطه اضافه و یا از بدهی مورد نظر کسر گردد.
دلایل شاکی برای ابطال مقرره مورد شکایت
شورای عالی مالیاتی در اظهار نظر خود، زیان سنواتی ناشی از ابراز هزینههای غیر واقعی یا کتمان درآمد را با این توجیه که موجب عدم ابراز واقعی داراییها یا بدهیها حسب مورد در سال شناسایی زیان شده است، موظف به بررسی و اعمال کاهش یا افزایش آن بر داراییها و یا بدهیها کرده و ملزم به کسر بدهی یا اضافه کردن دارایی در ماخذ محاسبه درآمد مشمول مالیات سال انحلال نموده است.
نظریه علاوه بر اینکه متضمن وضع قاعده جدید است، توسعه دایره قانون و مغایر با اصل ۵۱ قانون اساسی و در حکم مطالبه مالیات مضاعف میباشد؛ زیرا:
اولاً
در صورت شناسایی هزینههای غیر واقعی یا کتمان درآمد در رسیدگی مالیات عملکرد آن سال، سود و زیان ابراز شده و به تبع آن سود و زیان انباشته نقل شده به سنوات آتی غیر واقعی بوده و کمتر از واقعیت در سنوات آتی در صورتهای مالی منعکس میگردد.
فلذا مالیات کتمان درآمد یا هزینههای غیر واقعی در همان سال شناسایی و از مودی مطالبه شده است.
ثانیاً
در صورت عدم شناسایی، کشف و ابراز چنین مواردی مستلزم بررسی دفاتر و اسناد سنوات قبلی مودی است که در عمل غیر ممکن است.
مضافاً اینکه به استناد ماده ۱۵۷ ق.م.م سنواتی که پنج سال از تاریخ سررسید پرداخت مالیات آنها گذشته باشد مشمول مرور زمان میگردد.
ثالثاً
تأثیر کتمان درآمد یا هزینه غیر واقعی بر صورتهای مالی چنین است که سود و زیان انباشته (بخشی از حقوق صاحبان سهام) پایان سال افزایش و در مقابل حسب مورد دارایی افزایش یا بدهی کاهش مییابد.
خلاصه مدافعات طرف شکایت
همانطور که صورتجلسه هیأت عمومی شورای عالی مالیاتی اشاره شده، در صورتی که زیان انباشته ناشی از ابراز هزینه غیر واقعی یا درآمد کتمان شده در سال شناسایی زیان باشد، این امر منجر به کمابرازی دارایی یا بیشابرازی بدهی در آن سال شده است.
با فرض شناسایی این مورد:
- صرفاً از سود مشمول مالیات نسبت به اخذ مالیات اقدام شده
- پوشش زیان تا مبلغ صفر، مالیات وضع نشده است
تا حسب ادعای شاکی در دوره انحلال جنبه مضاعف و تکراری داشته باشد.
فلذا خواستار رد شکایت شاکی گردیده است.
نظریه تهیهکننده گزارش
مفاد شکایت شاکی مبنی بر ابطال رأی شماره ۱۲ – ۲۰۱ مورخه ۱۴۰۰/۴/۲۲ هیأت عمومی شورای عالی مالیاتی راجع به زیان انباشته مندرج در صورتهای مالی آخرین دوره عملیات شخص حقوقی (دوره انحلال) میباشد که رأی یاد شده به عنوان رأی وحدت رویه و در مقام تعارض بین شعب دوم و ششم شورای عالی مالیاتی صادر شده است.
با لحاظ اینکه:
- طبق ماده ۱۱۵ قانون مالیاتهای مستقیم، ماخذ محاسبه مالیات دوره انحلال اشخاص حقوقی به تفصیل بیان شده است
- رأی وحدت رویه شورای عالی مالیاتی نیز در راستای عمل به مفاد ماده ۱۱۵ صادر شده است
- در صورتی که شخص حقوقی زیان سنواتی دوره انحلال را اعلام و ابراز نماید و احراز شود این زیان ناشی از فعالیت واقعی نبوده یا هزینههای غیر واقعی (مشمول ماده ۱۹۲) ابراز نموده باشند
- این امر موجب کمابرازی دارایی و یا بیشابرازی بدهیها در سال شناسایی شده است
لذا قانوناً باید آثار این کاهش یا افزایش غیر واقعی اصلاح شود تا ماخذ واقعی به دست آید و این فرآیند:
- رسیدگی عادلانه
- رسیدگی واقعی
- اصلاح عمد یا اشتباه مودی
را به همراه دارد.
رأی هیأت تخصصی مالیاتی، بانکی دیوان عدالت اداری
مفاد شکایت شاکی مبنی بر ابطال رأی شماره ۱۲ – ۲۰۱ مورخه ۱۴۰۰/۴/۲۲ هیأت عمومی شورای عالی مالیاتی راجع به زیان انباشته مندرج در صورتهای مالی آخرین دوره عملیات شخص حقوقی (دوره انحلال) میباشد.
با توجه به:
- ماده ۱۱۵ قانون مالیاتهای مستقیم
- رأی وحدت رویه شورای عالی مالیاتی
- ضرورت اصلاح کمابرازی دارایی یا بیشابرازی بدهی
هیأت تخصصی اعلام میکند:
به استناد بند ب ماده ۸۴ قانون تشکیلات و آیین دادرسی دیوان عدالت اداری مصوب ۱۳۹۲:
رأی به رد شکایت صادر مینماید.
رأی صادره ظرف بیست روز پس از صدور قابل اعتراض از سوی ریاست محترم دیوان یا ده نفر از قضات دیوان عدالت اداری میباشد.