ماده ۱۶ قانون احکام دائمی برنامههای توسعه کشور به تأسیس و ساختار صندوق توسعه ملی اختصاص دارد. هدف اصلی این صندوق تبدیل بخشی از درآمدهای حاصل از فروش نفت، گاز و فرآوردههای نفتی به ثروتهای ماندگار و سرمایههای مولد اقتصادی و همچنین حفظ سهم نسلهای آینده از این منابع است. صندوق توسعه ملی در تهران مستقر است و این ماده در حکم اساسنامه صندوق محسوب میشود.
بر اساس این ماده، ارکان صندوق شامل هیأت امنا، هیأت عامل و هیأت نظارت است. هیأت امنا بالاترین رکن تصمیمگیری صندوق بوده و وظیفه تعیین سیاستها، تصویب شرایط اعطای تسهیلات، برنامههای راهبردی و انتخاب اعضای هیأت عامل را بر عهده دارد. هیأت عامل مسئول اداره اجرایی صندوق و اجرای مصوبات هیأت امنا است و رئیس هیأت عامل به عنوان بالاترین مقام اجرایی صندوق فعالیت میکند. همچنین هیأت نظارت با حضور مقامات نظارتی کشور بر عملکرد مالی و اجرایی صندوق نظارت میکند.
منابع صندوق عمدتاً از درآمدهای صادرات نفت و گاز، سهمی از حساب ذخیره ارزی، سود سرمایهگذاریها و منابع مالی بینالمللی تأمین میشود. این منابع برای اعطای تسهیلات ارزی به بخش خصوصی و تعاونی، حمایت از صادرات خدمات فنی و مهندسی، سرمایهگذاری در بازارهای مالی خارجی و جذب سرمایهگذاری خارجی استفاده میشود.
در عین حال، قانون بهطور صریح استفاده از منابع صندوق برای هزینههای جاری دولت یا بازپرداخت بدهیهای دولت را ممنوع کرده است تا منابع صندوق صرفاً در جهت توسعه اقتصادی و سرمایهگذاریهای مولد به کار گرفته شود.