ماده ۶۵ با هدف ساماندهی ساختار اداره مناطق آزاد و ویژه اقتصادی و افزایش نقش آنها در توسعه اقتصادی کشور تصویب شده است. این ماده تلاش می‌کند با ایجاد مدیریت یکپارچه، تسهیل تجارت، تقویت تولید و توسعه علمی، مناطق آزاد را به مراکز مهم اقتصادی و بین‌المللی تبدیل کند.
این ماده چند محور اصلی دارد که شامل مدیریت مناطق آزاد، معافیت‌های تجاری و گمرکی، توسعه فعالیت‌های بندری، گسترش فعالیت‌های علمی و حمایت از محرومان بومی مناطق آزاد است.
۱. مدیریت یکپارچه مناطق آزاد
طبق بند الف ماده ۶۵:
مدیران سازمان‌های مناطق آزاد نماینده دولت محسوب می‌شوند و بالاترین مقام اجرایی منطقه هستند.
در نتیجه:
تمامی وظایف، اختیارات و مسئولیت‌های دستگاه‌های اجرایی دولتی مستقر در منطقه به مدیر سازمان منطقه آزاد واگذار می‌شود.
استثناء این قاعده:
نهادهای دفاعی
نهادهای امنیتی
همچنین اداره مناطق آزاد صرفاً بر اساس قوانین زیر انجام می‌شود:
قانون چگونگی اداره مناطق آزاد تجاری ـ صنعتی
قانون کار
تبصره‌های بند الف
تبصره ۱:
اگر دستگاهی زیر نظر مقام معظم رهبری باشد، واگذاری اختیارات آن تنها با موافقت ایشان امکان‌پذیر است.
تبصره ۲:
اختیارات فرماندار در مورد مصوبات شوراهای اسلامی شهر و روستا در مناطق آزاد به مدیر سازمان منطقه آزاد منتقل می‌شود.
۲. نحوه برخورد گمرکی با تولیدات مناطق آزاد
طبق بند ب:
کالاهایی که در مناطق آزاد یا ویژه اقتصادی تولید یا پردازش شده‌اند، هنگام ورود به سرزمین اصلی:
به اندازه ارزش افزوده داخلی و مواد اولیه داخلی استفاده شده در آن کالا، تولید داخلی محسوب می‌شوند.
نتیجه:
آن بخش از کالا از پرداخت حقوق ورودی معاف است.
تبصره‌های بند ب
تبصره ۱:
مواد اولیه خارجی که در تولید استفاده شده‌اند، در صورتی که حقوق ورودی آنها پرداخت شود، مانند مواد اولیه داخلی محسوب می‌شوند.
تبصره ۲:
اگر مواد اولیه خارجی قبلاً از سرزمین اصلی به منطقه آزاد ارسال شده باشد و در تولید کالایی استفاده شود که دوباره به کشور وارد می‌شود، آن مواد از پرداخت حقوق ورودی معاف خواهند بود.
۳. مدیریت خدمات بندری در مناطق آزاد
طبق بند پ:
اگر بنادر در محدوده مناطق آزاد توسط:
بخش خصوصی
بخش تعاونی
یا سازمان منطقه آزاد
ایجاد شده باشند،
هزینه خدمات بندری کشتی‌ها و شناورها توسط سازمان منطقه آزاد مربوطه دریافت می‌شود.
همچنین مناطق آزاد مجاز هستند:
کشتی‌ها را ثبت کنند
عملیات ترخیص کشتی‌ها را انجام دهند
مشروط به رعایت قوانین داخلی و مقررات بین‌المللی.
۴. معافیت‌های تجاری و گمرکی
طبق بند ت:
مبادلات کالا میان:
مناطق آزاد و خارج از کشور
مناطق آزاد با یکدیگر
از موارد زیر معاف هستند:
مالیات
عوارض
حقوق ورودی
تنها استثناء:
عوارض موضوع ماده ۱۰ قانون چگونگی اداره مناطق آزاد.
۵. توسعه فعالیت‌های علمی و دانشگاهی
طبق بند ث:
برای توسعه ارتباطات علمی و آموزشی بین‌المللی، موارد زیر در مناطق آزاد مجاز است:
ایجاد نمایندگی دانشگاه‌های داخلی
ایجاد نمایندگی دانشگاه‌های معتبر خارجی
تأسیس دانشگاه‌های خصوصی
البته با رعایت قوانین مربوط و اعلام وزارتخانه‌های ذی‌ربط.
هدف این بند:
تبدیل مناطق آزاد به مراکز علمی و آموزشی بین‌المللی.
۶. تعیین محدوده آبی مناطق آزاد
طبق بند ج:
محدوده آبی مناطق آزاد تا فاصله ۸۰۰ متر از قلمرو خاکی منطقه تعیین می‌شود.
این محدوده باید با رعایت:
ملاحظات امنیتی
ملاحظات دفاعی
و با تأیید ستاد کل نیروهای مسلح مشخص شود.
این محدوده آبی نیز از امتیازات قانونی مناطق آزاد بهره‌مند خواهد شد.
۷. حمایت از محرومان بومی مناطق آزاد
طبق بند چ:
سازمان‌های مناطق آزاد موظف هستند حداقل یک درصد (۱٪) از درآمد حاصل از عوارض ورود و صدور کالا و خدمات در این مناطق را
از طریق نهادهای حمایتی
به محرومان و نیازمندان بومی همان مناطق اختصاص دهند.
هدف این حکم:
کاهش فقر و حمایت از ساکنان محلی مناطق آزاد است.
