ماده ۳۶ با هدف ارتقای جایگاه بازار سرمایه، افزایش شفافیت و ساماندهی بازارهای متشکل اوراق و کالا، مجموعهای از الزامات و قواعد را برای ناشران، نهادهای مالی، فعالان بازار و مدیران آنها تعیین میکند.
در ادامه، مفاد ماده بهصورت بخشبندیشده و دقیق:
الف) ثبت اوراق بهادار و انتشار اطلاعات
تمام اشخاصی که تاکنون اوراق بهادار منتشر کردهاند باید:
حداکثر ظرف ۶ ماه اوراق خود را نزد سازمان بورس ثبت کنند.
عدم ثبت، تخلف است ولی مانع اجرای تکالیف قانونی ناشر نمیشود.
ناشران ثبتشده باید اطلاعات مالی خود را مطابق ماده ۴۵ قانون بازار اوراق بهادار منتشر کنند.
این بند اساس شفافیت اطلاعاتی در بازار را تقویت میکند.
ب) اعتبار معاملات اوراق بهادار
معاملات اوراق بهادار ثبتشده فقط باید:
در بورسها
یا بازارهای خارج از بورس دارای مجوز
و با رعایت مقررات معاملاتی انجام شود.
معاملات خارج از این چارچوب فاقد اعتبار هستند.
پ) تسویه و پایاپای در شرکت سپردهگذاری
برای تمام معاملات اوراق بهادار:
تسویه وجوه
و نقلوانتقال اوراق
فقط باید از طریق شرکت سپردهگذاری مرکزی اوراق بهادار و تسویه وجوه انجام شود.
این بند باعث امنیت، یکپارچگی و استاندارد بودن تسویهها میشود.
ت) ثبت و نگهداری سوابق معاملات
سوابق معاملات باید به نحوی ثبت شود که:
قابلیت بازسازی کامل معاملات وجود داشته باشد.
سازمان بورس موظف است:
حداکثر ظرف ۲ ماه دستورالعمل اجرایی این بند را تهیه و ابلاغ کند.
این بند یکی از پایههای مبارزه با تخلف، دستکاری و سوءاستفاده اطلاعاتی است.
ث) ثبت نهادهای مالی و تأیید صلاحیت مدیران
الزامات اصلی این بند:
مدیران عامل و اعضای هیأتمدیره تمامی نهادهای مالی موظفند نهاد تحت مدیریت خود را نزد سازمان بورس ثبت کنند.
عدم ثبت تخلف است و فعالیت مدیران مشمول بند ۱ ماده ۴۹ قانون بازار اوراق بهادار میشود.
سازمان ثبت اسناد و املاک باید نهادهای مالی را تنها با مجوز سازمان بورس ثبت کند.
همه تغییرات در اساسنامه یا سرمایه نهادهای مالی باید به تأیید سازمان بورس برسد.
تأیید صلاحیت حرفهای مدیران، طبق دستورالعمل شورای عالی بورس انجام میشود.
این بند ستون اصلی نظارت حرفهای، کنترل مالکیت و جلوگیری از نفوذ اشخاص فاقد اعتبار در نهادهای مالی است.
ج) مقررات معاملات کالایی در بورس کالا
کالاهایی که در بورسهای کالایی پذیرش شده و معامله میشوند:
فقط تابع قوانین و مقررات همان بورس هستند.
معاملات، تسویه و تحویل نهایی آنها تابع قوانین بازارهای غیرمتشکل کالایی نیست.
این بند بازار کالایی را از بازارهای سنتی و غیرمتشکل جدا و استاندارد میکند.
چ) پایگاه اطلاعاتی مدیران نهادهای مالی
تمام مدیران:
نهادهای مالی
تشکلهای خودانتظام
و ناشران اوراق بهادار
باید مدارک زیر را به سازمان بورس ارائه دهند:
مدارک هویتی
سوابق تحصیلی
سوابق شغلی
سازمان بورس موظف است:
اطلاعات مدیران را در پایگاه اطلاعاتی مدیران ثبت کند
و وضعیت عملکرد، تخلفات و سوابق کیفری آنها را منتشر نماید.
روش اجرایی توسط شورای عالی بورس تعیین میشود.
این بند یکی از مهمترین ابزارهای شفافیت، پاسخگویی و اعتبارسنجی حرفهای مدیران در بازار سرمایه است.