اصل بیست و ششم
احزاب، جمعیت‌ها، انجمن‌های سیاسی و صنفی و انجمن‌های اسلامی یا اقلیت‌های دینی شناخته‌شده آزادند، مشروط به اینکه اصول استقلال، آزادی، وحدت ملی، موازین اسلامی و اساس جمهوری اسلامی را نقض نکنند. هیچ‌کس را نمی‌توان از شرکت در آنها منع کرد یا به شرکت در یکی از آنها مجبور ساخت.
این اصل تشکیل احزاب، جمعیت‌ها، انجمن‌های سیاسی، صنفی، اسلامی و اقلیت‌های دینی را آزاد دانسته و هرگونه اجبار یا منع اشخاص از عضویت در آنها را غیرقانونی اعلام کرده است.
فعالیت تشکل‌ها آزاد است مشروط بر اینکه اصول استقلال، آزادی، وحدت ملی، موازین اسلامی و اساس جمهوری اسلامی ایران را نقض نکنند.
خیر، بر اساس نص صریح اصل ۲۶ قانون اساسی، هیچ‌کس را نمی‌توان به شرکت در یکی از جمعیت‌ها یا انجمن‌ها مجبور ساخت یا از عضویت در آنها منع کرد.
انجمن‌های صنفی و موسسات غیرانتفاعی ثبت‌شده در صورت رعایت مقررات قانونی و ارائه اظهارنامه، می‌توانند از معافیت‌ها و تسهیلات حقوقی و مالیاتی بهره‌مند شوند.
ذی‌نفعان و هیئت‌موسس تشکل‌ها می‌توانند با استناد به اصل ۲۶ قانون اساسی، جهت ابطال دستورالعمل‌ها یا تصمیمات مانع در دیوان عدالت اداری طرح شکایت کنند.
وکیل متخصص با تحلیل روابط اداری و صیانت از حقوق اساسی تشکل‌ها، فرآیند ثبت، رفع موانع قانونی و پیگیری دعاوی حقوقی و مالیاتی انجمن‌ها را انجام می‌دهد.
نحوه بررسی و فرآیند حقوقی استناد به حق آزادی تشکل‌ها و پیگیری ثبت انجمن طبق اصل ۲۶
- ارزیابی اساسنامه و موضوع فعالیت تشکل جهت عدم مغایرت با اصول پنج‌گانه اصل ۲۶
تطبیق اهداف حزب یا انجمن صنفی با موازین اسلامی، استقلال، آزادی، وحدت ملی و اساس جمهوری اسلامی.
- انجام تشریفات اداری و قانونی ثبت تشکل در مراجع ذی‌صلاح بر اساس قوانین موضوعه
تنظیم اسناد تاسیس و ارائه مدارک به وزارت کشور یا وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی حسب مورد.
- ثبت دادخواست و پیگیری حقوقی در دیوان عدالت اداری در صورت ممانعت غیرقانونی
ارائه لوایح مستدل جهت ابطال تصمیمات مراجع اجرایی ناقض حق آزادی اجتماعات و تشکل‌ها.
