مشخصات دستورالعمل

• نوع: دستورالعمل
• شماره: 200/96/98پ
• تاریخ صدور: 1396/07/10
• مرجع تصویب: رئیس مرکز عالی دادخواهی مالیاتی و تشخیص صلاحیت حرفه‌ای

متن اصلی

حسب گزارشات و اطلاعات واصله از مرکز عالی دادخواهی مالیاتی و تشخیص صلاحیت حرفه ای، تعداد شکوائیه های واصله در اجرای مقررات ناظر بر ماده 251 مکرر قانون مالیات های مستقیم در سالهای اخیر افزایش قابل توجهی داشته به نحوی که افزایش حجم شکوائیه ها موجبات تطویل در رسیدگی های مرکز مزبور را فراهم نموه است. نتایج حاصل از بررسی شکایات مطروحه و آراء صادره هیأتهای موضوع ماده مذکور حاکی از آنست که رفع نقایص موجود در فرآیند تشخیص مالیاتها و نیز بهبود فرآیند دادرسی در سازمان امور مالیاتی کشور می تواند نقش بسزایی در کاهش تداوم اعتراضات مودیان مالیاتی و نیز ورودی شکایات به مرکز موصوف داشته باشد.تحقق موارد یاد شده از جمله اهداف طرح جامع مالیاتی کشور بوده و انتظار می رود تا با استفاده از اطلاعات پالایش یافته و قابل اتکاء، روش های تشخیص مالیات و دادرسی مالیاتی نیز بهبود یابد لیکن تا تحقق و پیاده سازی فرآیند طرح جامع مالیاتی ضرورت دارد سازامن امور مالیاتی کشور در راستای مقررات ماده 251 مکرر قانون مالیات های مستقیم و به منظور ساماندهی و تسریع در رسیدگی به امور مودیان محترم مالیاتی، رفع مشکلات موجود و نیل به اهداف مورد نظر مقنن موارد ذیل را مورد توجه و اهتمام لازم قرار دهد:

1. تشخیص مالیات

تشخیص مالیات می بایستی وفق مقررات قانونی براساس اسناد و مدارک و متکی به دلایل و اطلاعات کافی انجام پذیرد و هیأت های موضوع بند 3 ماده 97( ق.م.م) حتی المقدور ایرادات و دلایل ضعیف و غیر اصولی را مبنای رد و یا غیر قابل رسیدگی اعلام نمودن دفاتر قانونی مودیان مالیاتی قرار ندهند.

2. استفاده از نتایج آراء مراجع

در تشخیص مالیات از نتایج آراء صادره توسط دیوان عدالت اداری، هیأتهای ماده 251 مکرر قانون مالیات های مستقیم، شورای عالی مالیاتی و سایر مراجع حل اختلاف مالیاتی در موضوعات و موارد مشابه اتخاذ ملاک نموده تا از تکرار موضوعات یکسان و اطاله رسیدگی اجتناب گردد.

3. بهره‌برداری کامل از اختیارات قانونی

در اجرای مقررات مواد 238، 244، 247 و 216 قانون مالیاتهای مستقیم و ماده 29 قانون مالیات بر ارزش افزوده، مراجع ذیربط موظفند از اختیارات و ظرفیت های قانونی خود به منظور حل و فصل اختلافات مالیاتی به طور کامل بهره برداری نموده و از احاله اعتراضات به سایر مراجع حل اختلاف مالیاتی اجتناب نمایند.

4. انتخاب اعضاء هیأتها

به منظور رعایت سطح هیأتها و در قیاس با هیأتهای حل اختلاف مالیاتی بدوی لازم است اعضاء هیأتهای حل اختلاف مالیاتی تجدیدنظر از میان افراد خبره و با تجربه بیشتر انتخاب کردند.

5. تسریع در رسیدگی‌های مرکز عالی دادخواهی مالیاتی و تشخیص صلاحیت حرفه ای

به منظور تسریع در رسیدگی های مرکز عالی دادخواهی مالیاتی و تشخیص صلاحیت حرفه ای نکات ذیل متذکر و اجرای دقیق آنها تأکید می گردد :

1-5

ادارات کل امور مالیاتی موظفند ترتیبی اتخاذ نمایند تا در صورت مراجعه و درخواست مودیان مالیاتی به منظور تکمیل مدار ک و مستندات شکواییه ها، تصاویر مدارک مورد نیاز را به آنها تسلیم نمایند.

2-5

ادارات کل امور مالیاتی موظفند ترتیبی اتخاذ نمایند تا پرونده های مالیاتی مورد درخواست مرکز بصورت برگ شمار و منظم و نیز استعلامات بعمل آمده حداکثر ظرف مدت 15 روز از تاریخ وصول درخواست با استعلام حسب مورد ارسال گردد.

3-5

ادارات کل امور مالیاتی موظفند ترتیبی اتخاذ نمایند در زمان درخواست پرونده های مالیاتی از سوی مرکز عالی دادخواهی مالیاتی و تشخیص صلاحیت حرفه ای، چنانچه اعتراض مودی در سایر مراجع مطرح می باشد مراتب را سریعا به مرکز مذکور اعلام نمایند.

4-5

قرارهای کارشناسی صادره از هیأتهای ماده 251 مکرر قانون مالیات های مستقیم به منظور اجرا و تهیه گزارش لازم سریعا به مأمورین مجرب، مطلع و مسلط به اطلاعات مالیاتی مرتبط با موضوع قرار ارجاع گردند.

5-5

به منظور اجرای دقیق و جامع قرارهای کارشناسی صادره لازم است ادارات کل امور مالیاتی ذیربط کلیه پرونده ها و مدارک مورد نیاز و مرتبط با موضوع قرار را در اسرع وقت در اختیار مجریان قرار داده و همکاری لازم را بعمل آورند.

6-5

اقدامات مجریان قرار بایستی در راستای موارد درخواستی هیأتهای ماده 251 مکرر قانون مالیات های مستقیم و با لحاظ اصول بی­طرفی و استقلال و متکی به اسناد و مدارک متقن بوده و نتیجه بررسی و رسیدگی ها متضمن اظهار نظر شفاف و صریح باشد .

7-5

تصاویرکلیه اسناد و مدارک مورد استناد و مرتبط با اجرای قرار کارشناسی همراه با اصل گزارش تنظیمی به انضمام اظهار نظر شفاف و صریح مقام مافوق مندرج در متن قرار در اسرع وقت به مرکز یاد شده ارسال گردد.

8-5

ادارات کل امور مالیاتی ضمن اعمال نظارت موثر، ترتیبی اتخاذ نمایند تا گزارشات اجرای قرار کارشناسی ظرف مهلت مقرر در متن قرار صادره از تهیه و به مرکز یاد شده ارسال گردد.

9-5

آراء صادره هیأتهای ماده 251 مکرر قانون مالیات های مستقیم حداکثر ظرف مدت 15 روز از تاریخ وصول آن به مودی مربوطه ابلاغ گردد.

دستورالعمل شماره 260/96/516

تاریخ صدور: 1396/07/19

مرجع تصویب: معاون مالیات بر ارزش افزوده

در راستای حکم بند (ز) تبصره (6) قانون بودجه سال 1396 که مقرر می‌دارد:

“سازمان امور مالیاتی کشور می‌تواند مالیات بر ارزش‌افزوده گروه‌هایی از مودیان مشمول قانون مالیات بر ارزش‌افزوده موضوع‌بند (ب) این تبصره را با اعمال ضریب ارزش‌افزوده فعالیت آن بخش تعیین نماید. مقررات این بند در خصوص دوره‌هایی که مالیات آن‌ها قطعی نشده است، جاری خواهد بود. ضریب ارزش‌افزوده هر فعالیت با پیشنهاد سازمان امور مالیاتی کشور به تأیید وزیر امور اقتصادی و دارایی می‌رسد.”

و با عنایت به تعیین ضریب ارزش‌افزوده فعالیت بنکداران و عمده فروشان مواد غذائی و تأیید آن توسط وزیر محترم امور اقتصادی و دارایی، به‌منظور تکریم مودیان و تعامل با آنان و وحدت رویه در اجرای مقررات موارد ذیل جهت اجرا ابلاغ می‌گردد:

1.

بنا بر اختیار حاصل از بند (ز) تبصره (6) قانون بودجه سال 1396 کل کشور ضریب ارزش‌افزوده برای فعالیت بنکداران و عمده فروشان مواد غذائی، به میزان شش درصد (6%) تعیین و به تأیید وزیر محترم امور اقتصادی و دارایی رسیده است.

بدیهی است ضریب مذکور صرفاً برای تعیین مأخذ مشمول مالیات و عوارض ارزش‌افزوده اشخاص حقیقی حاضر در انتهای زنجیره فروش می‌باشد.

2.

در تعیین ضریب ارزش‌افزوده فعالیت بنکداران و عمده فروشان مواد غذائی، مالیات و عوارض ارزش‌افزوده به‌عنوان بخشی از قیمت تمام‌شده کالا منظور شده است، لذا اشخاص مزبور در هنگام فروش مجاز به مطالبه و وصول مالیات و عوارض ارزش‌افزوده مازاد بر قیمت فروش نخواهند بود.

3.

ضریب ارزش‌افزوده تعیین‌شده، برای کلیه دوره‌های مالیاتی سال 1396 و ماقبل آن که مالیات و عوارض آن قطعی نشده است جاری خواهد بود.

4.

مالیات و عوارض ارزش‌افزوده آن دسته از بنکداران و عمده فروشان مواد غذائی که اقدام به نگهداری اسناد و مدارک و اجرای مقررات مطابق فرآیندهای اجرایی تعیین‌شده در قانون نموده‌اند و خواهان استفاده از ضریب مزبور نمی‌باشند، بر اساس اسناد و مدارک با رعایت مقررات موضوع قانون مالیات بر ارزش‌افزوده تعیین می‌شود و ضریب مذکور مانع از تعیین مالیات و عوارض بر اساس اسناد و مدارک نخواهد بود.

5.

مأخذ محاسبه مالیات و عوارض ارزش‌افزوده و مالیات و عوارض ارزش‌افزوده مودیان مزبور با توجه به ضریب تعیین‌شده به شرح ذیل تعیین می‌شود:

$$\text{مأخذ محاسبه مالیات و عوارض ارزش‌افزوده هر دوره} = \text{ضریب} \times \text{کل فروش مشمول دوره}$$مأخذ محاسبه مالیات و عوارض ارزش‌افزوده هر دوره=ضریب×کل فروش مشمول دوره

$$\text{مالیات و عوارض ارزش‌افزوده هر دوره} = \text{نرخ مالیات و عوارض} \times \text{مأخذ مشمول مالیات و عوارض ارزش‌افزوده هر دوره}$$مالیات و عوارض ارزش‌افزوده هر دوره=نرخ مالیات و عوارض×مأخذ مشمول مالیات و عوارض ارزش‌افزوده هر دوره

مثال:

در صورتی‌که فروش یک بنکدار و یا عمده فروش مواد غذائی در یک دوره مالیاتی برابر با شصت میلیارد ریال شامل چهل میلیارد ریال فروش مشمول و بیست میلیارد ریال فروش غیر مشمول باشد و نرخ مالیات و عوارض ارزش‌افزوده نه درصد (9%) باشد، مأخذ محاسبه مالیات و عوارض ارزش‌افزوده و مالیات و عوارض ارزش‌افزوده به ترتیب برابر خواهد بود با:

$$\text{مأخذ محاسبه مالیات و عوارض ارزش‌افزوده دوره} = 6\% \times 40,000,000,000 = 2,400,000,000$$مأخذ محاسبه مالیات و عوارض ارزش‌افزوده دوره=6%×40,000,000,000=2,400,000,000

$$\text{مالیات و عوارض ارزش‌افزوده دوره} = 9\% \times 2,400,000,000 = 216,000,000$$مالیات و عوارض ارزش‌افزوده دوره=9%×2,400,000,000=216,000,000

6.

بنکداران و عمده فروشان مواد غذائی موظف‌اند سهم فروش کالاهای مشمول مالیات و عوارض ارزش‌افزوده و کالاهای معاف از مالیات و عوارض ارزش‌افزوده را بر اساس مستندات مشخص و اعلام نمایند.

در صورتی‌که امکان اعلام سهم فروش کالاهای مشمول و معاف برای دوره‌های گذشته وجود ندارد، مأموران مالیاتی موظف‌اند با توجه به واقعیات موجود و بر اساس قرائن مالیاتی سهم کالاهای مشمول را تعیین نمایند.

7.

آن دسته از بنکداران و عمده فروشان مواد غذائی که نسبت به ثبت‌نام و ارائه اظهارنامه دوره‌های گذشته اقدام ننموده‌اند، در صورت ثبت‌نام و ارائه اظهارنامه حداکثر تا پایان دی ماه سال 1396 از مفاد این دستورالعمل بهره‌مند خواهند شد.

8.

بنکداران و عمده فروشان مواد غذائی کماکان مکلف به رعایت سایر تکالیف قانونی (ازجمله ارائه اظهارنامه مالیات بر ارزش‌افزوده هر دوره، پرداخت مالیات و عوارض، ارائه اسناد و مدارک) خواهند بود.

9.

بنکداران و عمده فروشان مواد غذائی مکلفند در زمان خرید کالا و خدمات مشمول مالیات و عوارض از مودیان مشمول ثبت نام شده در نظام مالیات بر ارزش افزوده، مالیات و عوارض مطالبه شده را با دریافت صورتحساب و رعایت سایر مقررات به حساب‌های مودیان مشمول واریز نمایند.

10.

ادارات کل امور مالیاتی موظف‌اند حداکثر مساعدت لازم را در خصوص تقسیط و بخشودگی جرائم با رعایت مفاد مواد «167» و «191» قانون مالیات‌های مستقیم اعمال نمایند.

11.

مفاد این دستورالعمل برای کلیه مأموران مالیاتی و مراجع دادرسی مالیاتی تعیین‌شده در قانون مالیات بر ارزش افزوده لازم‌الاجرا می‌باشد.

نوع

دستورالعمل

شماره

200/96/517

تاریخ صدور

1396/07/22

مرجع تصویب

رئیس کل سازمان امور مالیاتی کشور

بند 1

پیرو دستورالعمل شماره 200/93/537 مورخ 1393/10/28 موضوع نحوه برخورد و اقدام در خصوص اطلاعیه‌های واصله از سامانه استخراج اطلاعات مالیاتی، علیرغم تأکیدهای مکرر بر اجرای مفاد دستورالعمل صدرالذکر طی بخشنامه‌ها و دستورالعمل‌های متعدد از جمله:

• بخشنامه شماره 230/26699/د مورخ 1395/07/07
• شماره 230/26648/د مورخ 1395/07/06
• شماره 230/95/521 مورخ 1395/11/24
• شماره 230/12520/د مورخ 1394/04/14

بعضاً مشاهده می‌شود ترتیبات مقرر از سوی ادارات کل امور مالیاتی و مراجع حل اختلاف مالیاتی نادیده گرفته می‌شود، لذا مجدداً تأکید می‌شود که اطلاعیه‌های استخراج شده از سامانه صدرالذکر بیانگر همه واقعیت‌های مرتبط با پرونده مالیاتی مودیان نبوده و صرفاً قرینه‌ای برای رسیدگی مالیاتی و تشخیص نزدیک به واقعیت درآمدهای مکتسبه مودی می‌باشد.

بنابراین مقرر می‌دارد ادارات امور مالیاتی رسیدگی کننده به پرونده‌های مالیاتی مودیان و همچنین مراجع حل اختلاف مالیاتی به منظور احتراز از شمولیت در مفاد بند (1) ماده (270) قانون مالیات‌های مستقیم، مراتب ذیل را در تعامل با اطلاعات مالیاتی استخراج شده از سامانه ذیربط مدنظر قرار داده و رعایت نمایند:

1- ادارات امور مالیاتی رسیدگی کننده به پرونده مالیاتی مکلفند در زمان ابلاغ دعوت‌نامه موضوع ماده (229) قانون مالیات‌های مستقیم به مودیان ذیربط، نسبت به ارائه اطلاعات مالیاتی استخراج شده از سامانه‌های مالیاتی از جمله فهرست اطلاعیه‌های خرید، فروش، واردات، صادرات و قرارداد حسب مورد به مودیان مالیاتی اقدام نمایند.

بند 2

2- در هر مرحله از رسیدگی‌های مالیاتی که مودیان محترم به اطلاعات استخراج شده از سامانه‌های اطلاعات مالیاتی اعتراض داشته باشند، مسئول مربوط در همان مرحله مکلف به راهنمایی دقیق مودی بوده و می‌بایست حداکثر همکاری لازم برای رفع مغایرت با افراد ذینفع به عمل آورد و در صورت لزوم کسب اطلاعات تکمیلی و اخذ مدارک و مستندات لازم از اشخاص ثالث، نسبت به انجام مکاتبات با رعایت سلسله مراتب اداری اقدام نماید و از احاله کردن موضوع رفع مغایرت به مودیان مالیاتی خودداری نماید.

بند 3

3- کلیه مأموران مالیاتی رسیدگی کننده به پرونده‌های مالیاتی و مراجع حل اختلاف مالیاتی در سازمان امور مالیاتی کشور می‌بایست بر اساس ادله، مستندات و مدارک مثبته ارائه شده و یا به دست آمده با رعایت قوانین و مقررات مربوط اقدام مقتضی به منظور احراز درآمد واقعی مودیان را به عمل آورند و نسبت به اعتراض ایشان در خصوص اطلاعات بهره‌برداری شده پیگیر و پاسخ‌گو باشند.

بند 4

4- در موارد ارجاع پرونده‌های مالیاتی به هیأت موضوع بند 3 ماده (97) قانون مالیات‌های مستقیم به دلیل عدم ثبت اطلاعیه‌های واصله، در اجرای ماده (17) آیین‌نامه اجرایی موضوع ماده (95) اصلاحی قانون مالیات‌های مستقیم مصوب 1394/04/31، هیأت مذکور با توجه به دفاعیات و دلایل توجیهی مودی و نحوه تحریر دفاتر و رعایت استانداردهای حسابداری و نظر به درجه اهمیت ایرادات وارده توسط اداره امور مالیاتی، چنانچه ایرادات مطروحه به طور کلی خللی به دفاتر وارد نمی‌نماید، مکلف است نظر خود را مبنی بر قبولی دفاتر و اسناد و مدارک اعلام نماید.

بنابراین اعضای هیأت مذکور ضمن توجه به مقررات این ماده در مواردی که امکان تعیین درآمد مشمول مالیات مودی از طریق رسیدگی به دفاتر فراهم می‌باشد، رأی مقتضی مبنی بر قبولی دفاتر بنا بر اختیار این ماده صادر نمایند.

بدیهی است در این صورت منوط نمودن موضوع به اصلاح اطلاعات در سامانه جایز نمی‌باشد.

بند 5

5- صرف عدم اصلاح سیستمی اطلاعیه‌ها و یا عدم هم‌خوانی تاریخی اطلاعیه‌های واصله با مدارک ارائه شده از طرف مودیان مالیاتی، دلیل عدم ثبت نمی‌باشد، بنابراین ادارات امور مالیاتی ترتیبی اتخاذ نمایند که در این گونه موارد ضمن بررسی موضوع در صورت احراز عدم ثبت اطلاعیه‌ها برابر مقررات اقدام شود.

بند 6

6- روسای امور مالیاتی در اجرای ماده (238) قانون مالیات‌های مستقیم موظفند بر اساس واقعیت و مستندات موجود نسبت به اعتراض مودی در خصوص اشتباه بودن اطلاعات منتسب به وی، بررسی مقتضی را به عمل آورند و در صورت احراز صحت ادعای مودی اقدام به تعدیل یا رفع تعرض از برگ تشخیص مالیات نمایند و همچنین موظفند با رعایت مهلت مرور زمان مالیاتی موضوع ماده (157) قانون مالیات‌های مستقیم، به صورت مکتوب مراتب درخواست اصلاح اطلاعات طرف دوم در سامانه اطلاعات مالیاتی را به اداره کل امور مالیاتی مودی طرف اول (ارسال کننده اطلاعات) ارسال نمایند.

بدیهی است در صورتی که با تعدیل یا رفع تعرض از مودی امکان مطالبه مالیات از مودی اصلی به علت مرور زمان مالیاتی فراهم نباشد، روسای امور مالیاتی می‌بایست بدون انجام تعدیل یا رفع تعرض، پرونده امر را به هیأت حل اختلاف مالیاتی ارجاع تا با رعایت تبصره ماده 157 قانون رأی مقتضی صادر گردد.

بند 7

7- پس از اعتراض مودی با ادعای عدم تعلق اطلاعیه به وی، در صورت ارجاع پرونده مالیاتی به هیأت‌های حل اختلاف مالیاتی، هیأت مزبور در صورت احراز صحت اعتراض مودی بر اساس واقعیت امر و فارغ از اطلاعات مندرج در سامانه استخراج اطلاعات مالیاتی، با استناد به تبصره ماده (157) قانون مالیات‌های مستقیم، اقدام مقتضی را معمول نماید.

بدیهی است حذف یا ویرایش رکوردهای اطلاعاتی موجود در سامانه فهرست معاملات در خصوص مواردی که مشمول اجرای تبصره ماده (157) قانون مالیات‌های مستقیم می‌باشند صرفاً بر اساس آرای مراجع حل اختلاف مالیاتی امکان‌پذیر خواهد بود و صدور آرای مراجع حل اختلاف مالیاتی نباید منوط به تغییر اطلاعات در سامانه باشد.

همچنین وفق تبصره ماده 157 قانون در مواردی که مالیات به هر علت از غیر مودی مطالبه شده باشد، پس از تأیید مراتب از طرف هیأت حل اختلاف مالیاتی، مطالبه مالیات از غیر مودی در هر مرحله‌ای که باشد کان لم یکن تلقی می‌گردد و در این صورت اداره امور مالیاتی مکلف است بدون رعایت مرور زمان موضوع این ماده، ظرف یک سال از تاریخ صدور رأی هیأت مزبور، مالیات متعلق را از مودی واقعی مطالبه نماید وگرنه مشمول مرور زمان خواهد بود.

بند 8

8- در مواردی که مراجع رسیدگی کننده به پرونده مودیان معترض به منظور احراز واقعیت و تکمیل مستندات از ادارات کل امور مالیاتی مودی طرف اول (ارسال کننده اطلاعات) استعلام به عمل می‌آورند، ادارات کل مذکور موظفند در اسرع وقت نسبت به ارسال پاسخ جامع و کامل اقدام نموده و از ارائه پاسخ‌های مبهم و بدون اظهار نظر صریح خودداری نمایند.

بند 9

9- چنانچه بر اساس نتایج حاصل از فرآیند دادرسی مالیاتی (موضوع مواد 238، 244، 247، 257 و 216 قانون مالیات‌های مستقیم)، لزوم اعمال ویرایش و اصلاح اطلاعات موجود در سامانه احراز شود، اداره امور مالیاتی ذیربط موظف است نسخه‌ای از مستندات صادره از طرف مراجع مذکور را به صورت مکتوب از طریق اداره کل امور مالیاتی به اداره اطلاعات و خدمات مالیاتی ذی‌ربط در اداره کل مودی طرف اول به منظور ویرایش اطلاعات و بایگانی در سوابق ارسال نماید.