توسعه متوازن منطقه ای

ماده ۵۷ قانون احکام دائمی برنامه‌های توسعه کشور با هدف گسترش عدالت اجتماعی، کاهش فقر و نابرابری و تقویت نظام رفاه و تأمین اجتماعی تدوین شده است. این ماده وظایف مهمی را برای وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی و دولت در زمینه طراحی سیاست‌های اجتماعی و حمایت از اقشار آسیب‌پذیر تعیین می‌کند.

طراحی بسته‌های سیاستی رفاه اجتماعی
بر اساس بند (الف) ماده ۵۷، وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی موظف است شاخص‌های رفاه و تأمین اجتماعی را پایش کرده و اثر سیاست‌های اقتصادی بر کیفیت زندگی مردم را ارزیابی کند. سپس متناسب با شرایط توسعه کشور، چهار بسته سیاستی اصلی را طراحی و اجرا نماید:

۱. صیانت اجتماعی

اقدامات پیشگیرانه برای جلوگیری از بروز آسیب‌های اجتماعی و تقویت پیوندهای اجتماعی.

۲. حمایت اجتماعی

ارائه خدمات اجتماعی متناسب با نیازهای جسمی و روانی اقشار هدف برای ایجاد فرصت‌های برابر و بازگشت افراد آسیب‌دیده به جامعه.

۳. مساعدت اجتماعی

ارائه خدمات جبرانی و حمایتی از طریق توانمندسازی، مهارت‌آموزی، ایجاد اشتغال و تقویت خوداتکایی افراد نیازمند.

۴. بیمه‌های اجتماعی

گسترش پوشش بیمه‌های اجتماعی درمانی و بازنشستگی و افزایش مشارکت مردم در تأمین مالی خدمات اجتماعی.

هدفمندسازی حمایت‌های اجتماعی
طبق تبصره این بند، اجرای برنامه‌های حمایتی باید بر اساس:

نیازسنجی فعال و غربالگری اجتماعی
آزمون وسع خانوارها
انجام شود تا منابع حمایتی به طور مؤثر به خانوارهای نیازمند واقعی اختصاص یابد.

این حمایت‌ها می‌تواند در قالب موارد زیر ارائه شود:

یارانه‌های نقدی و کالایی
بیمه‌های درمان، بازنشستگی و بیکاری
مسکن اجتماعی و حمایتی
برنامه‌های کاهش فقر غذایی، آموزشی و معیشتی
نقش شورای عالی رفاه و تأمین اجتماعی
برای ایجاد هماهنگی در نظام رفاه، تصمیمات شورای عالی رفاه و تأمین اجتماعی پس از تصویب وزرای عضو شورا و تأیید رئیس‌جمهور لازم‌الاجرا خواهد بود.

این شورا وظایفی مانند:

تدوین شاخص‌های اجرایی رفاه اجتماعی
هماهنگی بین دستگاه‌های مرتبط
تقویت نظام چندلایه تأمین اجتماعی
را بر عهده دارد.

بازنشستگی بیمه‌شدگان صندوق روستاییان و عشایر
بر اساس بند (ب) ماده ۵۷:

بیمه‌شدگان صندوق بیمه اجتماعی روستاییان و عشایر که به سن ۷۰ سالگی رسیده‌اند
و حداقل ۱۰ سال سابقه پرداخت حق بیمه دارند
می‌توانند با درخواست خود بازنشسته شده و مستمری دریافت کنند.

همچنین:

طی پنج سال نخست اجرای قانون، هر سال یک سال از شرط سنی کاسته و یک سال به سابقه بیمه افزوده می‌شود.
شرط سنی عضویت بیمه‌گذاران جدید در این صندوق حداکثر ۵۰ سال تعیین شده است.
حمایت از گروه‌های آسیب‌پذیر
در بند (پ) ماده ۵۷ دولت موظف شده است با اجرای برنامه‌های اجتماع‌محور و خانواده‌محور از گروه‌های آسیب‌پذیر حمایت کند. این گروه‌ها شامل:

کودکان در معرض آسیب اجتماعی یا دارای معلولیت
زنان و دختران آسیب‌پذیر، به‌ویژه زنان سرپرست خانوار
سالمندان نیازمند
برنامه‌هایی نیز برای غنی‌سازی دوران سالمندی و افزایش مشارکت اجتماعی سالمندان پیش‌بینی شده است.

ایجاد مرکز اطلاعات آسیب‌های اجتماعی
دولت موظف است مرکز اطلاعات و مطالعات آسیب‌های اجتماعی ایجاد کند تا بتواند:

انواع آسیب‌های اجتماعی را پایش کند
گروه‌های در معرض خطر را شناسایی نماید
سیاست‌های حمایتی مؤثر طراحی کند
برنامه «چتر ایمنی اجتماعی»
وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی باید برنامه چتر ایمنی اجتماعی را طراحی و اجرا کند. هدف این برنامه:

شناسایی سریع اقشار در معرض آسیب
ارائه حمایت‌های اجتماعی و اقتصادی
توانمندسازی افراد برای بازگشت به جامعه و بازار کار
است.

نقش سازمان بهزیستی کشور
در این ماده، سازمان بهزیستی کشور به عنوان متولی سلامت اجتماعی معرفی شده است و وظایف زیر را بر عهده دارد:

پیشگیری از آسیب‌های اجتماعی
ارائه خدمات حمایتی و توانبخشی به معلولان و گروه‌های آسیب‌پذیر
مداخله در بحران‌های اجتماعی
همچنین صدور مجوز تأسیس و فعالیت مراکز خدمات اجتماعی و حمایتی مانند:

مهدهای کودک
مراکز نگهداری کودکان بی‌سرپرست
مراکز توانبخشی معلولان
مراکز نگهداری سالمندان
مراکز مشاوره اجتماعی و روان‌شناسی
مراکز درمان و بازتوانی معتادان