استاندارد شماره 15 حسابداری: سرمایه گذاری ها

دامنه‌ کاربرد در استاندارد شماره 15

1   .      این‌ استاندارد به نحوه‌ حسابداری‌ سرمایه‌گذاریها و الزامات‌ افشای‌ اطلاعات‌ مربوط‌ می‌پردازد.

2   .      حسابداری‌ سرمایه‌گذاری‌ در کلیه‌ واحدهای‌ تجاری‌ باید طبق‌ الزامات‌ این‌ استاندارد انجام‌ شود. این‌ استاندارد نحوه‌ حسابداری‌ سرمایه‌گذاری‌ در واحدهای‌ تجاری‌ فرعی‌ و وابسته‌ در صورتهای‌ مالی‌ تلفیقی‌ را تعیین‌ نمی‌کند لیکن‌ درخصوص‌ نحوه‌ حسابداری‌ سرمایه‌گذاریهای‌ پیشگفته‌ در صورتهای‌ مالی‌ واحد تجاری‌ اصلی‌ کاربرد دارد مگر در مواردی‌ که‌ در استانداردهای‌ حسابداری‌ مربوط‌ به‌ سرمایه‌گذاری‌ در واحدهای‌ تجاری‌ فرعی‌ و وابسته‌ نحوه‌ عمل‌ دیگری‌ تجویز شده‌ باشد.

3  .       موارد زیر در این‌ استاندارد مورد بحث‌ قرار نمی‌گیرد:

الف‌ .    [حذف شد]

ب   .    سرمایه‌گذاری‌ در واحدهای‌ تجاری‌ فرعی‌ و وابسته‌ در صورتهای‌ مالی‌ تلفیقی‌.

ج‌    .    سرمایه‌گذاریهای‌ خاص‌ ازجمله‌ ابزارهای‌ مالی‌ پیچیده‌.

د     .    سرمایه‌گذاریهایی‌ که‌ توسط‌ طرحهای‌ مزایای‌ بازنشستگی‌ و مؤسسات‌ بیمه‌ عمر انجام‌ می‌شود.

ﻫ     .    سرمایه‌گذاری‌ در املاک‌.

4  .       نظر به‌ اینکه‌ یکی‌ از ویژگیهای‌ کلیه‌ سرمایه‌گذاریها، ایجاد منافع‌ اقتصادی‌ برای‌ واحد سرمایه‌گذار است‌، نحوه‌ حسابداری‌ مندرج‌ در این‌ استاندارد عملکرد سرمایه‌گذاری‌ یک‌ واحد سرمایه‌گذار را به نحو مناسب‌ شناسایی‌ و اندازه‌گیری‌ می‌کند. لذا، این‌ استاندارد، در مورد کلیه‌ واحدهای‌ تجاری‌ سرمایه‌گذار، صرف نظر از ماهیت‌، درصد سرمایه‌گذاری‌ و حجم‌ فعالیت‌ سرمایه‌گذاری‌ آنها، ازجمله‌ شرکتهای‌ تخصصی‌ سرمایه‌گذاری‌ کاربرد دارد. با این‌ حال‌، این‌ امر مانع‌ تدوین‌ رهنمودهای‌ ویژه‌ برای‌ صنایع‌ و گروههای‌ واحدهای‌ تجاری‌ خاص‌ با رعایت‌ اصول‌ کلی‌ مندرج‌ در این‌ استاندارد نیست‌.

تعاریف‌ در استاندارد شماره 15

5  .       اصطلاحات‌ ذیل‌ در این‌ استاندارد با معانی‌ مشخص‌ زیر بکار رفته‌ است‌:

سرمایه‌گذاری نوعی‌ دارایی‌ است‌ که‌ واحد سرمایه‌گذار برای‌ افزایش‌ منافع‌ اقتصادی‌ از طریق‌ توزیع‌ منافع‌ (به‌ شکل‌ سود سهام‌، سود تضمین‌ شده‌ و اجاره‌)، افزایش‌ ارزش‌ یا سایر مزایا (مانند مزایای‌ ناشی از مناسبات‌ تجاری‌) نگهداری‌ می‌کند.

سرمایه‌گذاری‌ بلندمدت به‌ طبقه‌ای‌ از سرمایه‌گذاریها گفته‌ می‌شود که‌ به قصد استفاده‌ مستمر در فعالیتهای‌ واحد تجاری‌ نگهداری‌ شود. یک‌ سرمایه‌گذاری‌ هنگامی‌ به عنوان‌ دارایی‌ غیرجاری‌ طبقه‌بندی‌ می‌شود که‌ قصد نگهداری‌ آن‌ برای‌ مدت‌ طولانی‌ به وضوح‌ قابل‌ اثبات‌ باشد یا توانایی‌ واگذاری‌ آن‌ توسط‌ سرمایه‌گذار مشمول‌ محدودیتهایی‌ باشد.

سرمایه‌گذاری‌ جاری به‌ طبقه‌ای‌ از سرمایه‌گذاریها گفته‌ می‌شود که‌ سرمایه‌گذاری‌ بلندمدت‌ نباشد.

سرمایه‌گذاری‌ سریع‌المعامله‌ در بازار نوعی‌ سرمایه‌گذاری‌ است‌ که‌ برای‌ آن‌ بازار فعالی‌ که‌ آزاد و در دسترس‌ است‌ وجود دارد به‌طوری‌ که‌ از طریق‌ آن‌ بتوان‌ به‌ ارزش‌ بازار یا شاخصی‌ قابل‌ اتکا که‌ محاسبه‌ ارزش‌ بازار را امکان‌پذیر سازد، دست‌ یافت‌.

سود سهمی‌ (یا سهام‌ جایزه‌) عبارت‌ است‌ از توزیع‌ سود به‌ شکل‌ سهم‌ بین‌ صاحبان‌ سهام‌ یک‌ واحد تجاری‌ از محل‌ سود تقسیم‌ نشده‌ یا اندوخته‌ها که‌ با توجه‌ به‌ اصلاحیه‌ قانون‌ تجارت‌ موکول‌ به‌ تصویب‌ مجمع‌ عمومی‌ فوق‌العاده‌ است‌.

حق‌ تقدم‌ به موجب‌ ماده‌ 166 اصلاحیه‌ قانون‌ تجارت‌، حقی‌ است‌ قابل‌ نقل‌ و انتقال‌ که‌ در زمان‌ خرید سهام‌ جدید توسط‌ صاحبان‌ سهام‌ واحد تجاری‌ به‌ نسبت‌ سهامی‌ که‌ مالکند به‌ ایشان‌ تعلق‌ می‌گیرد.

سرمایه‌گذاری‌ در املاک  عبارت‌ از املاک (زمین یا ساختمان- یا قسمتی از ساختمان- یا هر دو) تکمیل‌شده یا در جریان ساخت است که به قصد دریافت اجاره‌بها یا افزایش ارزش یا هر دو (توسط مالک یا توسط اجاره‌کننده به عنوان دارایی اجاره تأمین مالی) نگهداری می‌شود، و برای مقاصد زیر نگهداری نمی‌شود:

الف.            استفاده در تولید یا عرضه کالاها یا خدمات یا برای مقاصد اداری؛ یا

ب  .            فروش در روال عادی فعالیتهای تجاری.

صندوق سرمایه‌گذاری نهاد مالی است که منابع مالی حاصل از انتشار گواهی سرمایه‌گذاری را در موضوع فعالیت مصوب خود سرمایه‌گذاری می‌کند.

6  .          اگرچه‌ ویژگی‌ زیربنایی‌ سرمایه‌گذاری‌ این‌ است‌ که‌ با قصد کسب‌ منافع‌ اقتصادی‌ آتی‌ انجام‌ می‌پذیرد، اما این‌ ویژگی‌ در مورد کلیه‌ داراییها مصداق‌ دارد. این‌ امر مشکلاتی‌ را در تعریف‌ سرمایه‌گذاری‌ از نظر مقاصد این‌ استاندارد ایجاد می‌کند زیرا این‌