جدول محتوا
کلیات در استاندارد شماره 220
1 . هدف این استاندارد، ارائه استانداردها و راهنماییهای لازم درباره مسئولیتهای مشخص کارکنان مؤسسه حسابرسی درمورد روشهای کنترل کیفیت حسابرسی اطلاعات مالی تاریخی (شامل حسابرسی صورتهای مالی) است. این استاندارد لازم است با بخشهای ”الف“ و ”ب“ آیین رفتار حرفه‌ای (نشریه 123) مطالعه شود.
2 . گروه حسابرسی باید روشهای کنترل کیفیت قابل اجرا در مورد هر کار حسابرسی را اجرا کند.
3 . هر مؤسسه حسابرسی مکلف به استقرار یک سیستم کنترل کیفیت طراحی شده برای کسب اطمینان معقول از این موضوع است که مؤسسه و کارکنان آن، الزامات استانداردهای حرفه‌ای و قانونی و مقرراتی را رعایت می کنند و گزارشهای حسابرسی، مناسب شرایط موجود توسط مؤسسه یا مدیر مسئول کار صادر میشود.
4 . گروه حسابرسی:
الف ـ روشهای کنترل کیفیت قابل‌اجرا در کار حسابرسی را اجرا می‌کند.
ب ـ اطلاعات مرتبط را در اختیار مؤسسه قرار می‌دهد تا امکان اجرای بخش مربوط به استقلال در سیستم کنترل کیفیت مؤسسه، فراهم شود.
پ ـ می‌تواند به سیستمهای مؤسسه اعتماد کند (برای مثال، در ارتباط با تواناییها و صلاحیت کارکنان از طریق استخدام و آموزشهای رسمی، استقلال از طریق گرد‌آوری و اطلاع‌رسانی اطلاعات مربوط به استقلال، برقراری روابط با صاحبکار از طریق سیستمهای پذیرش و حفظ صاحبکار؛ و پایبندی به الزامات قانونی و مقرراتی از طریق فرآیندهای نظارتی)، مگر این که اطلاعات ارائه شده توسط مؤسسه یا سایرین، برخورد دیگری را ایجاب کند.
تعاریف در استاندارد شماره 220
5 . در استانداردهای حسابرسی، اصطلاحات زیر با معانی مشخص شده برای آنها بکار رفته است:
الف ـ مدیر مسئول کار“ ـ شریک یا فرد دیگری در مؤسسه، دارای مجوز حرفه‌ای یا قانونی مربوط، که مسئول یک کار حسابرسی و اجرای آن و گزارش حسابرسی صادره از طرف مؤسسه است.
ب ـ ” بررسی کنترل کیفیت کار حسابرسی“ ـ فرآیند طراحی شده برای امکان پذیر ساختن ارزیابی بی‌طرفانه (پیش از صدور گزارش حسابرس) قضاوتهای عمده‌ای که گروه حسابرسی به عمل آورده و نتایجی که برای تهیه گزارش حسابرس، به آن دست یافته است.
پ ـ ” بررسی کننده کنترل کیفیت کار حسابرسی“ ـ شریک، فرد دیگری در مؤسسه، فرد برون‌سازمانی واجد شرایط یا گروهی از این گونه افراد، با تجربه و اختیار کافی و مناسب برای ارزیابی بی‌طرفانه (پیش از صدور گزارش حسابرس) قضاوتهای عمده به عمل آمده توسط گروه حسابرسی و نتایجی که برای تهیه گزارش حسابرس، به آن دست یافته‌اند.
ت ـ ”گروه حسابرسی“ ـ همه افراد اجرا‌کننده یک کار حسابرسی، شامل کارشناسان طرف قرارداد مؤسسه در ارتباط با آن کار حسابرسی.
ث ـ ”مؤسسه حسابرسی“ ـ یک شاغل انفرادی و سازمان یا مؤسسه‌ای متشکل از حسابداران رسمی که عهده دار انجام حسابرسی می‌باشد.
ج ـ ”بازبینی“ ـ روشهای طراحی‌شده برای فراهم کردن شواهدی از رعایت سیاستها و روشهای کنترل کیفیت مؤسسه توسط گروه حسابرسی در ارتباط با کار حسابرسی تکمیل‌شده.
چ ـ ”نظارت“ ـ فرآیند بررسی و ارزیابی مستمر سیستم کنترل کیفیت مؤسسه، شامل بازبینی متناوب موارد انتخابی از کارهای تکمیل شده، که برای قادر ساختن مؤسسه به کسب اطمینان معقول از اجرای اثربخش سیستم کنترل کیفیت آن، طراحی شده است.
ح ـ ”شریک“ ـ هر عضو جامعه حسابداران رسمی ایران که به طور تمام وقت منحصراً در یک مؤسسه به کار حرفه‌ای اشتغال داشته و در مقابل فعالیتهای مؤسسه و اشخاص ثالث مسئولیت تضامنی دارد.
خ ـ ”کارکنان“ ـ شرکا و سایر افراد حرفه‌ای مؤسسه شامل کارشناسانی که در استخدام مؤسسه هستند.
د ـ ”استانداردهای حرفه‌ای“ ـ استانداردهای حسابرسی و الزامات اخلاقی مربوط، به شرح مندرج در آیین رفتار حرفه‌ای.
ذ ـ ”اطمینان معقول“ ـ در این بخش، سطح اطمینانی بالا اما نه مطلق.
ر ـ ”فرد برون سازمانی واجد شرایط“ ـ فردی خارج از مؤسسه با تواناییها و صلاحیتی در حد مدیر مسئول کار؛ برای مثال، شریک یک مؤسسه دیگر یا افراد حرفه‌ای مسئول کنترل کیفیت در جامعه حسابداران رسمی ایران.
مسئولیتهای مرتبط با کیفیت حسابرسی
6 . مدیر مسئول کار باید مسئولیت کیفیت هر کار حسابرسی محول شده به وی را بپذیرد.
7 . مدیر مسئول کار در همه مراحل کار حسابرسی الگویی را در باره کیفیت حسابرسی برای سایر اعضای گروه تدوین می‌کند. این الگو، معمولاً از طریق اقدامات مدیر مسئول کار و پیامهای مناسب وی به اعضای گروه ارائه میشود. این گونه اقدامات و پیامها به موارد زیر تأکید دارد:
الف‌ـ اهمیت اجرای کار طبق الزامات استانداردهای حرفه‌ای، قانونی و مقرراتی.
ب ـ اهمیت رعایت سیاستها و روشهای کنترل کیفیت مؤسسه متناسب با شرایط کار.
پ ـ اهمیت صدور گزارش حسابرس، مناسب شرایط موجود.
ت ـ این واقعیت که کیفیت، برای انجام کار حسابرسی، اساسی است.
الزامات اخلاقی
8 . مدیر مسئول کار باید رعایت الزامات اخلاقی توسط اعضای گروه را ارزیابی کند.
9 . الزامات اخلاقی مربوط به کارهای حسابرسی معمولاً دربرگیرنده قسمتهای ”الف“ و”ب“ آیین رفتار حرفه‌ای است که بیشتر جنبه بازدارنده دارد. طبق آیین رفتار حرفه‌ای، اصول اساسی اخلاق حرفه‌ای به شرح زیر است:
الف‌ـ درستکاری.
ب ـ بیطرفی.
پ ـ صلاحیت و مراقبت حرفه‌ای.
ت ـ رازداری.
ث ـ رفتار حرفه‌ای.
10 . مدیر مسئول کار همواره نسبت به عدم رعایت الزامات اخلاقی، هشیار است. پرس و جو و گفتگو در باره موضوعات اخلاقی بین مدیر مسئول کار و سایر اعضای گروه حسابرسی در طول اجرای کار حسابرسی و حسب ضرورت رخ می‌دهد. چنانچه مدیر مسئول کار از طریق سیستمهای مؤسسه یا به هر طریق دیگر، به این نتیجه برسد که اعضای گروه حسابرسی الزامات اخلاقی را رعایت نکرده‌اند، لازم است از طریق مشورت با سایر افراد ذیصلاح در مؤسسه، اقدام مناسب را تعیین کند.
11 . مدیر مسئول کار و، درصورت اقتضا، سایر اعضای گروه حسابرسی، موضوعات شناسایی‌شده و چگونگی حل و فصل آنها را مستند میکنند.
استقلال
12 . مدیر مسئول کار باید در مورد رعایت شدن یا نشدن الزامات استقلال مربوط به کار حسابرسی نتیجه گیری کند. وی برای این کار باید موارد زیر را انجام دهد:
الف ـ کسب اطلاعات مربوط از مؤسسه برای شناسایی و ارزیابی شرایط و روابطی که استقلال را تهدید می‌کند.
ب ـ ارزیابی اطلاعات مربوط به هر گونه تخطی از سیاستها و روشهای استقلال مؤسسه، درصورت وجود، برای تعیین مواردی که استقلال مربوط به کار حسابرسی را تهدید می‌کند.
پ ـ انجام اقدامات مناسب برای رفع این گونه تهدیدات یا کاهش آنها به سطح پایین قابل پذیرش از طریق تدابیر ایمنی. مدیر مسئول کار باید هر گونه ناکامی در حل مشکل را برای اقدام مناسب، هر چه زود‌تر به مؤسسه گزارش کند.
ت ـ مستندسازی نتیجهگیریهای مربوط به‌استقلال و هر گونه مذاکرات مربوط با مؤسسه به‌عنوان پشتوانه این نتیجه گیریها.
13 . مدیر مسئول کار ممکن است در رابطه با استقلال مربوط به کار حسابرسی تهدیدی را شناسایی کند که تدابیر ایمنی نتواند آن را از بین ببرد یا به سطح پایین قابل پذیرش کاهش دهد. در این گونه موارد، مدیر مسئول کار برای تعیین اقدامات مناسب (که می‌تواند شامل از بین بردن عوامل ایجاد کننده تهدید یا کناره گیری از کار حسابرسی باشد) با افراد ذیصلاح در مؤسسه مشورت می‌کند. این مشاوره و نتایج آن باید مستند شود.
پذیرش و تداوم رابطه با صاحبکار و کارهای حسابرسی ویژه
14 . مدیر مسئول کار باید متقاعد شود که روشهای مناسبی برای پذیرش و تداوم رابطه با صاحبکار و کارهای حسابرسی ویژه اجرا شده و نتایج به دست آمده ، مناسب می باشد و مستند شده است.
15 . فرآیند تصمیم گیری در باره پذیرش یا تداوم کار حسابرسی ممکن است توسط مدیر مسئول کار شروع نشده باشد. با این وجود، مدیر مسئول کار تعیین می‌کند که آیا آخرین تصمیم اتخاذ شده هنوز مناسب است یا خیر.
16 . پذیرش و تداوم رابطه با صاحبکار و کارهای حسابرسی ویژه شامل ارزیابی موارد زیر است:
- صداقت مالکین عمده، هیئت مدیره و مدیران اجرایی اصلی.
- صلاحیت گروه حسابرسی برای اجرای کار و دارا بودن زمان و منابع لازم.
- امکان رعایت الزامات اخلاقی توسط مؤسسه و گروه حسابرسی.
چنانچه با ارزیابی موارد بالا مسائلی مشخص شود، گروه حسابرسی مشورتهای مناسب مقرر در بندهای 30 تا 33 را به عمل می‌آورد و چگونگی حل و فصل آن را مستند می‌کند.
17 . تصمیم گیری درباره تداوم رابطه با یک صاحبکار، شامل بررسی مسائل عمده پیش آمده در جریان کار حسابرسی جاری یا قبلی و پیآمد آن بر تداوم رابطه است. برای مثال، صاحبکاری ممکن است به توسعه فعالیتهای تجاری خود در زمینه‌ای پرداخته باشد که مؤسسه شناخت یا تجربه لازم را از آن ندارد.
18 . چنانچه مدیر مسئول کار به اطلاعاتی دست یابد که در صورت دسترسی زود‌تر به آن، مؤسسه از پذیرش کار حسابرسی مربوط خودداری می‌کرد باید آن اطلاعات را هرچه زود‌تر به مؤسسه گزارش کند تا مؤسسه و مدیر مسئول کار بتوانند اقدامات لازم را به عمل‌آورند.
تعیین گروه حسابرسی
19 . مدیر مسئول کار باید متقاعد شود که گروه حسابرسی در مجموع، تواناییها، صلاحیت و زمان لازم برای اجرای کار حسابرسی را طبق الزامات استانداردهای حرفه‌ای، قانونی و مقرراتی دارد و قادر به صدور گزارش حسابرس، مناسب شرایط موجود، می‌باشد.
20 . تواناییها و صلاحیت موردانتظار از گروه حسابرسی به شرح زیر است:
- شناخت و تجربه عملی از کارهای حسابرسی با ماهیت و پیچیدگی مشابه از طریق آموزش مناسب و مشارکت.
- شناخت از الزامات استانداردهای حرفه‌ای، قانونی و مقرراتی.
- دانش فنی مناسب، شامل دانش فناوری اطلاعات مربوط.
- شناخت از صنعت مربوط به فعالیت صاحبکار.
- توان اعمال قضاوت حرفه‌ای.
- شناخت از سیاستها و روشهای کنترل کیفیت مؤسسه.
انجام کار
21 . مدیر مسئول کار باید مسئولیت هدایت، سرپرستی و اجرای کار حسابرسی را طبق الزامات استانداردهای حرفه‌ای، قانونی و مقرراتی و مناسب بودن گزارش حسابرس در شرایط موجود، به عهده گیرد.
22 . مدیر مسئول کار، با آگاه کردن اعضای گروه از موارد زیر، کار حسابرسی را هدایت می‌کند:
الف ـ مسئولیتهای آنان.
ب ـ ماهیت فعالیت تجاری واحد مورد رسیدگی.
پ ـ موضوعات مرتبط با خطر.
ت ـ مشکلاتی که ممکن است پدید آید.
ث ـ رویکرد تفصیلی انجام کار.
مسئولیتهای گروه حسابرسی شامل حفظ بیطرفی، سطح مناسبی از تردید حرفه‌ای و اجرای کار واگذار شده به آنان طبق اصل مراقبت حرفه‌ای است. اعضای گروه حسابرسی بهتر است پرسشهای خود را از اعضای با تجربهتر گروه بپرسند؛ بدین ترتیب، گفتگوی مناسبتری بین اعضای گروه به وجود میآید.
23 . شناخت همه اعضای گروه حسابرسی از اهداف کار مورد اجرا توسط آنان، حایز اهمیت است. کار گروهی وآموزش مناسب برای کمک به اعضای کم تجربهتر گروه حسابرسی در جهت کسب شناختی روشن از اهداف کار واگذار‌شده، ضروری است.
24 . سرپرستی شامل موارد زیر است:
- پیگیری پیشرفت کار حسابرسی.
- ارزیابی تواناییها و صلاحیت هر یک از افراد گروه حسابرسی، داشتن زمان کافی توسط هر یک از آنان برای انجام کار خود، شناخت آنان از وظایف محوله و اجرای کار طبق رویکرد برنامه ریزی شده.
- توجه به مسائل عمده پدید آمده در جریان کار حسابرسی، ارزیابی اهمیت آنها و تعدیل رویکرد برنامه ریزی شده به گونه‌ای مناسب.
- شناسایی موضوعاتی که به مشورت یا بررسی توسط اعضای با تجربهتر گروه حسابرسی نیاز دارد.
25 . مسئولیتهای بررسی بر این مبنا تعیین میشود که اعضای با تجربهتر گروه، شامل مدیر مسئول کار، کار انجام شده توسط اعضای کم تجربهتر گروه را بررسی کنند. بررسی‌کنندگان، موارد زیر را ارزیابی میکنند:
الف ـ انجام شدن کار طبق الزامات استانداردهای حرفه‌ای، قانونی و مقرراتی.
ب ـ مشخص شدن موضوعات عمده مستلزم بررسی بیشتر.
پ ـ انجام شدن مشورتهای مناسب ومستند کردن و اجرای نتایج مشورتها.
