استاندارد شماره 12 حسابداری: افشای اطلاعات اشخاص وابسته

هدف در استاندارد شماره 12

1. هدف این استاندارد، تعیین الزامات افشا در صورتهای مالی واحد تجاری برای جلب نظر استفاده‌کنندگان به این امر است که وضعیت مالی، عملکرد مالی و انعطاف‌پذیری مالی واحد تجاری ممکن است تحت تأثیر وجود اشخاص وابسته، و معاملات و مانده حسابهای فیمابین قرار گرفته باشد.

دامنه کاربرد در استاندارد شماره 12

2 .        این استاندارد باید در موارد زیر بکار گرفته شود:

الف .    تشخیص روابط و معاملات با اشخاص وابسته،

ب   .    تشخیص مانده حسابهای فیمابین واحد تجاری و اشخاص وابسته آن،

ج    .    تشخیص شرایطی که افشای موارد مندرج در بندهای ” الف“ و ” ب“ الزامی می‌شود، و

د     .    تعیین افشای لازم درباره موارد مندرج در بندهای ” الف“ و ” ب“.

3 .        واحدهای تجاری تحت کنترل دولت، درخصوص معاملات با سایر واحدهای تجاری که مستقیماً و نه از طریق واحد تجاری گزارشگر تحت کنترل دولت می‌باشند، در دامنه کاربرد این استاندارد قرار نمی‌گیرد، مگر اینکه اوراق سهام یا اوراق مشارکت واحد تجاری گزارشگر به عموم عرضه شده یا در جریان عرضه عمومی باشد.

4 .        طبق این استاندارد، معاملات با اشخاص وابستـه و مانده‌ حسابهای فیمابین باید در صورتهای مالی کلیه واحدهای تجاری ازجمله صورتهای مالی جداگانه واحد تجاری اصلی، شریک خاص یا سرمایه‌گذار که طبق استانداردهای حسابداری 18، 20 و 23 ارائه می‌شود افشا گردد.

5 .        در صورتهای مالی یک واحد تجاری، معاملات با اشخاص وابسته و مانده‌ حسابهای فیمابین با سایر واحدهای تجاری گروه افشا می‌شود. در صورتهای مالی تلفیقی، معاملات با اشخاص وابسته درون گروهی و مانده‌ حسابهای درون گروهی حذف می‌گردد.

تعاریف در استاندارد شماره 12

6 .        اصطلاحات ذیل در این استاندارد با معانی مشخص زیر بکار رفته است :

شخص وابسته یک شخص در صورتی وابسته به واحد تجاری است که :

الف.     به‌طور مستقیم، یا غیرمستقیم از طریق یک یا چند واسطه :

1 .       واحد تجاری را کنترل کند، یا توسط واحد تجاری کنترل شود، یا با آن تحت کنترل واحد قرار داشته باشد (شامل واحدهای تجاری اصلی، واحدهای تجاری فرعی و واحدهای تجاری فرعی هم‌گروه) ،

2 .      در واحد تجاری نفوذ قابل ملاحظه داشته باشد، یا

3 .     بر واحد تجاری کنترل مشترک داشته باشد .

ب  .     واحد تجاری وابسته آن واحد باشد (طبق تعریف استاندارد حسابداری 20 حسابداری سرمایه‌گذاری در واحدهای تجاری وابسته) ،

ج   .     مشارکت خاص آن واحد باشد (طبق تعریف استاندارد حسابداری 41 مشارکتها) ،

د    .     از مدیران اصلی واحد تجاری یا واحد تجاری اصلی آن باشد،

ﻫ    .     خویشاوند نزدیک اشخاص اشاره شده در بندهای ” الف“ یا ” د“ باشد،

و    .     توسط اشخاص اشاره شده در بندهای ” د“ یا ” ﻫ “ کنترل می‌شود، تحت کنترل مشترک یا نفوذ قابل ملاحظه آنان است و یا اینکه سهم قابل ملاحظه‌ای از حق رأی آن به طور مستقیم یا غیرمستقیم در اختیار ایشان باشد، و

ز    .     طرح بازنشستگی خاص کارکنان واحد تجاری یا طرح بازنشستگی خاص کارکنان اشخاص وابسته به آن و همچنین واحدهای تجاری تحت کنترل این گونه طرحها باشد.

معامله با شخص وابسته انتقال منابع، خدمات یا تعهدات بین اشخاص وابسته صرف‌نظر از مطالبه یا عدم مطالبه بهای آن است.

خویشاوندان نزدیک خویشاوند نسبی و سببی فرد است که انتظار می‌رود در معامله با واحد تجاری، وی را تحت نفوذ قرار دهد یا تحت نفوذ وی واقع شود که معمولاً شامل خویشاوندان نسبی و سببی طبقه‌اول تا سوم است.

کنترل توانایی راهبری سیاستهای مالی و عملیاتی یک واحد تجاری به‌منظور کسب منافع اقتصادی از فعالیتهای آن است.

مدیران اصلی اشخاصی هستند‌ که به‌طور موظف یا غیر موظف اختیار و مسئولیت برنامه‌ریزی، هدایت و کنترل فعالیتهای واحد تجاری را به‌طور مستقیم یا غیرمستقیم برعهده دارند، از جمله شامل اعضای هیئت مدیره، مدیرعامل و مدیران ارشد اجرایی.

کنترل مشترک مشارکت در کنترل یک فعالیت اقتصادی به موجب یک توافق قراردادی است.

نفوذ قابل ملاحظه توانایی مشارکت در تصمیم‌گیریهای‌مربوط به سیاستهای مالی و عملیاتی واحد تجاری است، ولی نه در حد کنترل سیاستهای مزبور.