اصل یکصد و هفتاد و دوم :
برای رسیدگی به جرائم مربوط به وظایف خاص نظامی یا انتظامی اعضای ارتش، ژاندارمری، شهربانی و سپاه پاسداران انقلاب اسلامی، محاکم نظامی مطابق قانون تشکیل میگردد، ولی به جرائم عمومی آنان یا جرائمی که در مقام ضابط دادگستری مرتکب شوند، در محاکم عمومی رسیدگی میشود.
دادستانی و دادگاههای نظامی بخشی از قوه قضائیه کشور هستند و مشمول اصول مربوط به این قوه میباشند.
این اصل برای تفکیک مرجع رسیدگی به جرائم نظامیان، تشکیل محاکم نظامی جهت جرائم خاص شغلی و ارجاع جرائم عمومی آنان به دادگاههای عمومی وضع شده است.
تنها جرائم مربوط به وظایف خاص نظامی و انتظامی اعضای نیروهای مسلح (ارتش، سپاه، فراجا) در دادگاههای نظامی مطرح و بررسی میشوند.
طبق صریح اصل ۱۷۲، رسیدگی به جرائم عمومی نیروهای مسلح خارج از وظایف خاص نظامی، مطلقاً در صلاحیت دادگاههای عمومی دادگستری است.طبق صریح اصل ۱۷۲، رسیدگی به جرائم عمومی نیروهای مسلح خارج از وظایف خاص نظامی، مطلقاً در صلاحیت دادگاههای عمومی دادگستری است.
چنانچه نظامیان در مقام اجرای وظایف ضابط قضایی مرتکب جرمی شوند، رسیدگی به آن در دادگاههای عمومی صورت میپذیرد.
خیر، بر اساس بخش پایانی اصل ۱۷۲، سازمان قضایی نیروهای مسلح بخشی از قوه قضائیه محسوب شده و مشمول اصول حاکم بر این قوه است.
نحوه تشخیص مرجع صالح برای رسیدگی به جرم نیروهای مسلح طبق اصل ۱۷۲
- بررسی ماهیت جرم (خاص نظامی یا عمومی)
بررسی کنید که آیا عنوان اتهامی در زمره وظایف خاص نظامی است یا از جرائم عمومی محسوب میشود.
- احراز موقعیت متهم هنگام وقوع جرم (مقام ضابط یا وظیفه نظامی)
بررسی نمایید که آیا متهم در حین انجام امور انضباطی-نظامی بوده یا در مقام ضابط دادگستری اقدام نموده است.
- طرح شکایت یا دفاع در مرجع قضایی صالح (عمومی یا نظامی)
با استناد به اصل ۱۷۲، شکوائیه یا لایحه دفاعیه خود را به دادگاه عمومی یا سازمان قضایی نیروهای مسلح تسلیم کنید.


