فصل سوم (الحاقی 08ˏ07ˏ1393)ـ صلاحیت
ماده 597 (الحاقی 08ˏ07ˏ1393)ـ به جرائم مربوط به وظایف خاص نظامی و انتظامی اعضای نیروهای مسلح به جز جرائم در مقام ضابط دادگستری در سازمان قضائی رسیدگی می‌شود.
تبصره 1(الحاقی 08ˏ07ˏ1393)ـ رسیدگی به جرائمی که امام خمینی (ره) و مقام معظم رهبری اجازه فرموده‌اند در دادگاهها و دادسراهای سازمان قضائی نیروهای مسلح رسیدگی شود، مادامی که از آن عدول نشده در صلاحیت این سازمان است.
تبصره 2(الحاقی 08ˏ07ˏ1393)ـ منظور از جرائم مربوط به وظایف خاص نظامی و انتظامی، جرائمی است که اعضای نیروهای مسلح در ارتباط با وظایف و مسؤولیت‌های نظامی و انتظامی که طبق قانون و مقررات به عهده آنان است مرتکب گردند.
تبصره 3 (الحاقی 08ˏ07ˏ1393)ـ رهایی از خدمت مانع رسیدگی به جرائم زمان اشتغال در دادگاه نظامی نمی‌شود.
تبصره 4(الحاقی 08ˏ07ˏ1393)ـ جرم در مقام ضابط دادگستری، جرمی است که ضابطان در حین انجام وظایف قانونی خود در ارتباط با جرائم مشهود و یا در راستای اجرای دستور مقام قضائی دادگستری مرتکب می‌شوند.
این ماده مرجع صالح رسیدگی به جرائم مربوط به وظایف خاص نظامی و انتظامی نیروهای مسلح را «سازمان قضائی نیروهای مسلح» تعیین نموده است.
جرائمی که اعضای نیروهای مسلح در ارتباط مستقیم با وظایف، مسئولیت‌ها و ماموریت‌های قانونی نظامی و انتظامی خود مرتکب می‌شوند مشمول این صلاحیت هستند.
جرائمی که نیروهای نظامی و انتظامی در مقام «ضابط دادگستری» (در اجرای دستور مقام قضائی یا جرائم مشهود) مرتکب می‌شوند، در دادگاه‌های عمومی دادگستری رسیدگی می‌شوند.
خیر؛ طبق تبصره ۳ ماده ۵۹۷، رهایی یا خاتمه خدمت مانع از رسیدگی دادگاه نظامی به جرائمی که در زمان اشتغال ارتکاب یافته نخواهد بود.
مطابق تبصره ۱، رسیدگی به جرائمی که بر اساس اجازات ولی فقیه در صلاحیت دادگاهها و دادسراهای نظامی قرار گرفته، تا زمان عدم عدول همچنان در صلاحیت این سازمان است.
وکیل با تحلیل دقیق ماهیت جرم (نظامی یا ضابط بودن) از ارجاع اشتباه پرونده به مرجع غیرصالح جلوگیری کرده و لوایح دفاعیه تخصصی ارائه می‌دهد.
نحوه تشخیص مرجع صالح رسیدگی به جرائم نظامیان بر اساس ماده ۵۹۷
- بررسی عنوان اتهام و ارتباط آن با وظایف خاص نظامی یا ضابط دادگستری
تحلیل مدارک پرونده جهت احراز وقوع جرم در راستای وظایف سازمانی یا در حین اجرای دستور قضائی.
- ایراد عدم صلاحیت یا دفاع در مرجع قضائی مربوطه
طرح ایراد صلاحیت قانونی در صورت ارجاع اشتباه پرونده میان دادگاه عمومی و دادگاه نظامی.
- تنظیم لایحه دفاعیه تخصصی متکی بر تبصره‌های ماده ۵۹۷
ارائه استدلال حقوقی با توجه به وضعیت اشتغال، نحوه وقوع جرم و اختیارات قانونی مراجع نظامی.
