اصل شصت و یکم:
اعمال قوه قضائیه بوسیله دادگاههای دادگستری است که باید طبق موازین اسلامی تشکیل شود و به حل و فصل دعاوی و حفظ حقوق عمومی و گسترش و اجرای عدالت و اقامه حدود الهی بپردازد.
این اصل انحصار اعمال قوه قضائیه را به دادگاههای رسمی دادگستری واگذار کرده و اهدافی مانند حل دعاوی، حفظ حقوق عمومی و اجرای عدالت را تعیین میکند.
خیر، طبق نص صریح اصل ۶۱ قانون اساسی، اعمال قوه قضائیه صرفاً از طریق دادگاههای دادگستری که بر اساس موازین اسلامی تشکیل شدهاند امکانپذیر است.
حفظ حقوق عمومی شامل صیانت از آزادیهای مشروع شهروندان، صیانت از اموال عمومی و جلوگیری از انحراف دستگاههای اجرایی از قوانین کشور است.
دیوان عدالت اداری به عنوان بخشی از تشکیلات قضایی، با رسیدگی به شکایات مردم علیه تصمیمات دولتی، نقش کلیدی در حفظ حقوق عمومی و گسترش عدالت دارد.
شهروندان و ذینفعان میتوانند با استناد به اصول قانون اساسی، دادخواست ابطال مصوبات غیرقانونی دستگاههای اجرایی را در دیوان عدالت اداری مطرح نمایند.
نحوه بررسی و فرآیند حقوقی اعمال قوه قضائیه و صیانت از حقوق عمومی بر اساس اصل ۶۱
- طرح رسمی دعوا در دادگاههای صالح دادگستری طبق موازین اسلامی
تنظیم و ثبت دادخواست حقوقی، کیفری یا اداری در مراجع قضایی رسمی جهت رسیدگی عادلانه.
- رسیدگی قضایی و صدور رای جهت حل دعاوی و احقاق حقوق شهروندان
بررسی اسناد توسط قضات دادگستری و اعمال صلاحیتهای قانونی برای گسترش عدالت و حل مناقشه.
- اجرای احکام قضایی و امکان پیگیری ابطال مصوبات متعارض در دیوان عدالت
الزام دستگاهها به اجرای آرا و امکان ثبت دادخواست ابطال آییننامههای مخالف حقوق عمومی در دیوان عدالت اداری.


