9 . بهعلاوه، با درنظر گرفتن نوع شواهد در دسترس برای ارزیابی مفروضات زیربنای تهیه اطلاعات مالی آتی، حسابرس ممکن است نتواند بهگونهای متقاعد شود که درباره عاریبودن مفروضات از تحریف بااهمیت، نظر مثبت اظهار کند. بنابراین، در این استاندارد، حسابرس هنگام گزارشگری درباره معقول بودن مفروضات مدیریت، تنها اطمینانی در سطح متوسط ارائه میکند. با این وجود، اگر حسابرس، به اندازه کافی متقاعد شده باشد، از اظهار اطمینان مثبت درباره مفروضات منع نشده است.
پذیرش کـار
10 . حسابرس پیش از پذیرش کار رسیدگی به اطلاعات مالی آتی، لازم است ازجمله به موارد زیر توجه کند:
- استفاده مورد نظر از اطلاعات.
- نشر عمومی یا محدود اطلاعات.
- ماهیت مفروضات (یعنی این که مفروضات، بهترین براورد است یا ذهنی).
- جزئیات قابل درج در اطلاعات.
- دوره تحت پوشش اطلاعات.
11 . هنگامی که مفروضات، کاملا غیرواقعبینانه است یا حسابرس براین باور است که اطلاعات مالی آتی برای استفاده مورد نظر نامناسب است، وی باید از پذیرش کار خودداری یا از آن کنارهگیری کند.
12 . حسابرس و صاحبکار باید درمورد شرایط کار توافق کنند. تنظیم قرارداد پیش از شروع کار، به نفع صاحبکار و حسابرس است؛ زیرا، از هرگونه برداشت نادرست درباره کار، جلوگیری میکند. چنین قراردادی، موضوعات مندرج در بند 10 بالا و مسئولیتهای مدیریت درباره مفروضات و ارائه کلیه اطلاعات مربوط و دادههای زیربنای مفروضات به حسابرس را مشخص میکند.
شناخت فعالیت واحد مورد رسیدگی
13 . حسابرس برای ارزیابی این که همه مفروضات عمده لازم جهت تهیه اطلاعات مالی آتی تعیین شده است باید شناخت کافی از فعالیت واحد مورد رسیدگی کسب کند. حسابرس لازم است با ارزیابی موضوعاتی چون موارد زیر، با فرایند تهیه اطلاعات مالی آتی توسط واحد مورد رسیدگی نیز آشنا شود:
- کنترلهای داخلی حاکم بر سیستم مورد استفاده برای تهیه اطلاعات مالی آتی و میزان تخصص و تجربه تهیهکنندگان آن اطلاعات.
- ماهیت مستندات تهیه شده توسط واحد مورد رسیدگی برای پشتیبانی از مفروضات مدیریت.
- میزان استفاده از تکنیکهای آماری و ریاضی و برنامههای رایانهای.
- شیوههای مورد استفاده در تعیین و بکارگیری مفروضات.
- میزان دقت اطلاعات مالی آتی تهیه شده در دورههای قبل و دلایل مغایرات عمده.
14 . حسابرس باید میزان توجیهپذیری اتکا براطلاعات مالی تاریخی واحد مورد رسیدگی را ارزیابی کند. حسابرس بهمنظور ارزیابی اینکه اطلاعات مالی آتی برمبنایی یکنواخت با اطلاعات مالی تاریخی تهیه شده است و همچنین دستیابی به یک معیار مبتنی بر اطلاعات مالی تاریخی برای ارزیابی مفروضات مدیریت، به شناخت از اطلاعات مالی تاریخی واحد مورد رسیدگی نیاز دارد. برای مثال، حسابرس لازم است مشخص کند که آیا اطلاعات تاریخی مربوط، حسابرسی یا بررسی اجمالی گردیده و در تهیه آنها از استانداردهای حسابداری استفاده شده است یا خیر.
15 . چنانچه گزارش حسابرسی یا بررسی اجمالی درباره اطلاعات مالی تاریخی دوره قبل، حاوی نظری غیر از نظر مقبول بوده یا واحد مورد رسیدگی در مرحله تاسیس باشد، حسابرس واقعیتهای پیرامونی و تاثیر آن را بر رسیدگی به اطلاعات مالی آتی، مورد توجه قرار میدهد.
دوره تحت پوشش
16 . حسابرس باید دوره زمانی تحت پوشش اطلاعات مالی آتی را مورد توجه قرار دهد. از آنجا که هرچه طول دوره بیشتر باشد، جنبههای نظری مفروضات افزایش مییابد، پس با طولانیتر شدن دوره، توانایی مدیریت برای تعیین مفروضات بهترین براورد کاهش مییابد. به هر حال، این دوره نمیتواند طولانیتر از دورهای باشد که مدیریت، مبانی معقولی برای مفروضات خود دارد. برخی از عواملی که حسابرس در ارزیابی دوره زمانی تحت پوشش اطلاعات مالی آتی به آن توجه میکند، در زیر میآید :
- چرخه عملیاتی؛ برای مثال، درمورد یک پروژه بلندمدت ساختمانی، زمان مورد نیاز برای تکمیل پروژه ممکن است دوره تحت پوشش را تعیین کند.
- میزان اتکاپذیری مفروضات؛ برای مثال، چنانچه واحد مورد رسیدگی محصول جدیدی را معرفی میکند، دوره آتی تحت پوشش میتواند کوتاه و بهاجزای کوچکتری، مانند هفته و ماه، تبدیل شود. ازسوی دیگر، چنانچه تنها فعالیت تجاری واحد مورد رسیدگی، داشتن اموال تحت اجاره بلندمدت است، یک دوره آتی نسبتا بلند ممکن است معقول باشد.
- نیاز استفادهکنندگان؛ برای مثال، اطلاعات مالی آتی ممکن است درارتباط با درخواست وام و برای دوره زمانی لازم بهمنظور تامین وجوه کافی برای بازپرداخت آن، تهیه شود. ازسوی دیگر، اطلاعات ممکن است برای سرمایهگذاران درارتباط با فروش اوراق مشارکت، بهمنظور تشریح استفاده موردنظر از وجوه حاصل از فروش آن در دوره آتی، تهیه شود.
روشهای رسیدگی
17 . حسابرس هنگام تعیین ماهیت، زمانبندی اجرا و حدود روشهای رسیدگی باید موارد زیر را مورد توجه قرار دهد:
الف ـ احتمال وجود تحریف عمده.
ب ـ شناخت کسب شده در طول رسیدگیهای قبلی.
پ ـ صلاحیت مدیریت برای تهیه اطلاعات مالی آتی.
ت ـ میزان تاثیر قضاوتهای مدیریت در تهیه اطلاعات مالی آتی.
ث ـ کفایت و اتکاپذیری دادههای زیربنای اطلاعات مالی آتی.
18 . حسابرس منبع و اتکاپذیری شواهد پشتوانه مفروضات بهترین براورد مدیریت را ارزیابی میکند. شواهد مناسب و کافی برای پشتیبانی این مفروضات از منابع داخلی و خارجی کسب میشود. این شواهد شامل ارزیابی مفروضات در پرتو اطلاعات تاریخی و مبتنی بودن آنها بر برنامههایی است که در توان واحد مورد رسیدگی میباشد.
19 . حسابرس درمواردی که از مفروضات ذهنی استفاده شده است، در نظر داشتن کلیه تبعات عمده این مفروضات توسط مدیریت را ارزیابی میکند. برای مثال، چنانچه پیشبینی رشد فروش فراتر از ظرفیت جاری واحد مورد رسیدگی باشد، لازم است اطلاعات مالی آتی شامل سرمایهگذاری لازم برای ایجاد ظرفیت اضافی یا مخارج مربوط به راههای جایگزین برای رسیدن به فروش پیشبینی شده، مانند پیشبینی انعقاد قرارداد دست دوم تولید، باشد.
20 . اگرچه کسب شواهد پشتوانه مفروضات ذهنی ضروری نیست، اما لازم است حسابرس درباره سازگاری مفروضات با هدفهای اطلاعات مالی آتی و نبود دلیلی آشکار مبنیبر واقعبینانه نبودن آن مفروضات، متقاعد شود.
21 . حسابرس لازم است نسبت به تهیه مناسب اطلاعات مالی آتی، براساس مفروضـات مدیریت، متقاعد شـود. این کار میتواند از طریق انجام کنترلهایی چون محاسبه مجـدد و بررسی سازگاری درونی انجام شود. ”سازگاری درونی“ یعنی هماهنگی اقدامات مورد نظر مدیریت با یکدیگر و نبود هرگونه ناسازگاری در تعیین مبالغی که براساس متغیرهای مشترک (مانند نرخ سود تضمین شده) براورد شده است.
22 . حسابرس لازم است توجه خود را بر زمینههایی متمرکز کند که نسبت به تغییر، بسیار حساس میباشد و ممکن است آثار بااهمیتی بر نتایج منعکس در اطلاعات مالی آتی داشته باشد. این موضوع بر میزان شواهد حسابرسی مناسب و همچنین، بر ارزیابی حسابرس از مناسب و کافیبودن افشای اطلاعات، اثر میگذارد.
23 . حسابرس لازم است در موارد رسیدگی به یک یا چند جزء اطلاعات مالی آتی، مانند یکی از صورتهای مالی، روابط متقابل با سایر اجزای مرتبط را نیز مورد توجه قرار دهد.
24 . چنانچه بخشی از دوره تحت پوشش اطلاعات مالی آتی سپری شده باشد، حسابرس حدود روشهای لازم برای رسیدگی به اطلاعات مالی تاریخی را مورد توجه قرار میدهد. این روشها بسته به شرایط، مثلا مدت سپری شده از دوره اطلاعات مالی آتی، متفاوت خواهد بود.
25 . حسابرس باید درباره موارد استفاده اطلاعات مالی آتی، کامل بودن مفروضات عمده مدیریت و پذیرش مسئولیت اطلاعات مالی آتی توسط مدیریت، تاییدیه کتبی از مدیریت دریافت کند.
ارائه و افشا در استاندارد شماره 3400
26 . حسابرس هنگام ارزیابی ارائه و افشای اطلاعات مالی آتی، لازم است علاوه بر رعایت هرگونه الزامات خاص قانونی و مقرراتی یا استانداردهای حرفهای مربوط، موارد زیر را نیز مورد توجه قرار دهد :
الف ـ آگاهکننده بودن اطلاعات مالی آتی و گمراهکننده نبودن آن.
ب ـ افشای روشن رویههای حسابداری در یادداشتهای همراه اطلاعات مالی آتی.
