گردش کار

شماره دادنامه: 140431390003022754

تاریخ تنظیم: 1404/11/25

شاکی: محمد مهدی زاهدی

طرف شکایت: سازمان امور مالیاتی کشور

موضوع شکایت و خواسته:

ابطال جزء 1 و 2 از قسمت (ج) بند (د) نامه شماره 211/24838/ح [211/24838/د] مورخ 1402/04/19 مدیر کل دفتر طراحی و تحلیل فرآیندهای مالیاتی سازمان امور مالیاتی

شرح دادخواست

شاکی دادخواستی به طرفیت سازمان امور مالیاتی کشور به خواسته ابطال مصوبه موصوف به دیوان عدالت اداری تقدیم کرده که به هیأت عمومی ارجاع شده است. متن مقرره مورد شکایت به قرار زیر می باشد:

متن مقرره مورد شکایت

با عنایت به بسته اطلاعاتی مربوط به بارنامه ها به استحضار میرساند اقلام موجود در این بسته اطلاعاتی مورد بررسی قرار گرفت و نحوه بهره برداری از آنها به تفکیک نوع بارنامه بشرح ذیل برای بهره برداری و اقدام لازم ایفاد می گردد.

الف) بهره برداری از اطلاعات موسسات (شرکت های) حمل و نقلی

اقلام موجود در این بسته اطلاعاتی شامل موارد زیر بوده است:

1- شناسه ملی شرکت (موسسه)

2- استان

3- نام شرکت

4- کد شرکت

5- محدوده (داخلی/بین المللی)

6- نوع (کالا- مسافر)

شرح اقدامات

شناسایی مودیان و فعالیت های اقتصادی

1- با توجه به اینکه اقلام موجود در این بسته اطلاعاتی صرفاً مربوط به اطلاعات هویتی اشخاص حقوقی با موضوع فعالیت حمل و نقل می باشد، لذا با جستجوی شناسه ملی در سامانه ثبت نام، وجود یا عدم وجود ثبت نام بررسی گردد.

الف: در صورتیکه مودی در نظام مالیاتی دارای پرونده باشد، اینتاکدهای ثبت نام با اینتاکدهای جدول پیوست مطالبت دهی شود. اگر حداقل یک اینتاکد از جدول پیوست مطابقت دهی شود. اگر حداقل یک اینتاکد از جدول پیوست در ثبت نام وجود نداشت ثبت نام تکمیل گردد.

ب: در صورتیکه مودی در نظام مالیاتی پرونده نداشته باشد، با استفاده از اطلاعات بسته مذکور ثبت نام جدید انجام شود.

1- چنانچه داده ها دارای نقص اطلاعاتی باشند، مکاتبات لازم با مرجع ارسال کننده برای رفع نواقص رکوردهای اطلاعاتی ناقص و یا ارسال اطلاعات تکمیلی انجام شود. در صورت عدم ارسال پاسخ، مراتب به انضمام مکاتبات انجام شده به دادستانی انتظامی مالیاتی برای اجرای مقررات ماده 274 قانون مالیاتهای مستقیم ارسال گردد.

حسابرسی (رسیدگی و تشخیص)

با توجه به اینکه این بسته اطلاعاتی شامل اقلام درآمدی نمی باشد لذا در حوزه حسابرسی قابلیت استفاده ندارد.

وصول و اجرا

با توجه به نوع اقلام موجود در بسته اطلاعاتی قابلیت استفاده در وصول و اجرا را ندارد.

ب) بهره برداری از اطلاعات برنامه های راه آهن (داخلی)

اقلام موجود در این بسته اطلاعاتی شامل موارد زیر بوده است.

اطلاعات بارنامه

1- شماره بارنامه

2- تاریخ بارنامه

3- مبلغ بارنامه

4- کالا

5- کد و شرح مبدأ بارنامه

6- کد و شرح مقصد بارنامه

7- مشتری

8- ناحیه ایستگاه مبدا

9- ناحیه ایستگاه مقصد

اطلاعات شرکت حمل و نقلی

10- کد اقتصادی شرکت حمل و نقلی

11- شرکت حمل و نقلی

12- شناسه ملی شرکت حمل و نقلی

شرح اقدامات

شناسایی مودیان و فعالیت های اقتصادی

بررسی اقلام این بسته اطلاعاتی نشان میدهد با توجه به اینکه از اطلاعات مشتری تنها (نام مشتری) موجود می باشد لذا صرفا اطلاعات یک وجه شرکت حمل و نقل قابل بهره برداری خواهد بود. شرح اقدامات به صورت زیر می باشد.

الف) براساس اطلاعات هویتی دریافتی شرکت حمل و نقل صادر کننده بارنامه نسبت به شناسایی ثبت نام متناظر (پرونده مالیاتی) و الصاق اطلاعات به آن اقدام شود.

ب) چنانچه برای یک یا چند رکورد اطلاعاتی مرتبط با شرکت حمل و نقل در نظام مالیاتی ثبت نام وجود نداشته باشد اطلاعات هویتی به مرکز فناوری اطلاعات جهت ثبت نام اولیه ارسال شود.

حسابرسی (رسیدگی و تشخیص)

الف) وجود رکورد اطلاعات برای یک شرکت حمل و نقل، نشان دهنده فعالیت آن شرکت در سال مربوطه است. عملکرد و سال مالی بر اساس تاریخ مندرج در تاریخ بارنامه تعیین می شود.

ب) برای استفاده از اطلاعات در فرآیندهای حسابرسی، لازم است دسترسی کاربران رسیدگی به این منبع اطلاعاتی از طریق سامانه ویرایش و جستجوی اطلاعات، براساس احکام رسیدگی صادره (پرونده مالیاتی شرکت حمل و نقل) ایجاد شود. پس از خاتمه فرآیند رسیدگی دسترسی به منبع اطلاعاتی مذکور برای انجام امور مربوطه و بررسی و کنترل های بعدی در دسترس بخش خدمات و وصول قرار داده شود.

ج) در خصوص تکمیل اطلاعات هویتی مشتری مکاتبات لازم با مرجع ارسال کننده انجام گردد. در صورت عدم ارسال اطلاعات تکمیلی موضوع به دادستانی انتظامی مالیاتی برای اجرای مقررات ماده 274 قانون مالیات های مستقیم اعلام شود.

د) در اجرای مقررات ماده 97 قانون مالیاتهای مستقیم برای تعیین ریسک اظهارنامه تسلیمی مطابق با مقررات اعلامی اقدام و برای تولید اظهارنامه برآوردی با توجه به مبلغ بارنامه قاعده ([20]-2)F مورد استفاده قرار گیرد.

وصول و اجرا

با توجه به اینکه امکان شناسایی اموال منقول و یا غیر منقول شرکت های حمل و نقلی از طریق اطلاعات بارنامه های صادره توسط آنها وجود ندارد، لذا از این اطلاعات نمی توان در سامانه وصول و اجرا استفاده کرد.

ج) بهره برداری از اطلاعات بازنامه های راه آهن (بین الملل)

اقلام موجود در این بسته اطلاعاتی شامل موارد زیر می باشد. کاریست بهره برداری از اطلاعات بارنامه های بین الملل طی نامه شماره 211/81691/ د مورخ 1401/12/13 جهت بهره برداری ارسال گردیده است.

اطلاعات بارنامه

1- شماره بارنامه

2- تاریخ بارنامه

3- مبلغ بارنامه

4- ارزش افزوده

5- کالا

6- وزن حقیقی

اطلاعات شرکت حمل و نقلی

7- صاحب کالا

8- کد اقتصادی صاحب کالا

9- کدملی صاحب کالا

10- آدرس

11- تلفن

اطلاعات فرستنده

12- فرستنده

13- کد اقتصادی فرستنده

14- کد ملی فرستنده

15- مبدا

اطلاعات گیرنده

16- گیرنده

17- کد اقتصادی گیرنده

18- کد ملی گیرنده

19- مقصد

د) بهره برداری از اطلاعات حمل و نقل جاده ای

اقلام موجود در این بسته اطلاعاتی موارد زیر می باشد:

اطلاعات محوله

1- لیتراژ محموله

2- نام محوله

3- نوع بسته بندی

4- هزینه تخلیه

5- ارزش ریالی کالا

6- وزن محوله

7- هزینه بارگیری

8- عوارض جاده ای

9- مالیات بر ارزش افزوده و عوارض

10- تاریخ صدور

11- شماره بارنامه

12- سری بارنامه

اطلاعات فرستنده

13- نام فرستنده کالا

14- کدملی فرستنده کالا

15- کدشهر مبدا

16- کدپستی مبدأ محل انبار کالا

اطلاعات گیرنده

17- نام گیرنده کالا

18- کدملی گیرنده کالا

19- نوع گیرنده- نگاشت

20- کدپستی مقصد محل انبار کالا

21- کد شهر مقصد

اطلاعات شرکت حمل و نقل

22- نام شرکت حمل و نقل

23- کمیسیون دریافتی

24- شناسه ملی شرکت حمل و نقل

25- درصد کمیسیون

اطلاعات خودرو ناوگان

26- شماره هوشمند راننده

27- شماره پلاک ماشین

28- شماره VIN خودرو

29- شماره هوشمند ناوگان

اطلاعیه بیمه

30- نام شرکت بیمه

31- شماره قرارداد بیمه

32- حق بیمه

شرح اقدامات

اقلام این بسته اطلاعاتی شامل پنج وجه زیر می باشد:

1- شرکت حمل و نقل

2- اطلاعات فرستنده کالا (فروشنده)

3- اطلاعات گیرنده کالا (خریدار)

4- اطلاعات خودرو کار

5- اطلاعات بیمه

شناسایی مودیان و فعالیت های اقتصادی

الف) براساس اطلاعات هویتی دریافتی شرکت حمل و نقل، فرستنده کالا و گیرنده کالا نسبت به شناسایی ثبت نام متناظر (پرونده مالیاتی) و الصاق اطلاعات به آن اقدام شود به دلیل اینکه اطلاعات هویتی خودرو کار و شرکت بیمه از جمله کد/ شناسه ملی و آدرس در فیلدهای اطلاعاتی موجود نیست امکان شناسایی و ثبت نام آنها وجود ندارد لذا نیاز است اقلام اطلاعاتی کامل تری از مرجع ارسال کننده اطلاعات اخذ شود.

ب) چنانچه برای یک یا چند رکورد اطلاعاتی مرتبط با موارد یاد شده (شرکت حمل و نقل، فرستنده، گیرنده) در نظام مالیاتی ثبت نام وجود نداشته باشد اطلاعات هویتی به اداره کل فناوری اطلاعات جهت ثبت نام اولیه ارسال شود.

ج) چنانچه داده ها دارای نقص اطلاعاتی است مکاتبات لازم با مرجع ارسال کننده برای رفع نواقص رکوردهای اطلاعاتی ناقص انجام شود. در صورت عدم رفع نقص مراتب به انضمام مکاتبات انجام شده به دادستانی انتظامی مالیاتی برای اجرای مقررات ماده 274 قانون مالیاتهای مستقیم ارسال شود.

حسابرسی (رسیدگی و تشخیص)

1- شرکت حمل و نقل

1- وجود رکورد اطلاعات برای یک شرکت حمل و نقل نشان دهنده فعالیت آن شرکت در سال مربوطه است. عملکرد و سال مالی براساس تاریخ مندرج در تاریخ بارنامه تعیین میشود و میزان فعالیت براساس کمیسیون دریافتی خواهد بود.

2- اطلاعات فرستنده کالا (فروشنده)

2- وجود رکورد اطلاعات به عنوان فرستنده کالا نشان دهنده فعالیت فروش شخص حقیقی حقوقی در سال مربوطه است. عملکرد و سال مالی براساس تاریخ مندرج در تاریخ بارنامه تعیین میشود و میزان فعالیت براساس ارزش ریالی کالا دریافتی خواهد بود.

3- اطلاعات گیرنده کالا (خریدار)

3- وجود رکورد اطلاعات به عنوان گیرنده کالا، نشان دهنده فعالیت خرید شخص حقیقی حقوقی در سال مربوطه است. عملکرد و سال مالی براساس تاریخ مندرج در تاریخ بارنامه تعیین میشود و میزان خرید بر اساس ارزش ریالی کالا دریافتی خواهد بود.

نکته: برای استفاده از اطلاعات در فرآیندهای حسابرسی لازم است دسترسی کاربران رسیدگی کننده به این منابع اطلاعاتی (هر سه گروه فوق الذکر) از طریق سامانه ویرایش و جستجوی اطلاعات بر اساس احکام رسیدگی صادره ایجاد شود. پس از خاتمه فرآیند رسیدگی دسترسی به منبع اطلاعاتی مذکور برای انجام امور مربوطه و بررسی و کنترل های بعدی در دسترس بخش خدمات و وصول قرار داده شود.

4- اطلاعات خودرو کار

اطلاعات خودرو کار فاقد اقلام درآمدی میباشد لذا قابلیت استفاده در فرآیند حسابرسی را ندارد.

5- اطلاعات بیمه

با توجه به اینکه اطلاعات شرکت بیمه فاقد شناسه ملی میباشد، به دلیل عدم امکان شناسایی شرکت مرتبط استفاده از فیلد (حق بیمه) در فرایند حسابرسی مقدور نمی باشد لازم است اقدامات مقتضی برای تکمیل اطلاعات دریافتی انجام شود.

وصول و اجرا

با توجه به اینکه امکان شناسایی اموال منقول و یا غیر منقول از طریق اطلاعات فوق وجود ندارد از این اطلاعات نمی توان در سامانه وصول و اجرا استفاده کرد.

دلایل شاکی برای ابطال مقرره مورد شکایت

مدیر کل دفتر طراحی و تحلیل فرآیندهای مالیاتی سازمان امور مالیاتی در جزء 1 و 2 از قسمت ج بند دال نامه مورد شکایت، فرستنده و گیرنده در بارنامه های حمل و نقل جاده ای را فروشنده و خریدار کالا و میزان فعالیت اشخاص مذکور را برابر با ارزش ریالی کالای حمل شده اعلام نموده است که این مصوبه مغایر با اصل 51 قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران است.

بارنامه در مقررات و قوانین تعریف خاص خود را دارد و جهت حمل محصولات و بیانگر این موضوع است.

در جلسه شورای عالی هماهنگی ترابری هم بارنامه صادره ویژه حمل خرده بار و هم بارنامه داخلی برای وسائط نقلیه برون شهر لحاظ شده است و خرده بار یعنی محموله های متعدد متعلق به اشخاص مختلف با مقاصد حمل مختلف.

این مقرره مورد شکایت مخالف صریح ماده 2 قانون الزام شرکتها و موسسات ترابری جاده ای به استفاده از صورت وضعیت مسافری و بارنامه میباشد و هم چنین مخالف نص صریح مواد 338 و 339 قانون مدنی که بارنامه را مبایعه نامه تلقی نموده است می باشد.

مقرره مورد شکایت برخلاف مبانی شرع مقدس نیز میباشد چون مخالف تعریف بیع در مبانی فقهی و قاعده لاضرر و الاضرار است فلذا تقاضای ابطال آن مورد استدعا می باشد.

خلاصه مدافعات طرف شکایت

مطابق جزء (7) بند (ب) ماده 169 مکرر قانون مالیاتهای مستقیم، بارنامه و صورت وضعیت حمل و نقل بار و مسافر یکی از اقلام اطلاعاتی است که به منظور شفافیت فعالیتهای اقتصادی و استقرار نظام یکپارچه اطلاعات مالیاتی باید در اختیار سازمان امور مالیاتی قرار گیرد.

این اطلاعات می تواند به عنوان سند مثبته ای باشد که در صورت وجود شرایط بخشنامه شماره 200/1403/11 مورخ 1403/06/07 این سازمان متضمن تأیید وقوع معامله از جانب طرف دوم باشد.

فلذا برخلاف ادعای شاکی بارنامه به عنوان مبایعه نامه در نظر گرفته نمیشود بلکه بیانگر نحوه شناسایی فعالیت و میزان آن در خصوص شرکتهای حمل و نقل جاده ای یا صاحبان کالا بر اساس بارنامه های صادره میباشد.

استفاده از اطلاعات مندرج در بارنامه های صادره توسط سازمان امور مالیاتی به منظور شناسایی فعالیت اقتصادی مودیان و یا تعیین مالیات متعلق اعم از شرکتهای حمل و نقل یا صاحبان کالا حسب مورد با استناد به ماده فوق صورت می گیرد.

در همین راستا مفاد جزء (1) و همچنین جزء (2) قسمت حسابرسی بند (د) نامه مورد شکایت که بیانگر نحوه شناسایی فعالیت و میزان آن در خصوص شرکتهای حمل و نقل جاده ای یا صاحبان کالا براساس بارنامه های صادره می باشد، نه تنها مغایرتی با قانون ندارد بلکه در راستای اجرای قانون است.

بدیهی است چنانچه دریافت کننده و فرستنده کالا یک شخص باشد (مثلاً جهت جابجایی کالا بین انبارها) در هنگام رسیدگی، چنین بارنامه هایی به عنوان فروش یا خرید شخص محسوب نخواهد شد.

در زمینه استفاده از اطلاعات مندرج در بارنامه ها جهت تعیین درآمد مشمول مالیات این سازمان اقدام به صدور بخشنامه شماره 200/1403/11 مورخ 1403/06/07 با موضوع نحوه رسیدگی به اعتراضات اشخاص نسبت به اطلاعات و اطلاعیه های خرید و فروش و برنامه در فرآیند حسابرسی و دادرسی مالیات بر درآمد و مالیات بر ارزش افزوده نموده است.

بر اساس بند (1-4) بخشنامه یاد شده، اسناد مثبته اسنادی است که متضمن تأیید وقوع معامله از جانب طرف دوم باشد از قبیل:

• صورتحساب الکترونیکی صادره وفق مفاد قانون پایانه های فروشگاهی و سامانه مودیان
• سند پرداخت مالی به حساب طرف معامله
• قرارداد فی مابین طرف اول و دوم
• رسید بار تأیید شده توسط طرف دوم

اطلاعات و اطلاعیه های درج شده در سامانه های مالیاتی موضوع این بخشنامه که توسط طرف اول ابراز گردیده و مورد تأیید طرف دوم قرار نگرفته است اسناد مثبته لحاظ نمی گردد.

محرز است که صرف درج اطلاعات بارنامه در سامانه های مالیاتی منجر به مطالبه مالیات از مودی نخواهد شد و لذا ادعای شاکی مبنی بر تلقی از بارنامه به عنوان مبایعه نامه بین فرستنده و گیرنده کالا بلاوجه میباشد.

رد شکایت مورد استدعاست.

رأی هیأت تخصصی مالیاتی بانکی دیوان عدالت اداری

پرونده کلاسه هـ ت/0300300 در جلسه مورخ 1404/10/14 هیأت تخصصی مالیاتی بانکی مورد بررسی واقع شد که با لحاظ عقیده اتفاقی حاضرین و با استعانت از درگاه خداوند متعال به شرح ذیل مبادرت به صدور رأی می نماید:

نظر به اینکه در مقرره مورد شکایت (جز 1 و 2 قسمت ج نامه شماره 311/24838/ح [211/24838/د] مورخ 1402/04/19 مدیرکل دفتر طراحی و تحلیل فرآیندهای مالیاتی سازمان امور مالیاتی) به شماره بارنامه و تاریخ بارنامه اشاره شده است که جزو اطلاعات اعلامی در راستای حمل و نقل و شناسایی مودیان فعال در این زمینه میباشد.

شاکی مدعی است براساس مقرره مورد شکایت شخصی که بارنامه به نام وی میباشد مودی محسوب شده است این در حالی است که در پاسخ واصله از سازمان امور مالیاتی این موضوع مردود اعلام شده است.

ذکر بارنامه و تاریخ بارنامه در مصوبه مورد شکایت صرفاً در راستای اعمال مقررات مواد 169 و 169 مکرر و جهت دسترسی به اطلاعات مودی است و سازمان امور مالیاتی از بارنامه تلقی بیع نامه ندارد.

جهت دسترسی به اینتاکد و نوع فعالیت و طبقه بندی آن و تسهیل شناسایی مودی نیاز به ثبت اطلاعات مورد اعتراض وجود دارد که این دفاع از نظر اعضای هیأت تخصصی موجه بوده و خدشه ای به مصوبه معترض عنه از منظر قانونی وجود ندارد.

لذا به استناد بند (ب) ماده (84) قانون دیوان عدالت اداری مصوب 1402 رأی به رد شکایت صادر می نماید.

رأی مزبور ظرف بیست روز پس از صدور از سوی ریاست محترم دیوان عدالت اداری یا ده نفر از قضات دیوان عدالت اداری قابل اعتراض می باشد.

امضا

محمد علی برومند زاده

رئیس هیأت تخصصی مالیاتی بانکی دیوان عدالت اداری