ماده 148 (اصلاحی 21ˏ06ˏ1370) – تشکیل هیأت حل اختلاف در ثبت
موضوع ماده:
در هر حوزه ثبتی، هیأت یا هیأتهایی به عنوان هیأت حل اختلاف در ثبت تشکیل میشود.
اعضاء هیأت عبارتند از:
- یکی از قضات دادگستری به انتخاب رئیس قوه قضائیه
- رئیس ثبت یا قائم مقام وی
- یک نفر خبره ثبتی به انتخاب رئیس سازمان ثبت اسناد و املاک کشور
نحوه تشکیل جلسات، اختیارات هیأت و سایر موارد اجرایی مطابق آییننامه این قانون خواهد بود.
- هیأت میتواند برای کشف واقع از خبرگان امور ثبتی استفاده کند و همچنین با تحقیقات یا استماع گواهی شهود رأی خود را صادر نماید.
- رأی مذکور به وسیله ثبت محل به طرفین ابلاغ میشود.
- در صورت عدم وصول اعتراض ظرف بیست روز از تاریخ ابلاغ رأی، ادارات ثبت مکلف به اجرای آن میباشند.
- در صورت وصول اعتراض، معترض به دادگاه هدایت میشود و رسیدگی به این اعتراضات در دادگاه خارج از نوبت خواهد بود.
تبصره 1 – مهلت صدور رأی هیأت
- هیأتها مکلفند حداکثر ظرف سه سال از تاریخ ارجاع، رأی خود را صادر نمایند.
تبصره 2 – املاک در اراضی موقوفه
- در صورتی که اعیان کل یا جزئی در اراضی موقوفه احداث شده باشد:
- هیأت با موافقت متولی مخصوص و اطلاع اداره اوقاف و رعایت مفاد وقفنامه و در صورت عدم متولی، تنها با موافقت اداره اوقاف و رعایت مصلحت موقوفعلیهم و با در نظر گرفتن کلیه جهات، نسبت به تعیین اجرت زمین اقدام میکند.
- رأی صادره تکلیف اداره ثبت را برای صدور سند مالکیت کل یا جزء اعیان با قید اجرت زمین مقرر و معین میکند.
تبصره 3 – مستحدثات در اراضی دولت یا شهرداری
- برای متقاضیانی که مستحدثات و بنا متعلق به آنها در اراضی دولت یا شهرداری ایجاد شده باشد، هیأت پس از دعوت از نماینده مرجع ذیربط و احراز واقع، به شرح زیر رأی به انتقال ملک صادر میکند:
الف – واحدهای مسکونی احداثی
- در صورت واجد شرایط بودن متقاضی (فاقد واحد مسکونی یا زمین متناسب با کاربری مسکونی قابل ساختمان)
- تا مساحت 250 مترمربع زمین به قیمت تمام شده
- مازاد بر 250 مترمربع تا سقف 1000 مترمربع به قیمت عادله روز.
ب – مستحدثات غیرمسکونی
- تمام مستحدثات غیرمسکونی، کل عرصه به قیمت عادله روز.
ج – متقاضی فاقد شرایط
- هرگاه متقاضی واجد شرایط نباشد، کل عرصه مورد تصرف به قیمت عادله روز.
د – تصرفات مازاد بر 1000 مترمربع
- در صورتی که دارای تاسیسات ساختمانی متناسب باشد، کل به بهای عادله روز
- در غیر این صورت، متصرف بر اساس مقررات، مکلف به خلع ید و رفع تصرف خواهد بود.
ه – اراضی در محدوده شهری
- اراضی تصرف شده واقع در محدوده قانونی و حریم استحفاظی شهرهای بزرگ با جمعیت دویست هزار نفر و بیشتر:
- در صورتی که متصرف واجد شرایط مندرج در بند (الف) باشد، تا میزان 200 مترمربع به قیمت منطقهای (تقویم دولتی)
- مازاد بر آن، یا افرادی که فاقد شرایط هستند و مشمولان جزء اول بند (د)، به بهای کامل کارشناسی روز
- تقویم بها و تعیین زمان ساخت بنا به عهده کارشناس واجد شرایط است
- در صورت اعتراض به نظریه کارشناس، هیأت حل اختلاف گروهی مرکب از سه کارشناس واجد شرایط برای بررسی معرفی میکند.
- نظر اکثریت گروه قطعی است
- پرداخت هزینه کارشناس در مرحله اول به عهده متصرف، و هزینه گروه کارشناسی به عهده معترض میباشد.
تبصره 1 (الحاقی 19ˏ03ˏ1381)
- متصرفان موضوع این قانون فقط برای یک پرونده در ادارات ثبت اسناد و املاک میتوانند از مزایای این بند استفاده کنند.
تبصره 2 (الحاقی 19ˏ03ˏ1381)
- در صورتی که از تاریخ ارجاع امر به کارشناس تا تاریخ واریز بهای تعیین شده بیش از یک سال بگذرد، کارشناسی تجدید خواهد شد.
تبصره 3 (الحاقی 19ˏ03ˏ1381)
- کاهش درآمد دولت از تغییر قیمت اراضی از کارشناسی روز به قیمت منطقهای، از محل کاهش مساحت 250 به 200 مترمربع و درآمد حاصل از نقل و انتقال این گونه املاک تأمین میشود.
تبصره و – استعلام قیمت و صدور سند (الحاقی 26ˏ05ˏ1376)
- هیأتها باید قیمت تمام شده زمین (شامل بهای منطقهای و سایر هزینهها) و واجد شرایط بودن متقاضی را از سازمان مسکن و شهرسازی استان استعلام کنند.
- در صورت موافقت، سند انتقال به نام متصرف صادر میشود.
تبصره ز – تعیین قیمت عادله زمین (الحاقی 26ˏ05ˏ1376)
- قیمت عادله زمین توسط کارشناس رسمی دادگستری و در صورت نبودن، توسط خبره محلی به انتخاب هیأت تعیین خواهد شد.
تبصره ح – مستثنیات اراضی عمومی و خدماتی (الحاقی 26ˏ05ˏ1376)
- چنانچه اراضی مورد تصرف در معابر، کاربریهای خدمات عمومی، بستر رودخانهها و خطوط فشار قوی برق قرار داشته باشد و تصرف متصرف قانونی نباشد و خطوط قبل از تصرف ایجاد شده باشند، از شمول این قانون مستثنی است.
تبصره ط – ملاک زمان احداث مستحدثات (الحاقی 26ˏ05ˏ1376)
- تنها تصرفاتی معتبر است که تا تاریخ 1/1/1370 مستحدثات و بنا ایجاد شده باشد.
تبصره ی – آئیننامه اجرایی (الحاقی 26ˏ05ˏ1376)
- آئیننامه اجرایی این تبصره ظرف دو ماه توسط وزیر دادگستری با هماهنگی وزیر مسکن و شهرسازی و سازمان ثبت اسناد و املاک کشور تهیه و به تصویب هیأت وزیران میرسد.
تبصره 4 – ملک بدون سابقه ثبت (الحاقی 21ˏ06ˏ1370)
- اگر ملک سابقه ثبت نداشته باشد و متقاضی به عنوان مالک متصرف باشد، و هیأت نظر خود را جهت تنظیم اظهارنامه به واحد ثبتی ابلاغ کند،
- ثبت مکلف است پس از تنظیم اظهارنامه، مراتب را ضمن اولین آگهی نوبتی موضوع ماده 59 آییننامه قانون ثبت به اطلاع عموم برساند.
- تعیین حدود این املاک با درخواست متقاضی به صورت تعیین حدود اختصاصی انجام میشود.
تبصره 5 – ملک در جریان ثبت بدون سابقه تعیین حدود (الحاقی 21ˏ06ˏ1370)
- اگر ملک در جریان ثبت باشد و سابقه تعیین حدود نداشته باشد، واحد ثبتی طبق قسمت آخر تبصره 4 اقدام خواهد نمود.
تبصره 6 – ملک قبلاً ثبت شده (الحاقی 21ˏ06ˏ1370)
- در صورتی که ملک قبلاً در دفتر املاک ثبت شده و طبق این قانون یا رأی هیأت، سند مالکیت به نام متصرف صادر گردد،
- مراتب در ملاحظات دفتر املاک قید و در دفتر املاک جاری به نام متصرف ثبت میشود.
تبصره 7 – تقاضای اتباع بیگانه (الحاقی 21ˏ06ˏ1370)
- رسیدگی به تقاضای اتباع بیگانه مستلزم رعایت تشریفات آئیننامه استملاک اتباع خارجه در ایران است.
تبصره 8 – حوزه ثبتی اشتباه (الحاقی 21ˏ06ˏ1370)
- اگر در خلال رسیدگی محرز شود که موضوع تقاضا جزو حوزه ثبتی دیگری است و متقاضی اشتباهاً درخواست خود را تسلیم کرده،
- تقاضا به واحد ثبتی مربوط ارسال میشود تا حسب مورد در ردیف همعرض مورد تقاضا رسیدگی شود.
