مالیات و واریزی بنیادها و نهادها پس از لغو معافیت مالیاتی (نص صریح قانون و رأی دیوان)
مالیات واریزی بنیادها و نهادها
عطف به نامه شماره 240/م ک/41 مورخ 1382/11/21 جنابعالی منضم به تصویر نامه شماره 1/5080 مورخ 1382/03/21 دفتر مقام معظم رهبری عنوان جناب آقای دکتر عارف معاون اول محترم رئیس جمهور به استحضار میرساند:
1- موافقت مقام معظم رهبری با لغو معافیت مالیاتی نهادها و بنیادها
مقام معظم رهبری در جریان بررسی و تصویب لایحه اصلاحیه قانون مالیات های مستقیم، حسب درخواست مورخ 1380/10/01 ریاست محترم مجلس شورای اسلامی، با لغو معافیت مالیاتی نهادها و بنیادها با پیشبینی هزینههای مأموریتی این دستگاهها مانند جانبازان عزیز، خانوادههای معظم شهدا، محرومان و مستضعفان به نحو مناسب در بودجه عمومی کشور موافقت فرمودند و مراتب طی نامه شماره 1/2074 مورخ 1380/10/16 دفتر معظم له به ریاست محترم مجلس شورای اسلامی ابلاغ گردید.
اصلاحیه قانون مالیاتهای مستقیم بر اساس این موافقت با لغو معافیتها در مجلس شورای اسلامی مورد بررسی و نهایتاً در تاریخ 80/10/27 به تصویب نهایی رسید.
2- ضرورت پیشبینی هزینههای مأموریتی
با نظر به ضرورت تبعیت از منویات مقام معظم رهبری در خصوص پیشبینی هزینههای مأموریتی (به ویژه آموزشی و فرهنگی) بنیادها و نهادهای مذکور در بودجه عمومی و با توجه به اینکه تخصیص منابع مالی مورد نیاز در قانون بودجه سال 1381 ممکن نشده بود، به منظور اجتناب از بروز نارسایی مالی برای هزینههای مأموریتی بنیادها و نهادها، جلسات متعددی با حضور نمایندگان دفتر مقام معظم رهبری، مسئولان معاونت نظارت و حسابرسی، نمایندگان وزارت امور اقتصادی و دارایی و سازمان امور مالیاتی کشور تشکیل شد و با استفاده از نظرات ارشادی حجتالاسلام والمسلمین حجازی منتهی به صدور بخشنامه شماره 58118 مورخ 81/10/14 سازمان امور مالیاتی کشور گردید.
3- واریز مالیات بنیادها و نهادها به حساب خاص
به موجب بخشنامه موصوف، کلیه مالیاتهای بنیادها و نهادهایی که مقام معظم رهبری با لغو معافیت مالیاتی آنها موافقت فرمودهاند، تا پایان سال 1381 نیز مانند گذشته بر اساس دستورالعمل یکسانسازی مالیات نهادهای انقلاب اسلامی به حساب خاص بنیادها و نهادهای ذیربط واریز گردد.
4- وصول مالیات و تخصیص بودجه در سال 1382
بر اساس تفاهمات انجام شده با سازمان مدیریت و برنامهریزی کشور، قرار بر این بود که در لایحه بودجه سال 1382 برای هزینههای مأموریتی بنیادها و نهادها که کمبود بودجه آنها موجب دغدغه مقام معظم رهبری بود، بودجه لازم تخصیص داده شود. به همین لحاظ و با اطمینان از تخصیص بودجه، در بخش پایانی بخشنامه مذکور مقرر شد در سال 1382 مالیات بنیادها و نهادها طبق مقررات قانون مالیاتهای مستقیم وصول و به حسابهای خزانه واریز گردد.
بدین منظور مبلغ پانصد میلیارد (500,000,000,000) ریال اعتبار مورد نیاز برای نهادهای مورد نظر تعیین و همراه با تبصره پیشنهادی جهت درج در لایحه بودجه سال 1382 ارائه گردید، اما علیرغم مکاتبات و تأکیدات وزارت امور اقتصادی و دارایی، این درخواست عملی نشد و به صدور نامه شماره 5080/1 مورخ 1382/03/31 دفتر مقام معظم رهبری و نامه شماره 1/5663 مورخ 1382/04/30 دفتر معظم له منجر شد.
5- تعیین هفت نهاد مشمول و استمرار وصول مالیات
بر اساس تفاهمات جلسات سال 1381 و تشخیص هفت نهاد دارای هزینههای مأموریتی، مراتب طی نامه شماره 28423/5/م مورخ 81/06/10 معاون محترم نظارت و حسابرسی دفتر مقام معظم رهبری به ضمیمه متن نهایی صورت جلسه منعکس شد.
هفت نهاد یاد شده شامل:
- بنیاد مستضعفان و جانبازان انقلاب اسلامی
- بنیاد شهید
- کمیته امداد امام خمینی (ره)
- بنیاد پانزده خرداد
- سازمان تبلیغات اسلامی
- دفتر تبلیغات اسلامی حوزه علمیه قم
- جامعه الزهرا
با طرح موضوع و جلب نظر دکتر عارف معاون اول محترم رئیس جمهور، مراتب طی نامه شماره 24634 مورخ 2/5/82 وزارت به رئیس دفتر معاون اول منعکس شد و مقرر گردید سازمان امور مالیاتی کشور در مورد مالیات مؤسسات فوق مانند سال 1381 اقدام نماید که منجر به صدور بخشنامه شماره 38662 مورخ 82/07/19 گردید.
موضوع طی نامه شماره 40233 مورخ 82/08/27 وزارت به حضرت حجتالاسلام والمسلمین خاتمی رئیس جمهور محترم و دکتر عارف معاون اول محترم رئیس جمهور منعکس شد و مشکلات رفع گردید.
6- پیشبینی بودجه سال 1383
در لایحه بودجه سال 1383 اعتبار لازم به میزان 400 میلیارد ریال برای مؤسسات مذکور و همچنین بنیاد مسکن انقلاب اسلامی در قبال مالیات پرداختی پیشبینی شده است.
بله؛ از سال ۱۳۸۱ به بعد، با لغو معافیت مالیاتی، این نهادها مشمول پرداخت مالیات شدند.
در سال ۱۳۸۱ به حساب خاص نهادها و از سال ۱۳۸۲ به حساب خزانه دولت واریز شد.
در لایحه بودجه سال ۱۳۸۳، مبلغ ۴۰۰ میلیارد ریال برای جبران مالیات پرداختی نهادها پیشبینی شد.
هفت نهاد از جمله بنیاد مستضعفان، بنیاد شهید، کمیته امداد، سازمان تبلیغات اسلامی و جامعه الزهرا.
بله؛ دیوان عدالت اداری نیز لغو معافیت مالیاتی را تأیید کرده است.
راهنمای تحلیل حقوقی و مالی تصویبنامه و بخشنامههای مرتبط
- گام ۱: بررسی مبنای قانونی
مطالعه اصلاحیه قانون مالیاتهای مستقیم مصوب ۱۳۸۰ و نظر مقام معظم رهبری.
- گام ۲: تحلیل بخشنامهها
بررسی بخشنامههای ۵۸۱۱۸ و ۳۸۶۶۲ سازمان امور مالیاتی درباره نحوه واریز مالیات نهادها.
- گام ۳: ارزیابی بودجههای جبرانی
مطالعه لایحه بودجه سالهای ۱۳۸۲ و ۱۳۸۳ و نحوه پیشبینی هزینههای مأموریتی.
- گام ۴: بررسی آثار اقتصادی
تأثیر لغو معافیت بر شفافیت مالی، عدالت مالیاتی و کاهش وابستگی به درآمد نفتی.
- گام ۵: استمرار و توسعه اصلاحات
پیشنهاد گسترش لغو معافیت به سایر نهادهای مستثنیشده برای تحقق عدالت مالیاتی کامل.
