رأی هیأت تخصصی مالیاتی و بانکی دیوان عدالت اداری درباره رد ابطال نامه ۲۳۴/۴۸۴۴۴/د در خصوص نحوه محاسبه مالیات املاک با عرصه اوقافی
رد خواسته ابطال نامه شماره ۲۳۴/۴۸۴۴۴/د مورخ ۱۳۹۹/۱۰/۳۰ مدیرکل دفتر امور مودیان و خدمات مالیاتی
متن مقرره مورد شکایت
نحوه محاسبه ارزش معاملات املاک با عرصه اوقافی
با سلام و احترام
نظر به ضرورت اعمال رویه یکسان در محاسبه و مطالبه مالیات نقل و انتقال املاک مسکونی با عرصههای اوقافی، وفق ماده ۷۵ قانون مالیاتهای مستقیم مبنی بر:
«مستاجرین املاک اوقافی اعم از اینکه اعیان مستحدثه در آن داشته یا نداشته باشند نسبت به عرصه، مشمول مقررات فصل مالیات بر درآمد املاک قانون مالیاتهای مستقیم میباشند»
و با عنایت به اظهارنظر معاونت محترم فنی و حقوقی به شماره ۳۷۴۲۲/۲۱۰/د مورخ ۱۳۹۹/۸/۲۴ اعلام میدارد که:
نحوه محاسبه مالیات نقل و انتقال املاک اوقافی مشابه املاک با سند رسمی خواهد بود.
لذا در راستای استفاده حداکثری از ظرفیتهای تبصره ۴ ماده ۱۸۷ اصلاحی مصوب ۱۳۹۴/۴/۳۱ قانون مالیاتهای مستقیم و گسترش دامنه برونسپاری اخذ مالیات نقل و انتقال املاک به دفاتر اسناد رسمی و همچنین نظر به جهت صدور گواهی موضوع ماده ۱۸۷ قانون مالیاتهای مستقیم برای املاک مذکور مقرر میدارد در سامانههای مالیاتی به ترتیب ذیل عمل شود:
۱- در سامانههای الکترونیکی مورد استفاده در ادارات یا سامانه در حال استفاده در دفاتر اسناد رسمی با هدف برونسپاری، گزینه نقل و انتقال عرصه و اعیان در بخش مربوط در سامانه انتخاب و سایر اقدامات لازم معمول گردد.
۲- ادارات کل امور مالیاتی، اطلاعرسانی و تعامل لازم در این خصوص را با دفاتر اسناد رسمی به عمل آورده و با ارائه آموزشهای مورد نیاز به کاربران دفاتر مذکور درخصوص نحوه ثبت اطلاعات املاک اوقافی در سامانه مربوط، امکان ارسال استعلام برخط این دسته از املاک را فراهم نمایند.
دلایل شاکی برای ابطال مقرره مورد شکایت
شاکی به موجب دادخواستی تقاضای ابطال مقرره مورد شکایت را مطرح کرده و در تبیین مبنای خواسته خود اعلام کرده است که:
مالکین املاک اوقافی صرفاً مالک اعیان مستحدثه ملک خود بوده و مالکیتی بر عرصه ندارند. از این رو حکم مقرر در نامه مورد شکایت که مقرر نموده:
«نحوه محاسبه مالیات نقل و انتقال املاک اوقافی مشابه املاک با سند رسمی خواهد بود»
و آوردن عبارت «گزینه نقل و انتقال عرصه و اعیان» در بند ۱ توضیحات نامه مذکور، مغایر با بند ۱ ماده ۱ قانون مالیاتهای مستقیم بوده و قابل ابطال است.
خلاصه مدافعات طرف شکایت
مدیرکل دفتر حقوقی و قراردادهای مالیاتی به موجب لایحه شماره ۱۶۵۹/۲۱۲/ص مورخ ۱۴۰۰/۲/۲۱ در پاسخ به شکایت مطروحه اعلام کرده است:
به طور کلی مقنن جهت تبیین مقررات مالیات املاک اوقافی علیرغم اطلاق مودیان موضوعه با عنوان مستاجران املاک اوقافی، شمول مقررات کل فصل اول باب سوم (مالیات بر درآمد املاک) از جمله ماده ۵۹ قانون مالیاتهای مستقیم را به عرصه املاک تسری داده و بنابراین نامه مورد شکایت مطابق با قانون صادر شده است.
نظریه تهیهکننده گزارش
با مداقه در اوراق و محتوای پرونده، بر مبنای ماده (۷۵) از فصل اول باب سوم قانون مالیاتهای مستقیم مصوب ۱۳۶۶/۱۲/۰۳:
«از نظر مالیاتی مستاجرین املاک اوقافی اعم از این که اعیان مستحدثه در آن داشته یا نداشته باشند نسبت به عرصه مشمول مقررات این فصل خواهند بود.»
و به موجب ماده (۵۲) از فصل اول باب سوم قانون مالیاتهای مستقیم:
«درآمد شخص حقیقی یا حقوقی ناشی از واگذاری حقوق خود نسبت به املاک واقع در ایران پس از کسر معافیتهای مقرر در این قانون مشمول مالیات بر درآمد املاک میباشد.»
نظر به این که مقررات مورد شکایت در تبیین حکم مقنن و شیوههای اجرایی آن بوده، لذا خلاف قانون و خارج از اختیار نمیباشد.
رأی هیأت تخصصی مالیاتی، بانکی دیوان عدالت اداری
با مداقه در اوراق و محتوای پرونده، بر مبنای ماده (۷۵) از فصل اول باب سوم قانون مالیاتهای مستقیم مصوب ۱۳۶۶/۱۲/۰۳:
«از نظر مالیاتی مستاجرین املاک اوقافی اعم از این که اعیان مستحدثه در آن داشته یا نداشته باشند نسبت به عرصه مشمول مقررات این فصل خواهند بود.»
و به موجب ماده (۵۲) از فصل اول باب سوم قانون مالیاتهای مستقیم:
«درآمد شخص حقیقی یا حقوقی ناشی از واگذاری حقوق خود نسبت به املاک واقع در ایران پس از کسر معافیتهای مقرر در این قانون مشمول مالیات بر درآمد املاک میباشد.»
نظر به این که مقررات مورد شکایت در تبیین حکم مقنن و شیوههای اجرایی آن بوده، لذا خلاف قانون و خارج از اختیار نبوده، به استناد بند «ب» ماده ۸۴ قانون تشکیلات و آیین دادرسی دیوان عدالت اداری مصوب ۱۳۹۲، رأی به رد شکایت صادر و اعلام میکند.
رأی صادره ظرف مدت بیست روز از تاریخ صدور، از سوی ریاست ارزشمند دیوان عدالت اداری و یا ده نفر از قضات گرانقدر دیوان قابل اعتراض است.
بله. طبق ماده ۷۵، مستأجران نسبت به عرصه نیز مشمول مقررات مالیات املاک هستند.
بله. قانونگذار عرصه اوقافی را نیز مشمول مقررات فصل مالیات بر درآمد املاک دانسته است.
خیر. دیوان عدالت اداری اعلام کرد این نامه در تبیین حکم قانون صادر شده است.
بله. برای محاسبه صحیح مالیات نقل و انتقال املاک اوقافی باید این گزینه انتخاب شود.
بله؛ ظرف ۲۰ روز توسط رئیس دیوان یا ۱۰ قاضی.
تحلیل حقوقی رأی دیوان عدالت اداری
- گام ۱: تفسیر ماده ۷۵ قانون مالیاتها
این ماده صراحت دارد که مستأجران املاک اوقافی—even بدون اعیان—نسبت به عرصه مشمول مقررات مالیات املاک هستند.
- گام ۲: ارتباط با ماده ۵۲
واگذاری حقوق نسبت به املاک، اعم از عرصه یا اعیان، مشمول مالیات بر درآمد املاک است.
- گام ۳: بررسی ادعای شاکی
شاکی استدلال کرده بود مالک اعیان مالک عرصه نیست؛ اما قانونگذار عرصه اوقافی را نیز مشمول مقررات مالیاتی دانسته است.
- گام ۴: مشروعیت نامه ۲۳۴/۴۸۴۴۴/د
نامه صرفاً شیوه اجرایی محاسبه مالیات را مطابق قانون تعیین کرده و خارج از حدود اختیار نیست.
- گام ۵: آثار رأی
تثبیت رویه واحد در محاسبه مالیات املاک اوقافی
جلوگیری از برداشتهای متفاوت در ادارات مالیاتی