نوع: بخشنامه
شماره: 200/51957/د
تاریخ صدور: 1404/07/15
مرجع تصویب: رئیس کل سازمان امور مالیاتی کشور
مقدمه
باتوجه به اینکه به موجب بند (الف) ماده (29) آیین‌نامه اجرایی ماده (219) قانون مالیات‌های مستقیم مصوب تیرماه 1394 و اصلاحات و الحاقات بعدی آن، سازمان امور مالیاتی کشور می‌بایست بر اساس معیارها و شاخص‌های تعیین شده اظهارنامه‌های مالیاتی را برای حسابرسی انتخاب و چنانچه حسب اطلاعات اقتصادی کسب شده در رابطه با مودیان، تعیین درآمد مشمول مالیات و مالیات امکان‌پذیر باشد، نسبت به حسابرسی سیستمی اظهارنامه اقدام و گزارش و برگ تشخیص مربوطه را بصورت سیستمی صادر نماید؛ فلذا به منظور اتخاذ رویه واحد و رفع ابهامات موجود در رسیدگی مجدد در اجرای ماده (238) قانون مالیات های مستقیم و همچنین رسیدگی در مراحل دادرسی مالیاتی موضوع ق.م.م، نسبت به موارد اعتراضی مودی در خصوص اوراق تشخیص مالیات ناشی از حسابرسی سیستمی مقرر می‌دارد:
الف) اقلام درآمدی
1- رسیدگی به اعتراض نسبت به اقلام درآمدی
1-1
در حالتی که درآمد/ فروش محاسبه شده در گزارش رسیدگی سیستمی با درآمد/ فروش ابرازی مودی در اظهارنامه مالیاتی تسلیمی مطابقت داشته لیکن مودی ادعا می‌کند تمام یا برخی از درآمدهای مذکور معاف از پرداخت مالیات و یا مشمول مالیات با نرخ صفر و یا از جمله درآمدهایی است که مالیات آن با نرخ مقطوع محاسبه و یا درآمدهای غیر مشمول مالیات (مانند سود سهام، سود افزایش ارزش سرمایه‌گذاری، تجدید ارزیابی دارایی های ثابت) می‌باشد،
در این حالت مسئول/مسئولان مربوط در اجرای ماده (238) قانون مذکور و یا هیات‌های حل مالیاتی حسب مقررات مربوط از جمله ماده (229) قانون فوق با اخذ دفاتر یا اسناد یا مدارک مربوطه، حسب مورد نسبت به موضوع اعتراض رسیدگی و در صورت احراز واقعیت امر با رعایت مقررات مربوط به نحوه اعمال معافیت‌ها و نرخ صفر مالیاتی و مقررات مربوط به درآمدهای با نرخ مالیاتی مقطوع از جمله مواد (59)، (143)، (105)، (106) و انطباق هزینه‌های مربوط به این درآمدها با مفاد تبصره (2) ماده (147) قانون اقدام مقتضی به عمل آورند.
2-1
در حالتی که درآمد/ فروش محاسبه شده در گزارش رسیدگی سیستمی از درآمد/ فروش ابرازی مودی بیشتر باشد و مودی نسبت به مبالغ اضافه شده به درآمد/فروش معترض باشد،
در این موارد مسئول/مسئولان مربوط در اجرای ماده (238) قانون موردنظر و هیات‌های حل اختلاف مالیاتی حسب مقررات مربوط از جمله ماده (229) قانون موصوف با اخذ دفاتر یا اسناد یا مدارک مربوطه و با رعایت مفاد بند (1) و بند (2-2) ماده 44 آیین‌نامه اجرایی ماده (219) قانون و دستورالعمل مربوطه و در مواردی که مبنای محاسبه درآمد/فروش اطلاعات تراکنش‌های بانکی مودی بوده است با رعایت بخشنامه‌های صادره در این خصوص بالاخص دستورالعمل نحوه بررسی و رسیدگی به اطلاعات پولی و مالی واصله از جمله تراکنش‌های بانکی به شماره 200/99/16 مورخ 1399/1/31 نسبت به موارد اعتراضی مودی رسیدگی و پس از احراز واقعیت امر حسب مورد نسبت به رد، تعدیل یا تایید مبانی محاسبه درآمد/فروش اقدام نمایند.
تذکر 1
در بررسی اعتراض مودی نسبت به درآمد/فروش محاسبه شده در حسابرسی سیستمی، مشاهده فرم قواعد و محاسبات رسیدگی سیستمی، اطلاعات واصله از جمله اطلاعات بارگذاری شده در سامانه‌های مالیاتی شامل سامانه مودیان، سامانه مواد 169 و 169 مکرر، سامانه ستاره، سامانه مجد (مربوط به اطلاعات حساب‌های بانکی) و سایر سامانه‌ها از قبیل سامانه جامع تجارت ایران و سامانه ثبت الکترونیکی معاملات نفتی (ثامن) و بارنامه‌ها و … مورد بررسی و بازنگری قرار گیرد.
تذکر 2
در اجرای این بند چنانچه رسیدگی مراجع مذکور منجر به درآمد/فروش بیشتر از مبلغ محاسبه شده در گزارش رسیدگی سیستمی مستند به اسناد و مدارک مثبته گردد، صرفا تا میزان فروش /درآمد محاسبه شده ناشی از حسابرسی سیستمی حق اظهارنظر دارند و نسبت به مازاد درآمد مازاد حسب مقررات مواد (156) و (227) قانون مالیات‌های مستقیم می‌بایست نسبت به صدور برگ تشخیص مالیات متمم اقدام نمود.
تذکر 3
در اجرای بندهای (1-1) و (1-2) فوق چنانچه احراز شود محاسبه درآمد/فروش در گزارش رسیدگی سیستمی ناشی از اشتباه محاسبه می‌باشد، مسئول/ مسئولین مربوط وفق مقررات ماده (30) آیین‌نامه اجرایی ماده (219) قانون حسب مورد اقدام می‌نماید.
در این خصوص معاونت فناوری‌های مالیاتی با همکاری دفتر حسابرسی سیستمی و مدیریت ریسک باید امکان صدور برگ تشخیص اصلاحی بصورت سیستمی را فراهم آورد.
ب) اقلام هزینه‌ای یا کاهنده درآمد مشمول مالیات
1- اعتراض نسبت به بهای تمام شده کالا و خدمات فروش رفته
چنانچه مودی نسبت به بهای تمام شده کالا و خدمات فروش رفته مرتبط با درآمد/فروش محاسبه شده در گزارش رسیدگی سیستمی، اعم از ابرازی یا محاسبه شده، اعتراض دارد،
مسئول مربوط در اجرای ماده (238) قانون مالیات‌های مستقیم و هیات‌های حل اختلاف مالیاتی حسب مقررات مربوط از جمله ماده (229) قانون با اخذ دفاتر یا اسناد یا مدارک مربوطه و با رعایت بندهای (1) و (2-1) ماده (44) آیین‌نامه اجرایی ماده (219) قانون و دستورالعمل مربوطه و عنداللزوم مقررات فصل هزینه‌های قابل قبول و استهلاکات قانون مالیات‌های مستقیم و سایر مقررات مرتبط نسبت به موارد اعتراضی رسیدگی کرده و پس از احراز، حسب مورد نسبت به پذیرش بهای تمام شده ابرازی یا افزایش بهای تمام شده محاسبه شده در گزارش سیستمی اقدام می‌نماید.
تذکر 4
در مواردی که درآمد/ فروش محاسبه شده در گزارش سیستمی بیشتر از درآمد ابرازی باشد و عدم ابراز بهای تمام شده و هزینه‌های مرتبط احراز شود،
مبالغ هزینه‌ای مرتبط با درآمد اضافه شده بر اساس نسبت سود فعالیت مشاغل مشابه یا نسبتی که سازمان تا ۱۵ مرداد هر سال اعلام می‌کند محاسبه و قابل احتساب خواهد بود.
2- اعتراض نسبت به سایر هزینه‌ها
چنانچه مودی نسبت به هزینه‌های حقوق، دستمزد، عمومی، اداری، فروش، مالی و سایر هزینه‌ها اعتراض داشته باشد،
مسئول مربوط با اخذ اسناد و مدارک و رعایت مقررات ماده (44) و حسب مورد قوانین مرتبط نسبت به پذیرش یا تعدیل هزینه‌ها در حدود اسناد ارائه شده اقدام می‌نماید.
تذکر 5
اطلاعات سامانه‌های زیر باید بررسی شود:
سامانه مودیان، سامانه 169 و 169 مکرر، سامانه بارنامه‌ها، سامانه جامع تجارت، سامانه ثامن
تذکر 6
هزینه‌هایی مانند زیان کاهش ارزش موجودی‌ها، زیان تسعیر ارز و سایر هزینه‌های مطابق استانداردهای حسابداری که در حسابرسی سیستمی رد شده‌اند، باید مجدد بررسی و در صورت احراز، پذیرفته شوند.
ج) کتمان درآمد/فروش یا ابراز هزینه‌های غیر واقعی
1- رسیدگی به اعتراض نسبت به کتمان درآمد
چنانچه درآمد محاسبه شده در گزارش سیستمی بیشتر از ابرازی باشد و مودی به عدم محاسبه هزینه‌ها اعتراض داشته باشد،
مسئول مربوط با استفاده از ماده (238) و ماده (229) و با بررسی اسناد و اطلاعات سامانه‌ها نسبت به محاسبه یا عدم محاسبه هزینه‌ها اقدام می‌کند.
تذکر 7
اطلاعات سامانه‌های زیر باید بررسی شود:
سامانه مودیان، 169 و 169 مکرر، بارنامه، ستاره، مجد، سامانه جامع تجارت، سامانه ثامن
تذکر 8
در صورت عدم امکان تعیین بهای تمام شده واقعی، از نسبت سود ناویژه یا سود ویژه مشاغل مشابه یا نسبت اعلامی سازمان استفاده خواهد شد.
تذکر 9
در موارد کتمان درآمد یا ثبت هزینه‌های غیر واقعی، مالیات متعلق مشمول جریمه غیرقابل بخشش ماده (192) خواهد بود.
د) سایر موارد
1- اعتراض هم‌زمان به درآمد و هزینه
در صورت اعتراض مودی به همه اقلام درآمدی و هزینه‌ای، رسیدگی مطابق بخش‌های الف، ب و ج انجام می‌شود.
2- رعایت شرایط اقتصادی و تناسب نسبت‌های سود
در تعیین هزینه‌ها براساس نسبت فعالیت اعلامی سازمان، باید ماهیت فعالیت مودی و واقعیت‌های اقتصادی رعایت شود.
امضا
سید محمدهادی سبحانیان
رئیس کل سازمان امور مالیاتی کشور
سوالات متداول درباره بخشنامه رسیدگی به اعتراض اوراق تشخیص حسابرسی سیستمی
اتخاذ رویه واحد و رفع ابهامات موجود در رسیدگی مجدد (ماده ۲۳۸) و مراحل دادرسی مالیاتی نسبت به اعتراضات مؤدیان به اوراق تشخیص ناشی از حسابرسی سیستمی.
مسئولان اجرای ماده ۲۳۸ یا هیأت‌های حل اختلاف مالیاتی با اخذ دفاتر، اسناد و مدارک و انطباق با مقررات معافیت‌ها یا نرخ صفر، نسبت به موضوع رسیدگی می‌کنند.
مراجع رسیدگی‌کننده صرفاً تا میزان درآمد محاسبه‌شده در گزارش سیستمی حق اظهارنظر دارند و نسبت به مازاد آن باید برگ تشخیص مالیات متمم صادر شود.
نحوه رسیدگی به اعتراضات مؤدیان نسبت به اوراق تشخیص حسابرسی سیستمی
راهنمای عملی برای مسئولان مالیاتی و اعضای هیأت‌های حل اختلاف در رسیدگی به پرونده‌های سیستمی.
- بررسی اقلام درآمدی و فروش
تحلیل مطابقت درآمد سیستمی با ابرازی مؤدی و رسیدگی به ادعاهای معافیت، نرخ صفر یا درآمدهای با نرخ مقطوع با اخذ مدارک.
- کنترل اقلام هزینه‌ای و بهای تمام شده
بررسی اعتراضات مربوط به بهای تمام شده، هزینه‌های حقوق، اداری، عمومی و مالی با استفاده از سامانه‌های مؤدیان، ۱۶۹، بارنامه و ثامن.
- انطباق با قوانین و صدور برگ تشخیص متمم در صورت لزوم
اجرای دقیق مواد ۲۳۸، ۲۲۹ و آیین‌نامه اجرایی ماده ۲۱۹ و رعایت سقف درآمد گزارش سیستمی در اظهارنظر مراجع مالیاتی.
