استاندارد 540[1] الزامات و رهنمودهایی در مورد نکات مورد توجه حسابرس در خصوص دعاوی حقوقی و ادعاهای مستلزم براوردهای حسابداری یا موارد افشای مرتبط در صورتهای مالی، ارائه شده است.
بررسی حساب هزینههای حقوقی (رک: بند 9-پ)
ت-20. بسته به شرایط، حسابرس ممکن است در بررسی حساب هزینههای حقوقی، رسیدگی به مدارک اولیه مرتبط، نظیر صورتحسابهای هزینههای حقوقی را مناسب بداند.
مکاتبه یا مذاکره با وکیل حقوقی برونسازمانی واحد تجاری (رک: بندهای 10 و 11)
ت-21. مکاتبه مستقیم با وکیل حقوقی برونسازمانی به حسابرس کمک میکند تا شواهد حسابرسی کافی و مناسب را درباره آگاهی مدیران اجرایی از وجود دعاوی حقوقی و ادعاهای بالقوه بااهمیت و معقول بودن براورد مدیران اجرایی از آثار مالی آنها، شامل هزینههای مربوط به آن، بدست آورد.
ت-22. در برخی موارد، حسابرس ممکن است درصدد دریافت اطلاعات مستقیم از وکیل حقوقی برونسازمانی از طریق کسب تأییدیه باشد. برای این منظور، در درخواست تأییدیه از وکیل حقوقی برونسازمانی واحد تجاری خواسته میشود تا هرگونه دعوای حقوقی و ادعایی که وی از آن آگاه است را همراه با ارزیابی وی از نتیجه دعاوی حقوقی و ادعاها و براورد آثار مالی آنها شامل هزینههای مربوط به آن، به اطلاع حسابرس برساند.
ت-23. چنانچه دریافت پاسخ مناسب از وکیل حقوقی برونسازمانی بعید به نظر برسد، برای مثال، چنانچه مجامع حرفهای ذیربط، وی را از پاسخ به درخواست تأییدیه منع کند، حسابرس میتواند در مکاتبه مستقیم، از تأییدیه خاص استفاده کند. برای این منظور، تأییدیه خاص شامل موارد زیر خواهد بود:
الف ـ فهرست دعاوی و ادعاها.
ب ـ ارزیابی مدیران اجرایی از نتیجه دعاوی حقوقی و ادعاهای مشخص شده، در صورت وجود، و براورد آثار مالی آنها، شامل هزینههای مربوط به آن.
پ ـ درخواست از وکیل حقوقی برونسازمانی برای تأیید معقول بودن ارزیابیهای مدیران اجرایی و ارائه اطلاعات تکمیلی در صورت تشخیص نقص یا نارسایی در آن فهرست.
ت-24. در برخی شرایط، حسابرس ممکن است ناگزیر از مذاکره با وکیل حقوقی برونسازمانی واحد تجاری درباره نتایج احتمالی دعاوی حقوقی و ادعاها باشد. چنین شرایطی، برای مثال، در موارد زیر پیش میآید:
- حسابرس بر این باور باشد که موضوع متضمن خطر تحریف بااهمیت است.
- موضوع مورد نظر پیچیده باشد.
- بین مدیران اجرایی و وکیل حقوقی برونسازمانی واحد تجاری اختلاف نظر وجود داشته باشد.
- معمولاً، اینگونه مذاکرات مستلزم کسب اجازه از مدیران اجرایی واحد تجاری است و با حضور نماینده آنان انجام میشود.
ت-25. طبق استاندارد 700[2]، حسابرس نباید تاریخ گزارش خود را به تاریخی قبل از تاریخ تکمیل فرایند کسب شواهد حسابرسی کافی و مناسب به عنوان مبنای اظهارنظر حسابرس نسبت به صورتهای مالی تاریخگذاری کند. شواهد حسابرسی در مورد آخرین وضعیت دعاوی حقوقی و ادعاها تا تاریخ گزارش حسابرس ممکن است با پرس و جو از مدیران اجرایی شامل وکیل حقوقی درونسازمانی که مسئول پرداختن به موضوعات مرتبط است، کسب شود. در برخی موارد، حسابرس ممکن است ضروری بداند که اطلاعات به روز را از وکیل حقوقی برونسازمانی واحد تجاری کسب کند.
اطلاعات قسمتها
ت-26. طبق استانداردهای حسابداری مربوط، واحد تجاری ممکن است ملزم یا مجاز به افشای اطلاعات قسمتها در صورتهای مالی باشد. مسئولیت حسابرس در این رابطه، معطوف به ارائه و افشای اطلاعات قسمتها در رابطه با صورتهای مالی به عنوان یک مجموعه واحد است. بنابراین، حسابرس ملزم به اجرای روشهای حسابرسی برای اظهارنظر نسبت به اطلاعات قسمتها به طور جداگانه نیست.
کسب شناخت از شیوههای مورد استفاده مدیران اجرایی (رک: بند13-الف)
ت-27. بسته به شرایط، نمونههایی از موضوعاتی که ممکن است هنگام کسب شناخت از شیوههای مورد استفاده مدیران اجرایی در تعیین اطلاعات قسمتها، مربوط تلقی شود و اینکه آیا چنین شیوههایی به احتمال زیاد منجر به افشای اطلاعات طبق استانداردهای حسابداری مربوط میشود یا خیر، به شرح زیر است:
- فروش، نقل و انتقالات و هزینههای بین قسمتها و حذف مبالغ بین قسمتها.
- مقایسه بودجهها و سایر نتایج مورد انتظار، برای مثال سود عملیاتی به عنوان درصدی از فروش.
- تخصیص داراییها و هزینهها به قسمتها.
یکنواختی با دورهها
[1]. استاندارد حسابرسی 540، ”حسابرسی برآوردهای حسابداری، شامل برآوردهای حسابداری ارزش منصفانه و موارد افشای مرتبط (تجدیدنظر شده 1392)“
[2]. استاندارد حسابرسی 700، ”گزارشگری نسبت به صورتهای مالی (تجدیدنظر شده 1389)“، بند 41
حسابرس باید در یک تاریخ جایگزین در شمارش حضور یابد و روشهای حسابرسی را برای معاملات بینراهی (Interim) اجرا کند تا از صحت موجودی پایان سال اطمینان یابد.
حسابرس باید از طریق پرسوجو از مدیریت، بررسی مخارج حقوقی و مکاتبه مستقیم با وکلای واحد تجاری، از کامل بودن افشای دعاوی و برآورد مالی آنها مطمئن شود.
حسابرس باید از طریق دریافت تاییدیه از شخص ثالث یا اجرای بازرسی و سایر روشهای محتوا، از وجود و کیفیت این داراییها اطمینان حاصل کند.
مراحل کسب شواهد در انبارگردانی طبق استاندارد ۵۰۱ :
- ارزیابی دستورالعمل :
بررسی کفایت دستورالعملهای مدیریت برای شمارش موجودی.
- مشاهده شمارش :
نظارت بر اجرای صحیح رویهها توسط پرسنل واحد تجاری.
- بازرسی موجودی :
بررسی فیزیکی کالاها برای اطمینان از وضعیت (نو یا اسقاط بودن).
- شمارش آزمایشی :
انتخاب اقلامی از لیست به کف انبار و بالعکس.
