مبحث هشتم – نیابت قضایی
ماده ۲۹۰ – در هر موردی که رسیدگی به دلایلی از قبیل تحقیقات از مطلعین و گواهان یا معاینه محلی و یا هر اقدام دیگری که می‌بایست خارج از مقر دادگاه رسیدگی‌کننده به دعوا انجام گیرد و مباشرت دادگاه شرط نباشد، مرجع مذکور به دادگاه صالح محل نیابت می‌دهد تا حسب مورد اقدام لازم معمول و نتیجه را طی صورت‌جلسه به دادگاه نیابت دهنده ارسال نماید. اقدامات مذکور در صورتی معتبر خواهد بود که مورد وثوق دادگاه باشد.
ماده ۲۹۰ قانون آئین دادرسی دادگاههای عمومی و انقلاب ( در امور مدنی)
ماده ۲۹۰ قانون آیین دادرسی مدنی، ابزار تعامل میان دادگاههای سراسر ایران است. زمانی که ادله دعوا (مثل شاهد یا ملک) در شهر دیگری غیر از محل رسیدگی قرار دارد، دادگاه رسیدگی‌کننده (منیب) به دادگاه محل وقوع دلیل (نایب) “نیابت” می‌دهد. شرط کلیدی این است که “مباشرت” (حضور فیزیکی خودِ قاضی اصلی) ضروری نباشد. در نهایت، اعتبار این تحقیقات وحی منزل نیست و به “وثوق” (اطمینان و اعتماد) قاضی پرونده بستگی دارد؛ یعنی قاضی می‌تواند اگر گزارشی را مخدوش دید، به آن ترتیب اثر ندهد.
