جدول محتوا
- دامنه کاربرد در استاندارد شماره 23
- تعاریف در استاندارد شماره 23
- عملیات تحت کنترل مشترک در استاندارد شماره 23
- داراییهای تحت کنترل مشترک در استاندارد شماره 23
- واحدهای تجاری تحت کنترل مشترک در استاندارد شماره 23
- معاملات بین شریک خاص و مشارکت خاص در استاندارد شماره 23
- گزارشگری مشارکت خاص در صورتهای مالی سرمایهگذار در استاندارد شماره 23
- مجریان مشارکت خاص در استاندارد شماره 23
- افشا در استاندارد شماره 23
- تاریخ اجرا در استاندارد شماره 23
- مطابقت با استانداردهای بینالمللی حسابداری در استاندارد شماره 23
دامنه کاربرد در استاندارد شماره 23
1 . این استاندارد باید برای حسابداری مشارکتهای خاص شامل نحوه ارائه داراییها، بدهیها، درآمدها و هزینههای مشارکت خاص در صورتهای مالی هر یک از شرکای خاص و سرمایهگذاران، صرفنظر از نوع مشارکت خاص، بکار رود.
تعاریف در استاندارد شماره 23
2 . اصطلاحات ذیل در این استاندارد با معانی مشخص زیر بکار رفته است:
- مشارکت خاص : عبارت است از توافقی قراردادی که به موجب آن دو یا چند طرف، یک فعالیت اقتصادی تحت کنترل مشترک را به عهده میگیرند.
- کنترل : عبارت است از توانایی هدایت سیاستهای مالی و عملیاتی یک فعالیت اقتصادی به منظور کسب منافع .
- کنترل مشترک: مشارکت در کنترل یک فعالیت اقتصادی به موجب یک توافق قراردادی است و تنها هنگامی وجود دارد که تصمیمگیریهای مالی و عملیاتی راهبردی مربوط به آن فعالیت، مستلزم اتفاق آرای اشخاص دارای کنترل مشترک (شرکای خاص) باشد.
- نفوذ قابل ملاحظه : عبارت است از توانایی مشارکت در تصمیمگیریهای مربوط به سیاستهای مالی و عملیاتی یک فعالیت اقتصادی ولی نه در حد کنترل یا کنترل مشترک آن سیاستها .
- شریک خاص : یکی از طرفهای مشارکت خاص است که بر آن کنترل مشترک دارد .
- سرمایهگذار : در مشارکت خاص یکی از طرفهای مشارکت خاص است که بر آن کنترل مشترک ندارد.
- واحد تجاری : عبارت است از تشکلی قانونی یا قراردادی، اعم از ثبتشده یا ثبتنشده، یا هر شخص یا تشکلی که یک فعالیت اقتصادی را از جانب خود برای دستیابی به اهداف خاص اداره میکند .
- روش ارزش ویژه : یک روش حسابداری است که براساس آن سهم شریک خاص در واحد تجاری تحت کنترل مشترک ابتدا به بهای تمامشده ثبت میشود و پس از آن بابت تغییر درسهم وی از خالص داراییهای واحد تجاری تحت کنترل مشترک تعدیل میگردد. سهم شریک خاص از نتایج عملکرد واحد تجاری تحت کنترل مشترک در صورت سود و زیان منعکس میشود.
- روش ارزش ویژه ناخالص : نوعی روش ارزش ویژه است که به موجب آن سهم شریک خاص به تفکیک مجموع داراییها و مجموع بدهیهای مشارکت خاص که تشکیلدهنده مبلغ خالص سرمایهگذاری وی است در ترازنامه و سهم وی از درآمدهای عملیاتی مشارکت خاص در صورت سود و زیان منعکس میشود .
3 . کنترل مشترک، همانند کنترل، رابطهای برای دستیابی به منافع است. هر یک از شرکای خاص برای دستیابی به منافع خود، کنترل مشترک را نسبت به منافع مشترک اعمال میکند. هر شریک خاص که در کنترل سهم دارد باید نقش فعالی در سیاستهای مالی و عملیاتی مشارکت خاص، دستکم در سطح راهبردهای کلی، ایفا کند. البته این شرط، مانع مدیریت مشارکت خاص توسط یکی از شرکا نیست مشروط براینکه سیاستهای مالی و عملیاتی اصلی مشارکت با موافقت کلیه شرکای خاص تعیین شود و شرکای خاص بتوانند از اجرای سیاستهای یادشده مطمئن شوند. در بعضی موارد ممکن است سرمایهگذار، با توجه به تعریف واحد تجاری فرعی در استاندارد حسابداری شماره 18 با عنوان صورتهای مالی تلفیقی و حسابداری سرمایهگذاری در واحدهای تجاری فرعی (برای مثال بدلیل دارا بودن اکثریت آرا) واحد تجاری اصلی شناخته شود، اما در عمل براساس توافق قراردادی با سهامداران دیگر کنترل را تقسیم کرده باشد. در چنین مواردی، واحد تجاری فرعی تلفیق نمیشود بلکه براساس این استاندارد به عنوان مشارکت خاص محسوب میگردد.
انواع مشارکت خاص
4 . مشارکتهای خاص، ساختارهای بسیار متفاوتی دارد. در این استاندارد، سه نوع فراگیر آن شامل عملیات تحت کنترل مشترک، داراییهای تحت کنترل مشترک و واحدهای تجاری تحت کنترل مشترک، مشخص شده است که مشمول تعریف مشارکت خاص میباشند. ویژگیهای مشترک مشارکتهای خاص به شرح زیر است:
الف. دو یا چند شریک خاص به موجب یک توافق قراردادی با هم مرتبطند، و
ب . این توافق قراردادی، کنترل مشترک را برقرار میکند.
