ماده 275 قانون مالیاتهای مستقیم
ماده 275 ـ
چنانچه مرتکب هر یک از جرائم مالیاتی شخص حقوقی باشد، برای مدت شش ماه تا دو سال به یکی از مجازات‌های زیر محکوم می‌شود:
1ـ ممنوعیت از یک یا چند فعالیت شغلی
2ـ ممنوعیت از اصدار برخی از اسناد تجاری
تبصره ـ
مسؤولیت کیفری شخص حقوقی مانع از مسؤولیت کیفری شخص حقیقی مرتکب جرم نمی‌باشد.
اطلاعات قانون
- وضعیت: معتبر (دائمی)
- مرجع تصویب: مجلس شورای اسلامی
- تاریخ تصویب: 1394/04/31
- تاریخ لازم الاجرا: 1395/01/01
سوابق
- ماده واحده: قانون اصلاح قانون مالیات های مستقیم
- تاریخ تصویب: 1394/04/31
- قسمت: بند 60
- تاریخ: 1395/01/01
- توضیحات: به موجب بند 60 ماده واحده قانون اصلاح موادی از قانون مالیاتهای مستقیم، مصوب 1394/4/31، این ماده به متن قانون الحاق شده است.
شیوه نامه مواد 274 الی 277 قانون مالیات های مستقیم
- تاریخ تصویب: 1404/06/11
- شماره مصوبه: 200/41999/د
- اجزای مرتبط: ماده 9 , بخشنامه های منسوخ (شماره و تاریخ) , ماده 1
- مرجع صدور: رئیس کل سازمان امور مالیاتی کشور
دستورالعمل اجرایی تشکیل موسسه مشاوره رسمی مالیاتی
- تاریخ تصویب: 1403/12/04
- شماره مصوبه: 218606
- اجزای مرتبط: ماده 10 , ماده 2 , ماده 9 , ماده 7 , ماده 4 , ماده 6 , ماده 1 , ماده 5 , ماده 3 , ماده 8
- مرجع صدور: وزیر امور اقتصادی و دارایی
نحوه رسیدگی به اعتراضات اشخاص نسبت به اطلاعات و اطلاعیه های خرید و فروش و بارنامه در فرآیند حسابرسی و دادرسی مالیات بر درآمد و مالیات بر ارزش افزوده…..
- تاریخ تصویب: 1403/06/07
- شماره مصوبه: 200/1403/11
- اجزای مرتبط: بند 7
- مرجع صدور: رئیس کل سازمان امور مالیاتی کشور
نظامنامه نحوه ی فعالیت و تشکیل جلسات شورا/ستاد/کمیته ها و کارگروه ها
- تاریخ تصویب: 1401/10/20
- شماره مصوبه: 240/67787پ
- اجزای مرتبط: کل متن
- مرجع صدور: سایر مراجع
تشویق گزارش دهندگان فساد و فرار مالیاتی
- تاریخ تصویب: 1400/12/08
- شماره مصوبه: 200/1400/538پ
- اجزای مرتبط: ماده 21
- مرجع صدور: رئیس کل سازمان امور مالیاتی کشور
اعلام شمول تبصره 1 و 2 ماده 143 مکرر قانون مالیات های مستقیم به اوراق بهادار مبتنی بر دارایی فکری…..
- تاریخ تصویب: 1393/10/20
- شماره مصوبه: 200/93/119
- اجزای مرتبط: کل متن
- مرجع صدور: رئیس کل سازمان امور مالیاتی کشور
اعلام شمول تبصره 1 و 2 ماده 143 مکرر ق.م.م. به اوراق مرابحه و اوراق قرض الحسنه
- تاریخ تصویب: 1390/10/27
- شماره مصوبه: 200/24404
- اجزای مرتبط: کل متن
- مرجع صدور: رئیس کل سازمان امور مالیاتی کشور
اعلام شمول تبصره 1 و 2 ماده 143 مکرر ق.م.م. به گواهی های سرمایه گذاری صندوق سرمایه گذاری…..
- تاریخ تصویب: 1390/09/06
- شماره مصوبه: 200/13284
- اجزای مرتبط: کل متن
- مرجع صدور: رئیس کل سازمان امور مالیاتی کشور
سوالات متداول درباره مجازات کیفری و مسئولیت اشخاص حقوقی (ماده ۲۷۵)
ماده ۲۷۵ قانون مالیاتهای مستقیم درباره مسئولیت کیفری اشخاص حقوقی در صورت ارتکاب جرائم مالیاتی و مجازات‌هایی است که برای شرکت‌ها در نظر گرفته می‌شود.
بله. طبق ماده ۲۷۵، اشخاص حقوقی مانند شرکت‌ها و مؤسسات نیز در صورت ارتکاب جرم مالیاتی می‌توانند مسئولیت کیفری داشته باشند.
شخص حقوقی شامل شرکت‌ها، مؤسسات و سازمان‌هایی است که قانون برای آنها شخصیت مستقل از افراد ایجاد کرده است.
شخص حقوقی ممکن است به مدت شش ماه تا دو سال از برخی فعالیت‌های شغلی یا صدور برخی اسناد تجاری محروم شود.
مدت این محرومیت حداقل شش ماه و حداکثر دو سال تعیین شده است.
یعنی شرکت ممکن است برای مدت مشخص از انجام تمام یا بخشی از فعالیت‌های تجاری یا حرفه‌ای خود منع شود.
یعنی شرکت ممکن است برای مدت معین از صدور برخی اسناد تجاری مانند چک، سفته یا برات محروم شود.
بله. مسئولیت کیفری شرکت مانع از مسئولیت مدیران یا اشخاص حقیقی که جرم را انجام داده‌اند نمی‌شود.
خیر. طبق تبصره ماده ۲۷۵، مسئولیت کیفری شخص حقوقی مانع مسئولیت کیفری شخص حقیقی مرتکب جرم نیست.
شرکت ممکن است با محدودیت فعالیت یا ممنوعیت صدور اسناد تجاری مجازات شود و مدیر یا مرتکب اصلی نیز مجازات کیفری جداگانه خواهد داشت.
جرائمی مانند کتمان درآمد، ارائه اسناد خلاف واقع، استفاده از مدارک جعلی و سایر جرائم مالیاتی موضوع قانون مالیاتهای مستقیم می‌تواند موجب مسئولیت شرکت شود.
بله. استفاده یا ارائه اسناد و مدارک غیرواقعی برای کاهش مالیات می‌تواند از مصادیق جرم مالیاتی باشد.
بله. تمام اشخاص حقوقی که طبق قانون دارای شخصیت مستقل هستند، در صورت ارتکاب جرم مالیاتی ممکن است مشمول این ماده شوند.
بله. نوع شرکت تأثیری در اصل مسئولیت کیفری شخص حقوقی ندارد و شرکت‌های مختلف در صورت ارتکاب جرم مالیاتی مسئول خواهند بود.
خیر. انحلال شرکت باعث از بین رفتن مسئولیت ناشی از جرائم انجام‌شده نمی‌شود و مسئولیت اشخاص حقیقی نیز بررسی خواهد شد.
ماده ۲۷۴ جرائم مالیاتی را بیان می‌کند، اما ماده ۲۷۵ مجازات و مسئولیت کیفری شخص حقوقی مرتکب جرم مالیاتی را مشخص می‌کند.
ماده ۲۷۵ درباره مسئولیت شرکت‌ها و اشخاص حقوقی است، اما ماده ۲۷۶ درباره مسئولیت افرادی است که در جرم مالیاتی معاونت یا عدم گزارش تخلف می‌کنند.
در صورتی که در ارتکاب جرم مالیاتی نقش داشته باشند یا دستور انجام جرم را صادر کرده باشند، ممکن است مسئولیت کیفری شخصی داشته باشند.
هدف این ماده جلوگیری از استفاده شرکت‌ها به عنوان وسیله‌ای برای فرار مالیاتی و افزایش مسئولیت‌پذیری اشخاص حقوقی است.
مهم‌ترین نکته این است که شرکت‌ها در برابر جرائم مالیاتی مسئول هستند، اما این مسئولیت، مسئولیت مدیران و افراد حقیقی مرتکب جرم را از بین نمی‌برد.
چگونه از شرکت و مدیرعامل در برابر مجازات‌های کیفری ماده ۲۷۵ دفاع کنیم؟
زمان مورد نیاز: 55 دقیقه
مراحل قانونی دفاع در پرونده‌های فرار مالیاتی اشخاص حقوقی، تفکیک مسئولیت شخص حقیقی از شرکت و پیشگیری از ممنوعیت‌های تجاری.
- تحلیل دقیق کیفرخواست دادستان مالیاتی علیه شرکت
ابتدا بندهای اتهامی جرایم مالیاتی منتسب به شخص حقوقی و مدارک پیوست بازرسی ماده ۱۸۱ را کاملاً استخراج و بررسی کنید.
- تفکیک نقش مادی شخص حقیقی از ساختار حقوقی شرکت
مشخص کنید اتهام فاکتور صوری یا کتمان درآمد توسط کدام یک از ارکان شرکت رخ داده تا بتوان مسئولیت مدیرعامل را در تبصره ماده تفکیک کرد.
- اثبات عدم سوءنیت و اصلاح تراکنش‌های مالی شرکت
اسناد حسابداری و دفاتر قانونی را بررسی کرده و با ارائه مدارک مثبته، اشتباهات غیرعمدی حسابداری را از قصد مجرمانه فرار مالیاتی متمایز کنید.
- تقدیم لایحه دفاعیه رد ممنوعیت‌های تجاری به دادگاه ویژه
لایحه نهایی را با هدف تبرئه مدیرعامل و جلوگیری از توقیف فعالیت یا چک‌های شرکت به شعبه قضایی مربوطه تسلیم نمایید.
تحلیل جامع ماده ۲۷۵ قانون مالیاتهای مستقیم
متن ماده ۲۷۵ قانون مالیاتهای مستقیم
«چنانچه مرتکب هر یک از جرائم مالیاتی شخص حقوقی باشد، برای مدت شش ماه تا دو سال به یکی از مجازات‌های زیر محکوم می‌شود:
۱ـ ممنوعیت از یک یا چند فعالیت شغلی
۲ـ ممنوعیت از اصدار برخی از اسناد تجاری
تبصره ـ مسئولیت کیفری شخص حقوقی مانع از مسئولیت کیفری شخص حقیقی مرتکب جرم نمی‌باشد.»
۱- مفهوم کلی ماده ۲۷۵ به زبان ساده
ماده ۲۷۵ درباره زمانی است که یک شرکت، مؤسسه یا شخصیت حقوقی مرتکب جرم مالیاتی شود.
قانونگذار فقط افراد را مسئول نمی‌داند؛ بلکه اگر یک شرکت با هدف فرار مالیاتی اقدام مجرمانه انجام دهد، خود شرکت نیز ممکن است مجازات شود.
یعنی:
«اگر یک شرکت مرتکب جرم مالیاتی شود، هم خود شرکت ممکن است مجازات شود و هم مدیر یا فردی که پشت این جرم بوده است.»
۲- شخص حقوقی چیست؟
برای درک ماده ۲۷۵ باید تفاوت شخص حقیقی و حقوقی را بدانیم.
شخص حقیقی
یعنی یک انسان عادی.
مثال:
- علی احمدی
- یک تاجر
- یک کارمند
- یک صاحب کسب‌وکار
شخص حقوقی
یعنی یک مجموعه یا سازمان که قانون برای آن شخصیت مستقل شناخته است.
مثال:
- شرکت سهامی خاص
- شرکت با مسئولیت محدود
- مؤسسه غیرتجاری
- تعاونی‌ها
- برخی سازمان‌ها و نهادهای دارای شخصیت حقوقی
۳- چه زمانی شخص حقوقی مرتکب جرم مالیاتی می‌شود؟
وقتی اقدامات مجرمانه مالیاتی توسط مدیران، نمایندگان یا مسئولان شرکت و در راستای منافع شرکت انجام شود، ممکن است خود شرکت نیز مسئول شناخته شود.
نمونه جرائم مالیاتی:
- کتمان درآمد
- ارائه اسناد و مدارک خلاف واقع
- استفاده از فاکتورهای صوری
- ثبت هزینه‌های غیرواقعی
- مخفی کردن فعالیت‌های اقتصادی
- ارائه اظهارنامه خلاف واقع
۴- مثال ساده از مسئولیت شرکت
فرض کنید:
شرکت «الف» در یک سال مالی ۱۰۰ میلیارد تومان فروش واقعی داشته است.
اما مدیر شرکت تصمیم می‌گیرد فقط ۳۰ میلیارد تومان فروش را در اظهارنامه مالیاتی اعلام کند.
برای این کار:
- اسناد فروش حذف می‌شود.
- حسابداری شرکت اطلاعات ناقص ثبت می‌کند.
- اظهارنامه خلاف واقع ارسال می‌شود.
در این حالت:
- مدیر یا مسئول مربوطه ممکن است به عنوان شخص حقیقی مسئول باشد.
- خود شرکت نیز ممکن است طبق ماده ۲۷۵ مجازات شود.
۵- مجازات‌های شخص حقوقی طبق ماده ۲۷۵
ماده ۲۷۵ دو نوع مجازات برای شرکت‌ها پیش‌بینی کرده است:
الف) ممنوعیت از یک یا چند فعالیت شغلی
یعنی شرکت برای مدت مشخص نمی‌تواند برخی فعالیت‌های خود را انجام دهد.
مدت این ممنوعیت:
حداقل ۶ ماه و حداکثر ۲ سال
مثال:
یک شرکت پیمانکاری با ارائه اسناد جعلی مرتکب جرم مالیاتی شده است.
دادگاه ممکن است حکم دهد:
شرکت به مدت یک سال حق انجام فعالیت پیمانکاری خاصی را نداشته باشد.
ب) ممنوعیت از اصدار برخی اسناد تجاری
اصدار یعنی صادر کردن.
اسناد تجاری شامل مواردی مانند:
- چک
- سفته
- برات
می‌شود.
طبق این مجازات، شرکت ممکن است برای مدت معین از صدور برخی اسناد تجاری محروم شود.
مثال:
شرکتی که از اسناد مالی جعلی برای فرار مالیاتی استفاده کرده است، ممکن است برای مدت مشخص اجازه صدور برخی اسناد تجاری را نداشته باشد.
۶- منظور از «شش ماه تا دو سال» چیست؟
دادگاه با توجه به:
- میزان جرم
- میزان خسارت واردشده
- سابقه شرکت
- نحوه ارتکاب جرم
مدت محرومیت را تعیین می‌کند.
مثلاً:
- جرم با آثار محدود → ۶ ماه ممنوعیت
- جرم گسترده و سازمان‌یافته → نزدیک به ۲ سال ممنوعیت
۷- تحلیل تبصره ماده ۲۷۵
متن تبصره:
«مسئولیت کیفری شخص حقوقی مانع از مسئولیت کیفری شخص حقیقی مرتکب جرم نمی‌باشد.»
این قسمت بسیار مهم است.
معنی ساده:
اگر شرکت مجازات شود، مدیر یا فردی که جرم را انجام داده است، از مجازات فرار نمی‌کند.
مثال:
مدیرعامل یک شرکت دستور می‌دهد:
«درآمد واقعی را در اظهارنامه اعلام نکنید.»
در نتیجه:
- شرکت ممکن است طبق ماده ۲۷۵ ممنوعیت فعالیت بگیرد.
- مدیرعامل نیز به دلیل ارتکاب جرم مالیاتی شخصاً مجازات شود.
۸- تفاوت ماده ۲۷۵ با ماده ۲۷۴ قانون مالیاتهای مستقیم
| موضوع | ماده ۲۷۴ | ماده ۲۷۵ |
|---|---|---|
| مخاطب اصلی | اشخاص مرتکب جرم مالیاتی | اشخاص حقوقی |
| موضوع | معرفی جرائم مالیاتی | مجازات شرکت‌ها |
| مثال | مدیر شرکت درآمد را پنهان می‌کند | خود شرکت از فعالیت محروم می‌شود |
۹- تفاوت ماده ۲۷۵ با ماده ۲۷۶
| موضوع | ماده ۲۷۵ | ماده ۲۷۶ |
|---|---|---|
| مسئولیت | شخص حقوقی | اشخاص کمک‌کننده یا مطلع |
| مثال | شرکت مرتکب جرم مالیاتی شده | حسابدار یا حسابرس در جرم همکاری کرده |
| مجازات | محدودیت فعالیت شرکت | مجازات معاون جرم |
۱۰- آیا شرکت می‌تواند مرتکب جرم مالیاتی شود؟
بله.
در گذشته تصور عمومی این بود که فقط افراد می‌توانند مجرم باشند، اما طبق مقررات کیفری جدید، اشخاص حقوقی نیز در شرایطی دارای مسئولیت کیفری هستند.
۱۱- آیا انحلال شرکت باعث از بین رفتن مسئولیت کیفری می‌شود؟
خیر.
انحلال شرکت به خودی خود باعث از بین رفتن مسئولیت ناشی از جرم انجام‌شده نمی‌شود و مسئولیت اشخاص حقیقی دخیل نیز همچنان بررسی خواهد شد.
۱۲- هدف قانونگذار از ماده ۲۷۵ چیست؟
اهداف اصلی این ماده:
جلوگیری از استفاده شرکت‌ها به عنوان ابزار فرار مالیاتی
برخی افراد ممکن است تصور کنند چون جرم به نام شرکت انجام می‌شود، خودشان مسئول نیستند.
افزایش شفافیت اقتصادی
شرکت‌ها باید:
- اطلاعات صحیح ارائه کنند.
- دفاتر قانونی درست نگهداری کنند.
- اظهارنامه واقعی ارسال کنند.
جلوگیری از تکرار جرم
محرومیت از فعالیت تجاری می‌تواند یک ضمانت اجرای جدی برای شرکت‌ها باشد.
ماده ۲۷۵ قانون مالیاتهای مستقیم
مکانیسم تعیین مجازات برای شرکت‌ها و اشخاص حقوقی در فرار مالیاتی
مجازات شخص حقوقی (مدت ۶ ماه تا ۲ سال)
چنانچه مرتکب هر یک از جرایم مالیاتی (موضوع ماده ۲۷۴) یک شخص حقوقی (شرکت یا موسسه) باشد، دادگاه آن را به مدت ۶ ماه تا ۲ سال به یکی از محکومیت‌های زیر محکوم می‌کند:
تبصره ماده: مسئولیت همزمان اشخاص حقیقی
مسئولیت کیفری شخص حقوقی (شرکت)، مانع از مسئولیت کیفری شخص حقیقی مرتکب جرم نمی‌باشد.
