واقعیتهایی که حسابرس پس از تاریخ گزارش حسابرس و پیش از انتشار صورتهای مالی از آن مطلع میشود
10 . حسابرس پس از تاریخ گزارش خود، مسئولیتی برای اجرای روشهای حسابرسی در مورد صورتهای مالی ندارد. با این حال، چنانچه حسابرس پس از تاریخ گزارش خود اما پیش از انتشار صورتهای مالی، از واقعیتهایی مطلع شود که اگر در تاریخ گزارش حسابرس از آن مطلع میشد، ممکن بود گزارش حسابرس را اصلاح کند، باید: (رک: بند ت-11)
الف. موضوع را با مدیران اجرایی و، در صورت لزوم، ارکان راهبری واحد تجاری در میان بگذارد،
ب . تعیین کند که آیا اصلاح صورتهای مالی ضرورت دارد یا خیر، و
پ . در صورت ضرورت اصلاح، در خصوص چگونگی انعکاس موضوع در صورتهای مالی، از مدیران اجرایی پرس و جو کند.
11 . چنانچه مدیران اجرایی صورتهای مالی را اصلاح کنند، حسابرس باید:
الف. روشهای حسابرسی لازم را در خصوص اصلاح انجام شده اجرا کند.
ب . به جز در مواردی که مشمول شرایط بند 12 میشود:
1. اجرای روشهای حسابرسی یاد شده در بندهای 6 و 7 را تا تاریخ گزارش جدید حسابرس گسترش دهد، و
2. ضمن جمعآوری تمامی نسخ گزارش صادره قبلی، گزارش جدیدی درباره صورتهای مالی اصلاح شده ارائه کند. تاریخ گزارش جدید حسابرس نباید پیش از تاریخ تأیید صورتهای مالی اصلاح شده باشد.
12. چنانچه اصلاح صورتهای مالی به آثار رویداد یا رویدادهای پس از تاریخ صورتهای مالی که منجر به آن اصلاح شده است، محدود شده باشد، حسابرس مجاز خواهد بود روشهای حسابرسی مندرج در بند 11-ب-1 را در خصوص اینگونه رویدادهای پس از تاریخ صورتهای مالی، به آن اصلاح محدود کند. در چنین مواردی حسابرس باید ضمن جمعآوری تمامی نسخ گزارش صادره قبلی، گزارش جدیدی تهیه و در آن، با درج یک بند در ”سایر بندهای توضیحی“[1]، تصریح کند که روشهای حسابرسی در خصوص اینگونه رویدادهای پس از تاریخ صورتهای مالی تنها محدود به آن اصلاحی میشود که در یادداشتهای توضیحی مربوط در صورتهای مالی توصیف شده است.
13. در مواردی که حسابرس به ضرورت اصلاح صورتهای مالی اعتقاد دارد اما مدیران اجرایی از اصلاح آن خودداری میکنند: (رک: بندهای ت-12 و ت-13)
الف. چنانچه گزارش حسابرس به واحد تجاری ارائه نشده باشد، حسابرس باید نظر خود را طبق الزامات استاندارد 705[2] تعدیل و سپس گزارش خود را ارائه کند، یا
ب . چنانچه گزارش حسابرس قبلاً به واحد تجاری ارائه شده باشد، حسابرس باید به مدیران اجرایی و ارکان راهبری (به جز در مواردی که همه اعضای ارکان راهبری در اداره واحد تجاری مسئولیت اجرایی دارند) هشدار دهد که پیش از انجام اصلاح لازم از انتشار صورتهای مالی برای اشخاص ثالث خودداری کنند. با این وجود، اگر صورتهای مالی متعاقباً بدون انجام اصلاح لازم منتشر شود، حسابرس باید اقدام مناسب را برای جلوگیری از اتکا به گزارش خود انجام دهد. (رک: بندهای ت-14 و ت-15)
واقعیتهایی که حسابرس پس از انتشار صورتهای مالی از آن مطلع میشود
14. حسابرس پس از انتشار صورتهای مالی، مسئولیتی برای اجرای روشهای حسابرسی در خصوص آن صورتهای مالی ندارد. با این حال، چنانچه حسابرس پس از انتشار صورتهای مالی و گزارش خود، از واقعیتهایی مطلع شود که اگر در تاریخ گزارش حسابرس از آن مطلع میشد، ممکن بود گزارش حسابرس را اصلاح کند، باید:
الف. موضوع را با مدیران اجرایی و، در صورت لزوم، ارکان راهبری واحد تجاری در میان بگذارد،
ب . تعیین کند که آیا اصلاح صورتهای مالی ضرورت دارد یا خیر، و
پ . در صورت ضرورت اصلاح، در خصوص چگونگی انعکاس موضوع در صورتهای مالی، از مدیران اجرایی پرس و جو کند.
15 . چنانچه مدیران اجرایی صورتهای مالی را اصلاح کنند، حسابرس باید: (رک: بند ت-16)
الف. روشهای حسابرسی لازم را در خصوص اصلاح انجام شده، اجرا کند.
ب . اقدامات مدیران اجرایی برای حصول اطمینان از آگاه شدن کلیه دریافتکنندگان صورتهای مالی قبلی (و گزارش حسابرس نسبت به آن) از وضعیت موجود را بررسی کند.
پ . به جز در مواردی که مشمول شرایط بند 12 میشود:
1 . اجرای روشهای حسابرسی یاد شده در بندهای 6 و 7 را تا تاریخ گزارش جدید حسابرس گسترش دهد، و تاریخ گزارش جدید حسابرس نباید پیش از تاریخ تأیید صورتهای مالی اصلاح شده باشد، و
2 . گزارش جدیدی درباره صورتهای مالی اصلاح شده ارائه کند.
ت . در مواردی که مشمول شرایط بند 12 میشود، گزارش جدیدی را طبق الزامات بند 12 ارائه کند.
16 . حسابرس در گزارش جدید خود باید از طریق درج یک بند در ”سایر بندهای توضیحی“، به یادداشت توضیحی صورتهای مالی که در آن، علت اصلاح صورتهای مالی منتشر شده قبلی به تفصیل تشریح شده است، و نیز گزارش حسابرس نسبت به آن، اشاره کند.
17 . در مواردی که مدیران اجرایی واحد تجاری، علیرغم اعتقاد حسابرس به ضرورت اصلاح صورتهای مالی، به منظور آگاه کردن دریافتکنندگان صورتهای مالی قبلی (و گزارش حسابرس نسبت به آن) اقدامات لازم را انجام نمیدهند و صورتهای مالی را اصلاح نمیکنند، حسابرس باید به مدیران اجرایی و ارکان راهبری (به جز در مواردی که همه ارکان راهبری در اداره واحد تجاری مسئولیت اجرایی دارند) هشدار دهد که وی تلاش خواهد کرد مانع از اتکای آتی به گزارش حسابرس شود. اگر علی رغم این هشدار، مدیران اجرایی یا ارکان راهبری واحد تجاری اقدامات مناسبی در این رابطه انجام ندهند، حسابرس باید برای جلوگیری از اتکا بر گزارش حسابرس، اقدام مناسب را انجام دهد. (رک: بند ت-17)
توضیحات کاربردی در استاندارد شماره 560
دامنه کاربرد
ت-1. هنگامی که صورتهای مالی حسابرسی شده، پس از انتشار، به ضمیمه مدارک دیگری ارائه میشود، حسابرس ممکن است در رابطه با آندسته از رویدادهای پس از تاریخ صورتهای مالی که ممکن است مستلزم توجه حسابرس باشند، مسئولیتهای بیشتری داشته باشد. به عنوان مثال، در الزامات قانونی یا مقرراتی مرتبط با عرضه عمومی اوراق بهادار، حسابرس ممکن است ملزم به اجرای روشهای حسابرسی بیشتر در تاریخ عرضه عمومی این اوراق باشد. این روشها ممکن است شامل روشهای یاد شده در بندهای 6 و 7 باشد که تا تاریخ عرضه عمومی یا نزدیکترین تاریخ به آن اجرا شده و با مطالعه گزارش عرضه عمومی، مطابقت آن با اطلاعات مالی مرتبط با حسابرسی، ارزیابی میشود.
[1] . استاندارد حسابرسی 706، ”بندهای تأکید بر مطلب خاص و سایر بندهای توضیحی در گزارش حسابرس مستقل“
[2] . استاندارد حسابرسی 705، ”اظهارنظرهای تعدیلشده در گزارش حسابرس مستقل“
