ماده ۷۱ ـ کلیه تصویب‌نامه‌ها، بخشنامه‌ها، دستورالعمل‌ها و همچنین تصمیمات و مصوبات هیأت‌های امناء، مراجع و مقامات اجرائی و دستگاه‌های اجرائی، به استثنای احکام قضائی که متضمن بار مالی برای صندوق‌های بازنشستگی، دستگاه‌های اجرائی و دولت می‌باشد، در صورتی قابل اجرا است که بار مالی ناشی از آن قبلاً محاسبه و در قوانین بودجه کل کشور یا بودجه سالانه دستگاه یا صندوق ذی‌ربط تأمین شده باشد. ایجاد و تحمیل هرگونه بار مالی مازاد بر ارقام مندرج در قوانین بودجه سنواتی یا صندوق ذی‌ربط ممنوع است؛ در غیر این صورت، عمل مراجع مذکور در حکم تعهد زائد بر اعتبار بوده و مشمول پرداخت از سوی دستگاه یا صندوق‌های مربوطه نیست. دستگاه‌ها و صندوق‌های مربوطه مجاز به اجرای احکام مقامات اجرائی و مراجع قوه مجریه که بار مالی آن تأمین نشده باشد، نیستند. اجرای احکام یادشده فقط در حدود منابع مذکور ممکن است. در هر حال، تحمیل کسری بودجه به دولت، دستگاه‌های اجرائی و صندوق‌ها غیرقابل پذیرش می‌باشد. مسؤولیت اجرای احکام این ماده بر عهده رؤسای دستگاه‌ها، صندوق‌ها و مدیران و مقامات مربوطه است.
ماده ۷۱ قانون احکام دائمی برنامه های توسعه کشور
ماده ۷۱ یکی از مهم‌ترین مواد مالی ـ اداری قانون احکام دائمی است که با هدف جلوگیری از تحمیل هزینه‌های بدون پشتوانه مالی به دولت، دستگاه‌ها و صندوق‌های بازنشستگی تصویب شده است.
این ماده به‌طور مستقیم به شفافیت مالی، انضباط بودجه‌ای و منع تعهدات بدون اعتبار می‌پردازد.
متن ساده‌سازی‌شده و کاملاً ساختارمند ماده ۷۱
۱) اصل کلی: ممنوعیت اجرای مصوبات بدون تأمین اعتبار
ماده ۷۱ اعلام می‌کند:
هیچ تصویب‌نامه، بخشنامه، دستورالعمل، مصوبه هیأت امنا یا تصمیم مقام اجرایی
که بار مالی برای دولت، دستگاه‌های اجرایی یا صندوق‌های بازنشستگی ایجاد کند
قابل اجرا نیست مگر اینکه:
شرط اجرای مصوبات
بار مالی آن:
از قبل محاسبه شده باشد
و در یکی از این موارد تأمین اعتبار شده باشد:
قانون بودجه کل کشور
بودجه سالانه دستگاه
بودجه سالانه صندوق مربوطه
استثنا:
احکام قضایی از شمول ممنوعیت اولیه مستثنی هستند (اما اجرای آنها نیز فقط در حدود منابع ممکن است).
۲) ممنوعیت هرگونه بار مالی مازاد بر بودجه
ماده ۷۱ صریحاً می‌گوید:
ایجاد هرگونه بار مالی خارج از سقف بودجه مصوب ممنوع است.
هر اقدامی در این خصوص «در حکم تعهد زائد بر اعتبار» محسوب می‌شود.
نتیجه حقوقی مهم:
این تعهدات:
برای دستگاه یا صندوق لازم‌الاجرا نیست
و از محل منابع عمومی یا صندوق‌ها قابل پرداخت نیست.
۳) تکلیف دستگاه‌ها و صندوق‌ها
دستگاه‌ها مجاز نیستند احکام و مصوباتی را که بار مالی آنها تأمین نشده اجرا کنند.
اجرای احکام چگونه ممکن است؟
فقط در حدود منابعی که در بودجه پیش‌بینی شده.
۴) ممنوعیت تحمیل کسری بودجه
ماده ۷۱ تأکید می‌کند:
تحمیل کسری بودجه به دولت
تحمیل کسری بودجه به دستگاه‌ها
تحمیل کسری بودجه به صندوق‌ها
به‌طور کامل غیرقابل پذیرش است.
این بخش یکی از صریح‌ترین احکام انضباط مالی در قوانین ایران است.
۵) مسؤولیت اجرای ماده بر عهده چه کسانی است؟
مسؤولیت اجرای کامل ماده ۷۱ بر عهده این افراد است:
رؤسای دستگاه‌های اجرایی
مدیران صندوق‌ها
مقامات و مدیران مرتبط
یعنی اگر مصوبه بدون اعتبار اجرا شود، مدیران مربوطه مسؤول مستقیم خواهند بود.
