ماده ۷۲ ـ با توجه به اهمیت و ضرورت مرمت بناهای تاریخی و فرهنگی و احیای بافت‌های ارزشمند کشور، به تمامی دستگاه‌های اجرائی اجازه داده می‌شود بهره‌برداری از بناها و اماکن تاریخی ـ فرهنگی ثبت شده در فهرست آثار ملی (به استثنای نفایس ملی) که در اختیار خود دارند را با تعیین کاربری که از سوی سازمان میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی در چارچوب ضوابط و مقررات مشخص می‌شود، به بخش خصوصی و تعاونی واگذار کنند. اجرای این ماده از شمول جزء (۳) ماده (۱۱۵) قانون محاسبات عمومی کشور مصوب ۱۳۶۶/۶/۱ مستثنی می‌باشد.
ماده ۷۲ قانون احکام دائمی برنامه های توسعه کشور
ماده ۷۲ با هدف حفظ، مرمت و احیای بناهای تاریخی و فرهنگی کشور و همچنین جذب سرمایه‌گذاری بخش خصوصی در حوزه میراث فرهنگی تصویب شده است.
این ماده تلاش می‌کند با استفاده از ظرفیت‌های بخش خصوصی و تعاونی، امکان بهره‌برداری اقتصادی و گردشگری از بناهای تاریخی را فراهم کند و در عین حال از تخریب و فرسودگی این آثار جلوگیری نماید.
مفاد اصلی ماده ۷۲
بر اساس این ماده:
به تمامی دستگاه‌های اجرایی اجازه داده می‌شود:
بهره‌برداری از بناها و اماکن تاریخی ـ فرهنگی ثبت‌شده در فهرست آثار ملی
که در اختیار آن دستگاه‌ها قرار دارند
را به بخش خصوصی یا تعاونی واگذار کنند.
اما این واگذاری دارای شرایط مهمی است.
۱. تعیین کاربری بنا توسط وزارت میراث فرهنگی
کاربری بناهای تاریخی باید توسط:
وزارت میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی
و در چارچوب ضوابط و مقررات تخصصی میراث فرهنگی تعیین شود.
این کاربری‌ها معمولاً شامل مواردی مانند:
هتل‌های سنتی
مراکز گردشگری
رستوران‌های سنتی
موزه‌ها
مراکز فرهنگی و هنری
است.
هدف از این شرط، حفظ اصالت و هویت تاریخی بنا در هنگام بهره‌برداری است.
۲. استثنای مهم: نفایس ملی
واگذاری بهره‌برداری شامل:
نفایس ملی
نمی‌شود.
نفایس ملی شامل آثار بسیار ارزشمند تاریخی، فرهنگی یا هنری است که از نظر ملی اهمیت فوق‌العاده دارند و معمولاً تحت حفاظت ویژه دولت قرار می‌گیرند.
۳. استثنا از قانون محاسبات عمومی
ماده ۷۲ تصریح می‌کند که اجرای این حکم:
از شمول جزء (۳) ماده ۱۱۵ قانون محاسبات عمومی کشور مستثنی است.
این استثنا در عمل باعث می‌شود:
فرآیند واگذاری بهره‌برداری از بناهای تاریخی ساده‌تر و انعطاف‌پذیرتر انجام شود
امکان جذب سرمایه‌گذاری بخش خصوصی افزایش یابد
روند احیای بناهای تاریخی تسریع شود.
اهداف قانون‌گذار از تصویب ماده ۷۲
مهم‌ترین اهداف این ماده عبارت‌اند از:
۱. حفاظت از میراث فرهنگی
بسیاری از بناهای تاریخی به دلیل نبود منابع مالی در معرض تخریب هستند. واگذاری بهره‌برداری می‌تواند هزینه‌های مرمت را تأمین کند.
۲. احیای بافت‌های تاریخی
فعال شدن بناهای تاریخی باعث رونق بافت‌های قدیمی شهرها و افزایش گردشگری می‌شود.
۳. جذب سرمایه‌گذاری بخش خصوصی
این ماده زمینه مشارکت سرمایه‌گذاران در حوزه میراث فرهنگی را فراهم می‌کند.
۴. توسعه گردشگری
بهره‌برداری مناسب از بناهای تاریخی می‌تواند به توسعه گردشگری فرهنگی کمک کند.
