ماده ۱۰- اشخاص تجاری مکلفند شماره حساب یا حسابهای خود را به عنوان حساب تجاری و شناسه یکتای دستگاههای کارتخوان بانکی (POS) یا درگاههای پرداخت الکترونیکی مورد استفاده برای فعالیت شغلی خود را به سازمان اعلام کنند.
سازمان موظف است همزمان با اعلام حسابهای تجاری به سازمان، اطلاعات آن را به صورت سامانهای برای بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران ارسال نماید؛ بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران موظف است حسابهای مذکور را حسب مورد برای اشخاص موضوع بند «الف» ماده (11) این قانون ارسال و اشخاص مذکور نیز موظفند نسبت به ثبت تجاری بودن این حسابها اقدام نمایند.
بند الف
الف- کلیه حسابهای متعلق به اشخاص غیرتجاری به صورت پیشفرض «حساب غیرتجاری» محسوب میشوند، مگر آنکه به عنوان حساب تجاری به سازمان معرفی شوند.
بند ب
ب- کلیه حسابهای متعلق به اشخاص حقوقی، «حساب تجاری» محسوب میشوند.
معرفی یک حساب تجاری برای بیش از یک شماره اقتصادی مجاز نیست؛ این حکم در خصوص حسابهای تجاری مشترک جاری نمیباشد.
بند پ
پ- کلیه وجوه واریزی به حسابهای تجاری، بهعنوان وجوه مرتبط با فعالیتهای صاحب حساب محسوب میشود.
همچنین وجوه واریزی به حسابهای تجاری متصل به درگاه پرداخت الکترونیکی یا دستگاه کارتخوان بانکی متعلق به اشخاص تجاری عرضهکننده کالا و خدمت، فروش محسوب میشوند.
بند ت
ت- در صورتی که دفعات واریزی و مجموع مبالغ واریزی در بازه یا بازههای زمانی مشخص به حسابهای غیرتجاری متعلق به هر شخص غیرتجاری که فاقد صورتحساب الکترونیکی متناظر هستند، از حد نصابهای معین بیشتر باشد، وجوه واریزی مذکور، درآمد موضوع ماده (۹۳) قانون مالیاتهای مستقیم برای صاحب حساب تلقی و مشمول جریمه موضوع ماده (۲۲) این قانون میشود.
بازه زمانی و حد نصابهای فوق توسط وزارت امور اقتصادی و دارایی تعیین میشود.
این حکم مانع از رسیدگی به اعتراض اشخاص فوق در خصوص درآمدی نبودن تراکنشها با ارائه اسناد و مدارک نمیباشد.
سازمان موظف است نصابهای مذکور را به نحوی تعیین کند که حداکثر پنج دهم درصد (0/5%) از کل اشخاص غیرتجاری که دارای بیشترین جمع مبلغ و دفعات واریزی به حساب هستند، مشمول حکم این بند شوند.
بند ث
ث- حسابهای متعلق به اشخاص غیرتجاری که به منظور انجام فعالیتهای غیرانتفاعی استفاده میشوند یا بر اساس حکم سایر قوانین، اشخاص مذکور حسب فعالیتهای خود مکلف به اعلام آنها به مراجع ذیربط هستند، از قبیل حسابهای مربوط به دریافت وجوهات شرعی و حسابهای متعلق به تنخواه گردانهای اشخاص تجاری، در حکم حساب تجاری هستند و اشخاص مذکور موظفند، این حسابها را به سازمان اعلام کنند.
حکم بند «پ» این ماده در خصوص این حسابها جاری نمیباشد.
بند ج
ج- به منظور ایجاد تناظر میان اطلاعات کارپوشه غیرتجاری، پس از استقرار بستر اجرائی موضوع ماده (16 مکرر) این قانون کلیه اشخاص غیرتجاری مکلفند:
۱
در مواردی که صورتحساب الکترونیکی قبل از انجام تراکنش صادر شود، شماره منحصر به فرد آن را در زمان واریز وجه بهعنوان «بابت تراکنش» درج کنند.
۲
در مواردی که صورتحساب الکترونیکی پس از انجام تراکنش صادر شود، شناسه یکتای تراکنش یا تراکنشهای متناظر را در صورتحساب الکترونیکی مذکور درج نمایند.
سازمان موظف است هر شش ماه یکبار گزارش پیشرفت اجرای این ماده را به کمیسیون اقتصادی مجلس شورای اسلامی ارائه نماید.
آییننامه اجرائی این ماده، حداکثر ظرف ششماه پس از لازمالاجرا شدن این ماده توسط سازمان با همکاری بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران و سایر نهادهای ذیربط حسب موضوع تهیه میشود و به تصویب هیأت وزیران میرسد.
تبصره
تبصره- در موارد استفاده از حساب بانکی جدید یا دستگاه کارتخوان بانکی (POS) جدید یا درگاههای پرداخت الکترونیکی جدید، اشخاص تجاری مکلفند اطلاعات آنها را بلافاصله از طریق کارپوشه خود در سامانه مؤدیان به سازمان اعلام کنند.
اطلاعات قانون
وضعیت قانون
- وضعیت: معتبر (دائمی- دارای تغییرات یا الحاقات)
- مرجع تصویب: مجلس شورای اسلامی
- تاریخ تصویب: 1398/07/21
- تاریخ لازم الاجرا: 1398/09/02
اصلاح به موجب قانون مالیات بر سوداگری و سفته بازی قسمت ماده 6
- توضیحات: به موجب ماده 6 قانون مالیات بر سوداگری و سفتهبازی مصوب 1404/04/08، در ماده (10) قانون پایانههای فروشگاهی و سامانه مؤدیان و تبصره آن، عبارت «اشخاص مشمول» به عبارت «اشخاص تجاری» و عبارت «حسابهای بانکی» به عبارت «حسابهای خود را به عنوان حساب تجاری» اصلاح شد.
الحاق به موجب قانون مالیات بر سوداگری و سفته بازی قسمت ماده 6
- توضیحات: به موجب ماده 6 قانون مالیات بر سوداگری و سفتهبازی مصوب 1404/04/08، یک متن به انتهای ماده 10 قانون پایانههای فروشگاهی و سامانه مؤدیان اضافه شد.
چگونگی حسابرسی اظهارنامه مالیات بر ارزش افزوده موضوع ماده (3) قانون تسهیل تکالیف مؤدیان جهت اجرای قانون پایانه های فروشگاهی و سامانه مؤدیان بابت دوره …..
- تاریخ تصویب: 1403/08/16
- شماره مصوبه: 200/60755/د
- اجزای مرتبط: بند 4 ، مقدمه و بند 1
- مرجع صدور: رئیس کل سازمان امور مالیاتی کشور
دستورالعمل موضوع ماده 20 قانون پایانه های فروشگاهی و سامانه مودیان مصوب 1398/07/21
- تاریخ تصویب: 1399/03/13
- شماره مصوبه: 29716
- اجزای مرتبط: ماده 2
- مرجع صدور: وزیر امور اقتصادی و دارایی
رد شکایت نسبت به ابطال از زمان صدور بند 1 و بند 4 اصلاحی و بند های 5 و 6 و 7 و 14 و 22 بخشنامه شماره 200/99/16 مورخ 1399/01/31 و بند 4 اصلاحی بخشنامه …..
- تاریخ تصویب: 1405/01/30
- شماره مصوبه: 140531390000148256
- اجزای مرتبط: گردش کار
- مرجع صدور: هیأت تخصصی مالیاتی، بانکی دیوان عدالت اداری
رد خواسته ابطال عبارت حساب های تجاری در بند دوم بخشنامه شماره 200/81457 د مورخ ۱۴۰۲/۱۱/۲۳ موضوع واریزی به حساب تجاری افراد از طریق دستگاه کارت خوان ب…..
- تاریخ تصویب: 1403/09/24
- شماره مصوبه: ۱۴۰۳۳۱۳۹۰۰۰۲۳۰۴۵۶۴
- اجزای مرتبط: رأی هیات تخصصی مالیاتی بانکی
- مرجع صدور: هیأت تخصصی مالیاتی، بانکی دیوان عدالت اداری
ابطال بند 4 بخشنامه شماره 200/5549/ص1401/03/26- سازمان امور مالیاتی کشور
- تاریخ تصویب: 1401/09/22
- شماره مصوبه: 140109970905812077 و 140109970905812078
- اجزای مرتبط: رأی هیأت عمومی
- مرجع صدور: هیأت عمومی دیوان عدالت اداری
رد خواسته ابطال بند ۵ بخشنامه شماره ۵۵۴۹؍۲۰۰؍ص مورخ ۲۶؍۳؍۱۴۰۱ سازمان امور مالیاتی کشور…..
- تاریخ تصویب: 1401/08/10
- شماره مصوبه: ۱۴۰۱۰۹۹۷۰۹۰۶۰۰۰۵۳۷
- اجزای مرتبط: رأی هیات تخصصی مالیاتی بانکی
- مرجع صدور: هیأت تخصصی مالیاتی، بانکی دیوان عدالت اداری
سوالات متداول ماده ۱۰ قانون پایانههای فروشگاهی و سامانه مؤدیان
ماده ۱۰ به شناسایی و ثبت حسابهای تجاری، اتصال کارتخوانها و درگاههای پرداخت به حسابهای تجاری و نحوه تشخیص تراکنشهای مرتبط با فعالیت اقتصادی میپردازد.
حساب تجاری حسابی است که برای انجام فعالیتهای اقتصادی، کسبوکار و دریافت یا پرداخت وجوه مرتبط با فعالیت شغلی مورد استفاده قرار میگیرد و به سازمان امور مالیاتی معرفی شده است.
خیر. طبق بند «الف» ماده ۱۰، حسابهای اشخاص غیرتجاری بهصورت پیشفرض حساب غیرتجاری محسوب میشوند، مگر اینکه به عنوان حساب تجاری به سازمان امور مالیاتی معرفی شوند.
بله. تمامی حسابهای متعلق به اشخاص حقوقی به حکم قانون حساب تجاری محسوب میشوند.
خیر. معرفی یک حساب تجاری برای بیش از یک شماره اقتصادی مجاز نیست؛ مگر در موارد حسابهای تجاری مشترک که قانون استثنا قائل شده است.
بله. اشخاص تجاری مکلفند شماره حسابهای تجاری و همچنین شناسه یکتای کارتخوانها و درگاههای پرداخت خود را از طریق سامانه مؤدیان به سازمان اعلام کنند.
طبق تبصره ماده ۱۰، مؤدی باید بلافاصله اطلاعات حساب جدید، دستگاه کارتخوان یا درگاه پرداخت جدید را از طریق کارپوشه سامانه مؤدیان به سازمان اعلام کند.
خیر. اما قانون اصل را بر ارتباط واریزیهای حساب تجاری با فعالیت اقتصادی صاحب حساب قرار داده است و در صورت نیاز مؤدی میتواند مستندات خلاف آن را ارائه کند.
بله. مطابق بند «پ» ماده ۱۰، وجوه واریزی به حسابهای تجاری متصل به کارتخوان یا درگاه پرداخت متعلق به عرضهکنندگان کالا و خدمات، فروش محسوب میشود.
اصل قانونی بر تجاری بودن تراکنشهای حساب تجاری است؛ اما مؤدی میتواند با ارائه اسناد و مدارک، غیرتجاری بودن برخی تراکنشها را اثبات کند.
بله. در صورتی که تعداد و مبلغ واریزیها به حساب غیرتجاری از نصابهای تعیینشده فراتر رود و صورتحساب الکترونیکی متناظر وجود نداشته باشد، این مبالغ میتواند درآمد تلقی شود.
خیر. صرف واریز وجه به حساب شخصی به معنای درآمد نیست و صاحب حساب حق دارد اسناد و مدارک لازم برای اثبات ماهیت تراکنشها را ارائه کند
صاحب حساب میتواند با ارائه مدارکی مانند:
قرارداد قرض
اسناد انتقال بین حسابهای شخصی
اسناد فروش دارایی
مدارک خانوادگی
اعتراض خود را به سازمان امور مالیاتی ارائه کند.
بله. حسابهای تنخواهگردان و برخی حسابهای غیرانتفاعی طبق بند «ث» در حکم حساب تجاری هستند و باید به سازمان معرفی شوند.
بله. حسابهایی که برای دریافت وجوهات شرعی یا فعالیتهای مشابه استفاده میشوند باید به سازمان اعلام شوند.
خیر. سیاست قانونگذار بر اتصال کارتخوانها و درگاههای پرداخت به مؤدی دارای پرونده مالیاتی و حساب تجاری است.
شناسه یکتا کدی اختصاصی است که برای هر دستگاه کارتخوان یا درگاه پرداخت صادر میشود و امکان شناسایی و ردیابی تراکنشها را فراهم میکند.
عدم انجام تکالیف مقرر در ماده ۱۰ میتواند منجر به اعمال جرائم موضوع ماده ۲۲ قانون پایانههای فروشگاهی و سامانه مؤدیان شود.
عدم اعلام حسابهای تجاری یا حسابهای بانکی مورد استفاده در فعالیت اقتصادی میتواند موجب جریمه موضوع بند «پ» ماده ۲۲ قانون شود.
بله. اطلاعات حسابهای تجاری از طریق بانک مرکزی و شبکه بانکی در چارچوب مقررات قانونی در اختیار سازمان امور مالیاتی قرار میگیرد.
بله. اشخاص میتوانند حساب خود را به عنوان حساب تجاری به سازمان امور مالیاتی معرفی کنند.
منظور توضیح یا شناسهای است که ارتباط بین تراکنش بانکی و صورتحساب الکترونیکی را مشخص میکند تا تناظر اطلاعات مالی و مالیاتی برقرار شود.
برای اینکه هر پرداخت بانکی با یک معامله واقعی متناظر باشد و امکان شناسایی تراکنشهای فاقد منشأ اقتصادی فراهم شود
تفکیک حسابهای شخصی و تجاری
شفافسازی تراکنشهای بانکی
کاهش فرار مالیاتی
جلوگیری از استفاده از حسابهای اجارهای
اتصال فعالیت اقتصادی به اطلاعات مالیاتی
بله. قانون صراحتاً حق اعتراض و ارائه اسناد و مدارک برای اثبات درآمدی نبودن تراکنشها را برای اشخاص در نظر گرفته است.
مراحل گامبهگام ثبت حساب تجاری و اتصال کارتخوان در سامانه مودیان
زمان مورد نیاز: 30 دقیقه
راهنمای عملی برای معرفی ابزارهای پرداخت و حسابهای تجاری به سازمان امور مالیاتی جهت دوری از جرایم ماده ۲۲.
- ورود به درگاه ملی خدمات مالیاتی (My Tax)
با اطلاعات کاربری خود وارد پرتال مالیاتی شده و پرونده اقتصادی فعال خود را انتخاب کنید.
- معرفی شماره حساب به عنوان حساب تجاری
به منوی مدیریت حسابهای بانکی رفته و شماره شبای مورد نظر را ثبت کنید تا اطلاعات جهت تایید به بانک مرکزی ارسال شود.
- الصاق شناسه یکتای کارتخوان یا درگاه پرداخت
در بخش ساماندهی ابزارهای پرداخت، شناسه پوز یا درگاه پرداخت الکترونیکی خود را به پرونده مالیاتی متصل نمایید.
- رصد وضعیت تایید نهایی حساب در کارپوشه
پس از اشتراکگذاری سیستمی دادهها بین بانک مرکزی و سازمان، از تغییر وضعیت پیشفرض حساب به «حساب تجاری» اطمینان حاصل کنید.
مثال کاربردی
فرض کنید یک فروشگاه لوازم الکترونیکی دارای حساب تجاری متصل به کارتخوان است. در طول یک ماه ۳ میلیارد تومان از طریق کارتخوان به حساب او واریز میشود.
مطابق بند «پ» ماده ۱۰، این مبالغ فروش واحد اقتصادی تلقی میشود و باید با اطلاعات صورتحسابهای الکترونیکی و اظهارنامههای مالیاتی مطابقت داشته باشد.
اما اگر یک شخص عادی در حساب شخصی خود چندین میلیارد تومان واریزی داشته باشد، این مبالغ فوراً مالیاتپذیر نمیشود؛ بلکه در صورت عبور از نصابهای تعیینشده، سازمان میتواند درباره منشأ وجوه توضیح و مستندات مطالبه کند.
ماده ۱۰: تکالیف و قواعد قانونی حسابهای بانکی و ابزارهای پرداخت
۱. تفکیک پیشفرض حسابها
- اشخاص حقوقی (شرکتها): ۱۰۰٪ حسابهای متعلق به آنها به صورت پیشفرض «تجاری» است.
- اشخاص حقیقی: حسابها به صورت پیشفرض «غیرتجاری» هستند مگر آنکه توسط مؤدی معرفی شوند.
- قاعده انحصار: معرفی یک حساب تجاری برای بیش از یک شماره اقتصادی مجاز نیست (به جز حسابهای مشترک).
۲. ماهیت حقوقی وجوه واریزی
قانون پایگاه داده درآمدی را بر اساس واریزیها به شرح زیر فرموله کرده است:
- تمام واریزیها به حسابهای تجاری، وجوه مرتبط با فعالیت اقتصادی صاحب حساب است.
- وجوه واریزی به حسابهای متصل به کارتخوان یا درگاه پرداخت، به طور قطعی «فروش» تلقی میشوند.
۳. ریسک یارانه و واریزی حساب شخصی
اگر تعداد و مجموع مبالغ واریزی به حسابهای شخصی (غیرتجاری) از حد نصاب تعیینشده وزارت اقتصاد بیشتر و بدون فاکتور باشد:
- درآمد اتفاقی/مشاغل (ماده ۹۳ ق.م.م) تلقی میشود.
- مشمول جریمههای سنگین عدم صدور صورتحساب (ماده ۲۲) خواهد شد.
- نصاب غربالگری: حداکثر ۰.۵ درصد (نیم درصد) از کل جامعه که دارای بالاترین واریزی هستند مشمول این حکم میشوند.
۴. حسابهای استثنا و تناظر تراکنش
حسابهای وجوهات شرعی، مصارف غیرانتفاعی و تنخواهگردانهای تجاری در حکم حساب تجاری هستند اما واریزی آنها لزوماً فروش نیست.
- فاکتور قبل از پرداخت: درج شماره فاکتور در فیلد «بابت تراکنش» هنگام واریز.
- فاکتور بعد از پرداخت: ثبت شناسه یکتای تراکنش درون صورتحساب الکترونیکی.


