ماده 11- به منظور تکمیل «پایگاه اطلاعاتی سازمان» موضوع ماده (۱۶۹ مکرر) قانون مالیات‌های مستقیم و «پایگاه جامع جمعآوری و تحلیل داده» موضوع جزء (۳) بند «الف» ماده (۴) قانون بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران مصوب 1402/03/30:
بند الف
الف- کلیه اشخاصی که نسبت به انجام عملیات بانکی موضوع بند «چ» ماده (۱) قانون بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران، اشتغال دارند، اعم از بانکهای ایرانی و شعب و نمایندگی بانکهای خـارجی مستقر در کشور، صندوق‌های قرض‌الحسنه، تعـاونی‌هـای اعتبـار و ارائه‌کنندگان خدمات کیف پول موظفند از یک سال پس از لازم‌الاجرا شدن این ماده، به کلیه تراکنش‌ها اعم از واریزی و برداشتی مطابق استاندارد اعلامی بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران، شناسه یکتا اختصاص دهند.
بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران موظف است بر اساس بند «الف» ماده (19) قانون بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران، بر اجرای این حکم نظارت کند.
اشخاص موضوع این بند موظفند اطلاعات ریزتراکنش‌های هر حساب اعم از تجاری و غیرتجاری در هر ماه را حداکثر ظرف ده روز پس از پایان هر ماه با رعایت قانون مدیریت داده‌ها و اطلاعات ملی مصوب 1401/6/30 به پایگاه جامع جمعآوری و تحلیل داده ارسال نمایند.
بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران موظف است با رعایت مفاد تبصره بند «ب» این ماده، حداکثر تا پایان ماه بعد مجموع «ورودی به» و «خروجی از» کلیه حسابهای متعلق به اشخاص تجاری و غیرتجاری را حسب مورد بر اساس «شماره اقتصادی اشخاص تجاری» و «شماره ملی» یا «شماره اختصاصی (فراگیر) اتباع خارجی» به صورت سامانه‌ای برای سازمان ارسال نماید.
بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران می‌تواند اشخاص موضوع این بند را مکلف کند تمام یا بخشی از اطلاعات فوق را همزمان با انجام تراکنش ارسال نمایند.
همچنین بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران موظف است حسب نیاز سازمان، اطلاعات ریز تراکنش‌های «ورودی به» و «خروجی از» هر حساب اعم از تجاری و غیرتجاری به تفکیک وجوه نقد و غیرنقد و نیز اطلاعات «بابت تراکنش» موضوع بند «ج» ماده (۱۰) این قانون را حداکثر ظرف ده روز پس از درخواست سازمان به صورت سامانه‌ای با رعایت قانون مدیریت داده‌ها و اطلاعات ملی برای سازمان ارسال نماید.
بند ب
ب- صدور اسناد تجاری نظیر چک که می‌تواند موجب ایجاد تعهد بر ذمه صادرکننده آن شود، به عنوان انجام تراکنش تلقی نمی‌گردد و مشمول حکم موضوع بند «الف» این ماده نمی‌شود و در تناظر موضوع تبصره (۱) ماده (۱۶ مکرر) این قانون لحاظ نمی‌گردد.
در معاملاتی که از طریق اسناد تجاری فوق انجام می‌گیرد، انتقال وجوه به موجب اسناد تجاری فوق، به‌عنوان تراکنش تلقی و مشمول حکم موضوع بند «الف» این ماده می‌شود.
تبصره بند ب
تبصره- در صورتی که اسناد تجاری فوق، به منظور انجام معامله دیگری انتقال پیدا کند، ثبت انتقال مذکور به صورت سامانه‌ای در حکم انجام تراکنش برای معامله اولیه است و مشمول حکم موضوع بند «الف» این ماده شده و در حکم صدور سند تجاری جدید برای معامله بعدی است.
از یک سال پس از لازم‌الاجرا شدن این ماده، بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران و حسب مورد سایر نهادهای ذی‌ربط نظیر ارائه‌کنندگان خدمات بانکی موضوع بند «خ» ماده (۱) قانون بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران موظفند اطلاعات مربوط به اسناد مذکور را حداکثر ظرف ده روز پس از صدور یا ثبت انتقال اسناد مذکور به پایگاه جامع جمعآوری و تحلیل داده ارسال نمایند.
بند پ
پ- استفاده از حسابهای امانی موضوع تبصره (2) ماده (۵۰) قانون مالیات‌های مستقیم و حسابهای تجاری متعلق به کارگزاران موضوع قانون بازار اوراق بهادار جمهوری اسلامی ایران مصوب 1384/9/1 با اصلاحات و الحاقات بعدی، انتقال وجوه به موجب اسناد تجاری انتقال‌یافته مطابق تبصره بند «ب» این ماده و همچنین سایر مواردی که به عنوان واسطه انجام تراکنش میان طرفین معامله مورد استفاده قرار می‌گیرند، در حکم انجام تراکنش میان طرفین معامله مذکور است.
سایر مصادیق واسطه‌های انجام تراکنش در آیین‌نامه اجرائی این ماده تعیین می‌شود.
تبصره ۱
تبصره ۱- بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران موظف است با همکاری سازمان، نسبت به ساماندهی دستگاههای کارتخوان بانکی و درگاههای پرداخت الکترونیکی و سایر ابزارهای پرداخت مشابه اقدام نموده و به هر یک از آنها شناسه یکتا اختصاص دهد.
اتصال دستگاههای کارتخوان بانکی، درگاههای پرداخت الکترونیکی و سایر ابزارهای پرداخت مشابه به شبکه پرداخت بانکی کشور، صرفاً در صورت اخذ شناسه یکتای فوق و اتصال به حساب تجاری متعلق به مؤدی دارای مجوز فعالیت مجاز است.
بانک مرکزی و حسب مورد کلیه بانکها و ارائهدهندگان خدمات پرداخت موظفند مشخصات بهره‌برداران کلیه دستگاههای کارتخوان بانکی، پایانههای پرداخت الکترونیکی و سایر ابزارهای پرداخت مشابه را به سازمان اعلام کنند.
تبصره ۲
تبصره ۲- عدم انجام تکالیف موضوع این ماده از سوی اشخاص موضوع بند «الف» به عنوان تخلف موضوع ماده (23) قانون بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران مصوب 1402/3/30 برای اشخاص مذکور محسوب می‌شود.
همچنین در صورت عدم انجام تکالیف موضوع این ماده از سوی بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران، فرد یا افراد خاطی به مجازات تعزیری درجه شش قانون مجازات اسلامی مصوب 1392/2/1 با اصلاحات و الحاقات بعدی به غیر از حبس محکوم می‌شوند.
تبصره ۳
تبصره ۳- رعایت مفاد قانون مدیریت داده‌ها و اطلاعات ملی در تبادل اطلاعات موضوع این ماده الزامی است.
سازمان موظف است هر شش ماه یکبار گزارش پیشرفت اجرای این ماده را به کمیسیون اقتصادی مجلس شورای اسلامی ارائه کند.
آیین‌نامه اجرائی این ماده حداکثر ظرف یک سال پس از لازم‌الاجرا شدن این ماده، توسط سازمان با همکاری بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران تهیه می‌شود و به تصویب هیأت وزیران می‌رسد.
اطلاعات قانون
وضعیت قانون
- وضعیت: معتبر (دائمی- دارای تغییرات یا الحاقات)
- مرجع تصویب: مجلس شورای اسلامی
- تاریخ تصویب: 1398/07/21
- تاریخ لازم الاجرا: 1398/09/02
جایگزین به موجب قانون مالیات بر سوداگری و سفته بازی قسمت ماده 7
- توضیحات: به موجب ماده 7 قانون مالیات بر سوداگری و سفته‌بازی مصوب 1404/04/08، متن ماده 11 قانون پایانههای فروشگاهی و سامانه مؤدیان جایگزین شد.
چگونگی حسابرسی اظهارنامه مالیات بر ارزش افزوده موضوع ماده (3) قانون تسهیل تکالیف مؤدیان جهت اجرای قانون پایانه های فروشگاهی و سامانه مؤدیان بابت دوره …..
- تاریخ تصویب: 1403/08/16
- شماره مصوبه: 200/60755/د
- اجزای مرتبط: بند 4
- مرجع صدور: رئیس کل سازمان امور مالیاتی کشور
ترتیبات مربوط به اعلام شماره اقتصادی جدید به مودیان و نحوه استفاده از آن
- تاریخ تصویب: 1401/04/26
- شماره مصوبه: 200/1401/532
- اجزای مرتبط: مقدمه و ماده 1
- مرجع صدور: رئیس کل سازمان امور مالیاتی کشور
رد خواسته ابطال عبارت حساب های تجاری در بند دوم بخشنامه شماره 200/81457 د مورخ ۱۴۰۲/۱۱/۲۳ موضوع واریزی به حساب تجاری افراد از طریق دستگاه کارت خوان ب…..
- تاریخ تصویب: 1403/09/24
- شماره مصوبه: ۱۴۰۳۳۱۳۹۰۰۰۲۳۰۴۵۶۴
- اجزای مرتبط: رأی هیات تخصصی مالیاتی بانکی
- مرجع صدور: هیأت تخصصی مالیاتی، بانکی دیوان عدالت اداری
ابطال بند 4 بخشنامه شماره 200/5549/ص1401/03/26- سازمان امور مالیاتی کشور
- تاریخ تصویب: 1401/09/22
- شماره مصوبه: 140109970905812077 و 140109970905812078
- اجزای مرتبط: رأی هیأت عمومی
- مرجع صدور: هیأت عمومی دیوان عدالت اداری
رد خواسته ابطال بند ۵ بخشنامه شماره ۵۵۴۹؍۲۰۰؍ص مورخ ۲۶؍۳؍۱۴۰۱ سازمان امور مالیاتی کشور…..
- تاریخ تصویب: 1401/08/10
- شماره مصوبه: ۱۴۰۱۰۹۹۷۰۹۰۶۰۰۰۵۳۷
- اجزای مرتبط: رأی هیات تخصصی مالیاتی بانکی
- مرجع صدور: هیأت تخصصی مالیاتی، بانکی دیوان عدالت اداری
سوالات متداول ماده ۱۱ قانون پایانههای فروشگاهی و سامانه مؤدیان
ماده ۱۱ سازوکار تبادل اطلاعات بانکی و پرداختی میان بانکها، بانک مرکزی و سازمان امور مالیاتی را تعیین کرده و با هدف افزایش شفافیت مالی و مبارزه با فرار مالیاتی تصویب شده است.
بله. بر اساس ماده ۱۱، بانک مرکزی موظف است اطلاعات مورد نیاز سازمان امور مالیاتی را در چارچوب قانون و به صورت سامانه‌ای در اختیار سازمان قرار دهد.
خیر. مطابق ماده ۱۱، اطلاعات حسابهای تجاری و غیرتجاری در موارد مقرر قانونی قابل ارسال و بررسی است.
بله. بانکها و سایر اشخاص مشمول قانون مکلف شده‌اند برای تراکنش‌های واریزی و برداشتی شناسه یکتای بانکی اختصاص دهند.
شناسه یکتا یک کد اختصاصی برای هر تراکنش بانکی است که امکان رهگیری و تحلیل دقیق گردش‌های مالی را فراهم می‌کند.
بله. در صورت نیاز و درخواست قانونی، بانک مرکزی موظف است اطلاعات ریزتراکنش‌های ورودی و خروجی حساب‌ها را در اختیار سازمان قرار دهد.
خیر. هر واریزی بانکی درآمد مشمول مالیات محسوب نمی‌شود. سازمان باید ماهیت تراکنش را بررسی کند.
مثال
اگر شخصی مبلغی را به عنوان:
قرض
بازپرداخت بدهی
انتقال وجه بین حسابهای شخصی خود
دریافت کند، این مبالغ لزوماً درآمد مالیاتی محسوب نمی‌شوند.
صرف انتقال وجه بین حسابهای متعلق به یک شخص، درآمد مالیاتی محسوب نمی‌شود؛ اما در صورت وجود ابهام، مؤدی باید امکان اثبات ماهیت تراکنش را داشته باشد.
خیر. طبق بند «ب» ماده ۱۱، صرف صدور چک یا سایر اسناد تجاری به منزله انجام تراکنش نیست.
زمانی که وجه چک پرداخت یا منتقل شود، انتقال وجه انجام‌شده به عنوان تراکنش بانکی تلقی می‌شود.
بله. انتقال چک و سایر اسناد تجاری نیز باید در سامانه‌های مربوط ثبت شود و اطلاعات آن در اختیار مراجع ذی‌ربط قرار می‌گیرد.
حسابی که برای انجام فعالیت‌های اقتصادی، کسب‌وکار و معاملات تجاری مورد استفاده قرار می‌گیرد.
بله. طبق تبصره ۱ ماده ۱۱، اتصال دستگاه کارتخوان یا درگاه پرداخت به شبکه بانکی صرفاً از طریق حساب تجاری مجاز است.
بله. بانک مرکزی موظف شده برای تمامی کارتخوان‌ها و درگاههای پرداخت شناسه یکتا اختصاص دهد
مطابق مقررات فعلی، کارتخوان باید به حساب تجاری متصل باشد و عدم رعایت ضوابط می‌تواند منجر به محدودیت یا اقدامات قانونی شود.
بله. بانکها و شرکت‌های پرداخت موظف هستند اطلاعات بهره‌برداران کارتخوان‌ها و درگاههای پرداخت را به سازمان اعلام کنند.
بله. ارائهدهندگان خدمات کیف پول الکترونیکی نیز در زمره اشخاص مشمول ماده ۱۱ قرار گرفته‌اند.
بله. قانون برای حسابهای امانی و برخی حسابهای واسط نیز احکام خاصی در نظر گرفته است.
بله. در مواردی که حسابهای تجاری کارگزاران به عنوان واسطه انتقال وجوه مورد استفاده قرار گیرد، مقررات این ماده اعمال می‌شود.
قانون این امکان را برای بانک مرکزی پیش‌بینی کرده است که در موارد لازم برخی اطلاعات به صورت برخط یا همزمان با تراکنش ارسال شود.
شفاف‌سازی گردش‌های مالی
کاهش فرار مالیاتی
جلوگیری از حسابهای اجاره‌ای
شناسایی فعالیت‌های اقتصادی پنهان
تکمیل پایگاه اطلاعات مالیاتی کشور
خیر. تبادل اطلاعات باید با رعایت قوانین مربوط از جمله قانون مدیریت داده‌ها و اطلاعات ملی انجام شود.
عدم اجرای تکالیف مقرر در ماده ۱۱ برای بانکها و اشخاص مشمول می‌تواند تخلف قانونی محسوب شود و ضمانت اجراهای مشخصی در قانون دارد.
خیر. سازمان امور مالیاتی ابتدا باید ماهیت تراکنش را بررسی کند و صرف واریز وجه دلیل قطعی برای مطالبه مالیات نیست.
صاحبان کسب‌وکار باید میان:
حسابهای شخصی
حسابهای تجاری
دستگاههای کارتخوان
درگاههای پرداخت
هماهنگی کامل ایجاد کرده و مستندات مالی خود را به صورت منظم نگهداری کنند.
بله. یکی از مهم‌ترین مستندات سازمان امور مالیاتی برای تحلیل فعالیت‌های اقتصادی و رسیدگی به پرونده‌های مالیاتی، اطلاعاتی است که مطابق ماده ۱۱ دریافت می‌شود.
مراحل ساماندهی پوز و متصل کردن کارتخوان به حساب تجاری مالیاتی
زمان مورد نیاز: 30 دقیقه
راهنمای عملی برای صاحبان مشاغل جهت انطباق ابزارهای پرداخت با الزامات نظارتی ماده ۱۱ و جلوگیری از قطع دستگاه یا جریمه.
- ورود به درگاه ملی خدمات مالیاتی (My Tax) و رویت ابزارهای پرداخت
با اطلاعات خود وارد درگاه شده و در منوی «ساماندهی صفحات پرداخت و کارتخوان»، لیست دستگاههای پوز به نام خود را رصد کنید.
- الصاق یا اتصال کارتخوان/درگاه به پرونده مالیاتی فعال
دستگاه کارتخوان مربوطه را انتخاب کرده و آن را به پرونده مالیاتی و پلاک اقتصادی فعال کسب‌وکار خود متصل (الصاق) نمایید.
- معرفی و ثبت حساب بانکی متصل به کارتخوان به عنوان «حساب تجاری»
شماره شبای حساب متصل به پوز را در بخش حسابهای تجاری ثبت کنید تا توسط بانک مرکزی و سازمان مالیاتی تایید و شناسه یکتا صادر شود.
- غیرفعال‌سازی و ابطال کارتخوان‌های مازاد یا ناشناس
جهت جلوگیری از ریسک تراکنش‌های مشکوک، هرگونه کارتخوان یا درگاه پرداخت الکترونیکی را که مایل به استفاده از آن نیستید، به صورت سیستمی غیرفعال و حذف کنید.
مثال کاربردی
فرض کنید یک فروشگاه لوازم خانگی در طول یک ماه ۵ میلیارد ریال از طریق کارتخوان دریافت می‌کند. اطلاعات این کارتخوان که به حساب تجاری متصل است، همراه با مجموع گردش حساب توسط شبکه بانکی و بانک مرکزی در اختیار سازمان امور مالیاتی قرار می‌گیرد.
اگر مؤدی در اظهارنامه خود تنها ۲ میلیارد ریال فروش اعلام کند، این اختلاف می‌تواند یکی از موارد بررسی و رسیدگی مالیاتی باشد.
ماده ۱۱: تقاطع اطلاعاتی شبکه بانکی و سازمان امور مالیاتی
۱. شناسه یکتای تراکنش‌ها و حساب‌ها
بانکها، صندوق‌های قرض‌الحسنه، تعاونی‌های اعتبار و ارائهدهندگان کیف پول مکلفند به کلیه تراکنش‌ها (واریز/برداشت) شناسه یکتا اختصاص دهند.
۲. حکم قانونی چک و اسناد تجاری
صدور چک: به عنوان تراکنش تلقی نمی‌شود.
انتقال وجه یا ثبت سامانه ای انتقال چک: در حکم تراکنش مالی بوده و مشمول تکالیف نظارتی و مالیاتی (ثبت در پایگاه داده) خواهد بود.
۳. فیلترینگ و اتصال ابزارهای پرداخت
اتصال هرگونه دستگاه کارتخوان (POS) یا درگاه پرداخت به شبکه بانکی کشور منوط به شروط زیر است:
- اخذ شناسه یکتای ابزار پرداخت از بانک مرکزی
- اتصال مستقیم به حساب تجاری تأییدشده مؤدی
- اعلام مشخصات کامل بهره‌برداران به سازمان امور مالیاتی
۴. ضمانت‌های اجرایی شدید
عدم تمکین از مفاد تبادل داده و حاکمیت اطلاعات ملی جرم‌انگاری شده است:
- برای بانکها: تخلف موضوع ماده ۲۳ قانون بانک مرکزی.
- برای مسئولان بانک مرکزی: محکومیت به مجازات تعزیری درجه شش (به غیر از حبس).
