معاملات فروش و اجاره مجدد در استاندارد شماره 21
45 . معاملات فروش و اجاره مجدد متضمن فروش دارایی و اجاره آن توسط همان فروشنده است. مبالغ اجاره و قیمت فروش دارایی معمولاً به هم وابستگی دارند زیرا هر دو به طور یکجا مورد مذاکره قرار میگیرند. نحوه حسابداری معاملات فروش و اجاره مجدد به نوع اجاره بستگی دارد.
46 . چنانچه معامله فروش و اجاره مجدد از نوع اجاره سرمایهای باشد مازاد عواید فروش نسبت به مبلغ دفتری دارایی نباید بیدرنگ به عنوان درآمد در صورتهای مالی فروشنده (اجارهکننده) منعکس شود. این مازاد باید در طول دوره اجاره به عنوان درآمد شناسایی شود .
47 . چنانچه اجاره مجدد، از نوع اجاره سرمایهای باشد، معامله اجاره مجدد وسیلهای است که اجارهدهنده با وثیقه گرفتن دارایی، منابع مالی مورد نیاز اجارهکننده را تأمین میکند. به همین دلیل تلقی مازاد حاصل از فروش نسبت به مبلغ دفتری دارایی به عنوان درآمد، مناسب نیست بلکه در طول دوره اجاره به عنوان درآمد شناسایی میشود.
48 . چنانچه معامله فروش و اجاره مجدد از نوع اجاره عملیاتی باشد و مشخص گردد که معامله برمبنای ارزش منصفانه انجام شده است، سود یا زیان باید بیدرنگ شناسایی شود. در صورتی که قیمت فروش کمتر از ارزش منصفانه دارایی باشد، زیان باید بیدرنگ شناسایی شود، مگر اینکه زیان حاصل، با مبالغ اجارهای کمتر از نرخ بازار، در آینده جبران شود. در این حالت، زیان یادشده باید متناسب با مبالغ اجاره طی دورهای که انتظار میرود از دارایی مورد نظر استفاده شود، مستهلک گردد. چنانچه قیمت فروش بیش از ارزش منصفانه باشد، مبلغ مازاد باید طی دورهای که انتظار میرود از دارایی مورد اجاره استفاده شود، مستهلک گردد.
49 . چنانچه اجاره مجدد، از نوع اجاره عملیاتی باشد و مبالغ اجاره و قیمت فروش مبتنی بر ارزش منصفانه باشد، در عمل یک فروش عادی صورت گرفته است و هر گونه سود و زیان ناشی از آن بیدرنگ شناسایی میگردد.
50 . در اجارههای عملیاتی، چنانچه ارزش منصفانه دارایی در زمان فروش و اجاره مجدد کمتر از مبلغ دفتری دارایی باشد باید بیدرنگ زیانی معادل تفاوت مبلغ دفتری و ارزش منصفانه شناسایی شود .
51 . در اجارههای عملیاتی، اگر ارزش منصفانه در تاریخ فروش و اجاره مجدد کمتر از مبلغ دفتری باشد، زیان شناسایی میشود. در مورد اجارههای سرمایهای چنین تعدیلی مورد نیاز نیست، مگر اینکه دارایی کاهش ارزش داشته باشد که در این صورت براساس استاندارد حسابداری 32 کاهش ارزش داراییها، مبلغ دفتری دارایی به مبلغ قابل بازیافت کاهش داده میشود.
