استاندارد شماره 25 حسابداری: گزارشگری بر حسب قسمتهای مختلف

مقدمـه‌ در استاندارد شماره 25

1 .        هدف‌ این‌ استاندارد، تجویز مبانی‌ گزارشگری‌ اطلاعات‌ مالی‌ بر حسب‌ قسمتهای‌ مختلف‌ یک‌ واحد تجاری‌ است‌. این‌ اطلاعات‌ در مورد انواع‌ مختلف‌ محصولات‌ و خدمات‌ ارائه‌ شده‌ و نیز مناطق‌ جغرافیایی‌ مختلف‌ عملیات‌ واحد تجاری‌ است‌ که‌ به‌ استفاده‌کنندگان‌ صورتهای‌ مالی‌ در موارد زیر کمک‌ می‌کند :

الف .    درک‌ بهتر عملکرد گذشته‌ واحد تجاری‌،

ب   ‌.    ارزیابی‌ بهتر مخاطرات‌ و بازده‌های‌ واحد تجاری‌، و

ج    .    قضاوتهای‌ آگاهانه‌تر در مورد کل‌ واحد تجاری‌.

2 .        برخی‌ واحدهای‌ تجاری‌، محصولات‌ و خدمات‌ متنوعی‌ تولید و ارائه‌ می‌کنند یا در مناطق‌ جغرافیایی‌ متفاوتی‌ فعالیت‌ دارند که‌ از نرخهای‌ سودآوری‌، فرصتهای‌ رشد، انتظارات‌ آتی‌ و مخاطرات‌ مختلفی‌ برخوردارند. اطلاعات‌ در مورد انواع‌ مختلف‌ محصولات‌ و خدمات‌ یک‌ واحد تجاری‌ و عملیات‌ آن‌ در مناطق‌ جغرافیایی‌ متفاوت‌، که‌ اغلب‌ اطلاعات‌ قسمت‌ نامیده‌ می‌شود، برای‌ ارزیابی‌ مخاطرات‌ و بازده‌های‌ یک‌ واحد تجاری‌ مفید است‌.

دامنه‌ کاربرد در استاندارد شماره 25

 3.  کلیه‌ واحدهای‌ تجاری‌ که‌ اوراق‌ سهام‌ آنها به‌ عموم‌ عرضه‌ می‌شود یا در جریان‌ انتشار عمومی‌ است‌ باید الزامات‌ این‌ استاندارد را رعایت‌ کند.

4 .  سایر واحدهای‌ تجاری‌ چنانچه‌ داوطلبانه‌ در صورتهای‌ مالی‌ تهیه‌ شده‌ براساس‌ استانداردهای‌ حسابداری‌، اطلاعات‌ بر حسب‌ قسمتهای‌ مختلف‌ را افشا نمایند، باید الزامات‌ این‌ استاندارد را به طور کامل‌ رعایت‌ کنند.

5 . هنگام‌ ارائه‌ مجموعه‌ صورتهای‌ مالی‌ جداگانه‌ واحد تجاری‌ اصلی‌ همراه‌ صورتهای‌ مالی‌ تلفیقی‌، اطلاعات‌ مربوط‌ به‌ قسمتها فقط‌ در صورتهای‌ مالی‌ تلفیقی‌ ارائه‌ می‌شود.

تعاریف‌ در استاندارد شماره 25

6 .        اصطلاحات‌ ذیل‌ در این‌ استاندارد با معانی‌ مشخص‌ زیر بکار رفته‌ است‌ :

قسمت‌ تجاری‌ جزئی‌ قابل‌ تفکیک‌ از واحد تجاری‌ است‌ که‌ یک‌ محصول‌ یا خدمت‌ یا گروهی‌ از محصولات‌ یا خدمات‌ مرتبط‌ را ارائه‌ می‌کند و دارای‌ مخاطره‌ و بازده‌ای‌ متفاوت‌ از سایر قسمتهای‌ واحد تجاری‌ است‌. عوامل‌ زیر باید در تعیین‌ محصولات‌ و خدمات‌ مرتبط‌ در نظر گرفته‌ شود :

• الف.             ماهیت‌ محصولات‌ یا خدمات‌،
• ب  ‌.             ماهیت‌ فرآیندهای‌ تولید،
• ج   ‌.             نوع‌ یا طبقه‌ مشتریان‌ برای‌ محصولات‌ یا خدمات‌،
• د    ‌.             روشهای‌ توزیع‌ محصولات‌ یا ارائه‌ خدمات‌، و
• ﻫ    ‌.             ماهیت‌ مقررات‌ مربوط‌، برای‌ مثال‌، مقررات‌ بانکی‌ و بیمه‌ای‌.

قسمت‌ جغرافیایی جزیی‌ قابل‌ تفکیک‌ از واحد تجاری‌ است‌ که‌ به‌ ارائه‌ محصولات‌ یا خدمات‌ در منطقه‌ جغرافیایی‌ مشخصی‌ مشتمل‌ بر یک‌ کشور یا گروهی‌ از کشورها اشتغال‌ دارد و دارای‌ مخاطره‌ و بازده‌ای‌ متفاوت‌ از اجزایی‌ است‌ که‌ در سایر مناطق‌ جغرافیایی‌ فعالیت‌ می‌کنند. عوامل‌ زیر باید در تشخیص‌ قسمتهای‌ جغرافیایی‌ در نظر گرفته‌ شود:

• الف.             تشابه‌ شرایط‌ اقتصادی‌ و سیاسی‌،
• ب  ‌.             روابط‌ بین‌ عملیات‌ در مناطق‌ جغرافیایی‌ مختلف‌،
• ج   ‌.             مجاورت‌ عملیات‌،
• د    ‌.             مخاطرات‌ خاص‌ ناشی‌ از عملیات‌ در مناطق‌ مشخص‌،
• ﻫ    .             مقررات‌ کنترل‌ ارز، و
• و    ‌.             مخاطرات‌ نوسانات‌ ارزی‌.

قسمت‌ قابل‌ گزارش قسمتی‌ تجاری‌ یا جغرافیایی‌ است‌ که‌ بر مبنای‌ تعاریف‌ پیشگفته‌ مشخص‌ می‌شود و براساس‌ این‌ استاندارد، افشای‌ اطلاعات‌ قسمت‌ در مورد آن‌ ضرورت‌ دارد.