استاندارد شماره 210 حسابرسی: توافق در خصوص شرایط کار حسابرسی

ب.       اینکه آیا می‌توان توصیف چارچوب گزارشگری مالی مربوط در تهیه صورت‌های مالی را تعدیل کرد یا خیر.

اگر هیچ یک از اقدامات فوق امکان‌پذیر نباشد، حسابرس باید مشخص کند که آیا تعدیل اظهارنظر طبق استاندارد 705[1] ضرورت دارد یا خیر. (رک: بند ت-31)

چارچوب گزارشگری مالی تجویز شده در قوانین یا مقررات

15 .      اگر حسابرس به این نتیجه برسد که چارچوب گزارشگری مالی تجویز شده در قوانین یا مقررات قابل قبول نیست، اما به دلیل اینکه به موجب قوانین یا مقررات تجویز شده است باید از آن تبعیت شود، حسابرس باید فقط در صورت وجود شرایط زیر،کار حسابرسی را قبول کند:

الف.    مدیران اجرایی موافقت نمایند با افشای اطلاعات بیشتر در صورت‌های مالی مانع از گمراه‌کننده شدن صورت‌های مالی شوند، و

ب.       در قرارداد حسابرسی تصریح شده باشد که:

1 .      گزارش حسابرس نسبت به صورت‌های مالی طبق استاندارد 706[2] شامل یک بند تأکید بر مطلب خاص خواهد بود تا توجه استفاده کنندگان را به اطلاعات افشا شده در این زمینه جلب کند، و

2 .      اظهارنظر حسابرس نسبت به صورت‌های مالی شامل عبارت از تمام جنبه‌های بااهمیت طبق چارچوب گزارشگری مالی مربوط، به نحو منصفانه نشان می‌دهد، نخواهد بود.

16 .      اگر شرایط مندرج در بند 15 برقرار نباشد، و حسابرس ملزم به پذیرش کار حسابرسی طبق قوانین یا مقررات باشد، حسابرس باید:

الف.    اثر ماهیت گمراه‌کننده صورت‌های مالی را بر گزارش حسابرس ارزیابی کند، و

ب   .    این موضوع را به نحو مناسب در قرارداد حسابرسی درج کند.

توضیحات کاربردی در استاندارد شماره 210

دامنه کاربرد (رک: بند 1)

ت-1.      خدمات اطمینان بخشی، از جمله کار‌های حسابرسی، را فقط زمانی  می‌توان پذیرفت که حسابرس به این نتیجه برسد که الزامات اخلاقی مربوط نظیر استقلال و صلاحیت حرفه‌ای در این خدمات احراز خواهد شد، و کار حسابرسی دارای ویژگی‌های معینی (از جمله موضوع مورد رسیدگی مناسب [3]، وجود معیارهای مناسب و در دسترس بودن آن برای استفاده‌کنندگان مورد نظر، دسترسی به شواهد حسابرسی کافی و مناسب پشتوانه نتیجه‌گیری‌ها، درج نتیجه‌گیری‌های حسابرس در یک گزارش مکتوب متناسب با نوع خدمات اطمینان‌بخشی، و هدفی معقول) باشد. در استاندارد 220، مسئولیت‌های حسابرس درخصوص الزامات اخلاقی در جریان پذیرش کار حسابرسی و تا جایی که این الزامات در کنترل حسابرس باشد، مطرح شده است.[4] این استاندارد به آن دسته از موضوعات یا پیش‌شرط‌هایی می‌پردازد که در کنترل واحد تجاری است و توافق در مورد آنها برای حسابرس و مدیران اجرایی ضرورت دارد.

‌پیش‌شرط‌های کار حسابرسی

چارچوب گزارشگری مالی (رک: بند 6-الف)

ت-2.      یکی از شرایط پذیرش خدمات اطمینان‌بخشی این است که معیارهای اشاره شده در تعریف خدمات اطمینان بخشی، مناسب و در دسترس استفاده‌کنندگان مورد نظر باشد. معیارها، ملاک‌های مورد استفاده برای ارزیابی یا اندازه‌گیری موضوع مورد نظر هستند که در موارد مقتضی شامل ملاکهایی برای ارائه و افشا می‌شوند. معیارهای مناسب امکان ارزیابی یا اندازه‌گیری یکنواخت و معقول موضوع مورد نظر را با استفاده از قضاوت حرفه‌ای میسر می‌کنند. برای مقاصد استانداردهای حسابرسی، چارچوب گزارشگری مالی مربوط، معیاری را فراهم می‌آورد که حسابرس برای حسابرسی صورت‌های مالی، و ارزیابی اینکه آیا صورت‌های مالی به نحو منصفانه ارائه شده‌ است یا خیر، از آن استفاده می‌کند.

ت-3.      بدون یک چارچوب گزارشگری مالی قابل قبول، مدیران اجرایی مبنای مناسبی برای تهیه صورت‌های مالی و حسابرس، معیار مناسبی برای حسابرسی صورت‌های مالی ندارند. حسابرس در بسیاری از موارد، همانطور که در بندهای ت-8 و ت-9 تشریح شده است، می‌تواند چنین فرض کند که چارچوب گزارشگری مالی مربوط قابل قبول است.

تعیین قابل قبول بودن چارچوب گزارشگری مالی

ت-4.      عواملی که برای حسابرس در تعیین قابل قبول بودن چارچوب گزارشگری مالی بکار گرفته شده در تهیه صورت‌های مالی، مربوط تلقی می‌شود، به شرح زیر است:

• ماهیت واحد تجاری (برای مثال، اینکه آیا واحد تجاری، یک واحد انتفاعی خصوصی، یک واحد بخش عمومی یا یک مؤسسه غیرانتفاعی است)،
• هدف صورت‌های مالی (برای مثال، اینکه آیا صورت‌های مالی برای برآورده کردن نیازهای اطلاعات مالی مشترک طیف گسترده‌ای از استفاده‌کنندگان یا نیازهای اطلاعات مالی استفاده‌کنندگان خاص تهیه شده‌اند)،
• ماهیت صورت‌های مالی (برای مثال، اینکه آیا صورت‌های مالی، مجموعه کاملی از صورت‌های مالی یا یک صورت مالی است)، و
• اینکه آیا در قوانین یا مقررات، چارچوب گزارشگری مالی مورد نظر تصریح گردیده است یا خیر.

ت-5.      بسیاری از استفاده‌کنندگان صورت‌های مالی در موقعیتی نیستند که صورت‌های مالی متناسب با  نیازهای اطلاعاتی خاص خود را مطالبه کنند. اگرچه نمی‌توان همه نیازهای اطلاعاتی استفاده‌کنندگان خاص را  برآورده کرد، اما نیازهای اطلاعات مالی وجود دارد که برای طیف گسترده‌ای از استفاده‌کنندگان مشترک است. منظور از صورت‌های مالی با مقاصد عمومی، صورت‌های مالی تهیه‌شده طبق چارچوب گزارشگری مالی است که برای برآورده کردن نیازهای اطلاعات مالی مشترک طیف گسترده‌ای از استفاده‌کنندگان طراحی شده است.

ت-6.      در برخی موارد، صورت‌های مالی طبق یک چارچوب گزارشگری مالی تهیه می‌شود که برای برآورده کردن نیازهای اطلاعات مالی استفاده‌کنندگان خاص طراحی شده است. به این صورت‌های مالی، صورت‌های مالی با مقاصد خاص گفته می‌شود. در چنین شرایطی، نیازهای اطلاعات مالی استفاده‌کنندگان مورد نظر، چارچوب گزارشگری مالی را تعیین می‌کند. در استاندارد 800، قابل قبول بودن چارچوب‌های گزارشگری مالی طراحی‌شده برای برآورده کردن نیازهای اطلاعات مالی استفاده‌کنندگان خاص مورد بحث قرار گرفته است.^[5]

ت-7.      نارسائی‌های چارچوب گزارشگری مالی مربوط که حاکی از غیرقابل قبول بودن آن چارچوب است، ممکن است بعد از پذیرش کار حسابرسی مشخص شود. در مواردی که استفاده از چنین چارچوبی به موجب قوانین یا مقررات الزامی شده باشد، الزامات بندهای 15 و 16 کاربرد دارد. چنانچه استفاده از این چارچوب مبتنی بر الزامات قوانین یا مقررات نباشد، مدیران اجرایی می‌توانند چارچوب دیگری را که قابل قبول است بکار گیرند. هنگامی که مدیران اجرایی طبق الزام بند 12 چنین کاری را انجام می‌‌دهند، شرایط جدید کار حسابرسی مورد توافق قرار می‌گیرد تا منعکس‌کننده تغییر در چارچوب باشد زیرا شرایط مورد توافق قبلی دیگر مصداق ندارد.

چارچوب‌های با مقاصد عمومی

ت-8.      در حال حاضر، برای قضاوت در مورد قابل قبول بودن چارچوب‌های با مقاصد عمومی، هیچ مبنای عینی و الزام‌آوری وجود ندارد که در سطح جهان به رسمیت شناخته شده باشد. در نبود چنین مبنایی، فرض می‌شود استانداردهای گزارشگری مالی تدوین شده توسط مراجع مجاز یا شناخته شده تدوین کننده استاندارد که توسط انواع معینی از واحدهای گزارشگر مورد استفاده قرار می‌گیرد، برای صورت‌های مالی با مقاصد عمومی تهیه شده توسط این واحدها قابل قبول باشد، به شرط اینکه مرجع یاد شده، یک فرآیند سازمان یافته و شفاف، شامل بحث و بررسی نظرات ذینفعان مربوط را دنبال کند. نمونه‌هایی از این‌گونه استانداردهای گزارشگری مالی به شرح زیر است:

• استانداردهای حسابداری تدوین ‌شده توسط سازمان حسابرسی،

[1] . استاندارد حسابرسی 705، ”اظهارنظرهای تعدیل شده در گزارش حسابرس مستقل (تجدید نظرشده 1401)“

[2]. استاندارد حسابرسی 706، ”بندهای تأکید بر مطلب خاص و سایر بندهای توضیحی در گزارش حسابرس مستقل (تجدیدنظر شده 1401)“

[3] . موضوع مورد رسیدگی مناسب دارای ویژگیهای زیر است:

1. قابل تشخیص باشد،
2. امکان ارزیابی یا اندازه‌گیری آن طبق معیارهای مشخصی وجود داشته باشد، و
3. با استفاده از روشهای کسب شواهد حسابرسی بتوان در مورد آن، شواهد کافی و مناسب پشتوانه نتیجه‌گیری‌ها کسب نمود.

[4]. استاندارد حسابرسی 220، بندهای 9 تا 11.

[5]. استاندارد حسابرسی 800 ، ”ملاحظات خاص در حسابرسی صورتهای مالی تهیه شده براساس چارچوبهای با مقاصد خاص (تجدیدنظر شده 1390)“، بند 8