پیوست: نمونه قرارداد حسابرسی
در این پیوست، نمونه یک قرارداد حسابرسی صورتهای مالی با مقاصد عمومی که طبق استانداردهای حسابداری تهیه شده شده است، ارائه میشود.
سربرگ مؤسسه حسابرسی (حاوی نشانی)
قـرارداد حسابـرسـی
عطف به درخواست … (نام واحد تجاری) … از این … (حسابرس) … برای حسابرسی صورتهای مالی (واحد تجاری) شامل صورت وضعیت مالی به تاریخ … و صورتهای سود وزیان، سود و زیان جامع، تغییرات در حقوق مالکانه و جریانهای نقدی آن برای سال / دوره مالی منتهی به تاریخ مزبور، همراه با یادداشتهای توضیحی مربوط، این قرارداد بین … و … که از این پس به ترتیب “حسابرس” و “واحد تجاری” نامیده میشوند با شرایط زیر منعقد میگردد.
موضوع قـرارداد
1. حسابرسی صورتهای مالی یادشده در بالا با هدف کسب اطمینان معقول از عاری بودن صورتهای مالی، به عنوان یک مجموعه واحد، از تحریف بااهمیت ناشی از تقلب یا اشتباه، و اظهارنظر نسبت به آن با صدور گزارش حسابرس میباشد. اطمینان معقول سطح بالایی از اطمینان است اما، این سطح از اطمینان به مفهوم تضمینی برای آن نیست که انجام حسابرسی طبق استانداردهای حسابرسی همواره منجر به کشف تحریفهای بااهمیت میشود. تحریفها میتوانند ناشی از تقلب یا اشتباه باشند و در صورتی بااهمیت تلقی میشوند که به تنهایی یا درمجموع انتظار رود تصمیمات اقتصادی استفادهکنندگان را که بر مبنای صورتهای مالی اتخاد میشود، تحت تاثیر قرار دهند.
مسئولیتهای حسابرس
2. انجام حسابرسی صورتهای مالی طبق استانداردهای حسابرسی . استانداردهای مزبور ایجاب میکند که حسابرس الزامات آیین رفتار حرفهای را رعایت کند. همچنین، در اجرای حسابرسی طبق استانداردهای حسابرسی، حسابرس قضاوت حرفهای را به کار میگیرد و در جریان حسابرسی تردید حرفهای را حفظ میکند. حسابرس همچنین:
- خطرهای ناشی از تحریف بااهمیت صورتهای مالی، ناشی از تقلب یا اشتباه را مشخص و ارزیابی میکند و روشهای حسابرسی را به منظور برخورد با این خطرها طراحی و اجرا و شواهد حسابرسی کافی و مناسب را به منظور ارائه مبنایی برای اظهارنظر فراهم مینماید. خطر عدمکشف تحریف بااهمیت ناشی از تقلب نسبت به خطر تحریف بااهمیت ناشی از اشتباه بیشتر است زیرا، تقلب میتواند با استفاده از تبانی، جعل، حذف عمدی، ارائه نادرست یا زیرپا گذاشتن کنترلهای داخلی انجام گیرد.
- به منظور طراحی روشهای حسابرسی متناسب با شرایط کار و نه با هدف اظهارنظر نسبت به اثربخشی کنترلهای داخلی، از کنترلهای داخلی واحد تجاری شناخت کافی کسب خواهد کرد. با وجود این، حسابرس در صورت تشخیص ضعفهای بااهمیت در کنترلهای داخلی مرتبط با حسابرسی صورتهای مالی در جریان حسابرسی، آنها را به صورت کتبی به واحد تجاری اطلاعرسانی خواهد کرد.
- مناسب بودن رویههای حسابداری استفاده شده، معقول بودن برآوردهای حسابداری انجام شده و اطلاعات افشا شده در صورتهای مالی توسط مدیران اجرایی را ارزیابی خواهد کرد.
- براساس شواهد حسابرسی کسب شده، در مورد مناسب بودن استفاده از مبنای حسابداری تداوم فعالیت توسط مدیران اجرایی نتیجهگیری خواهد کرد تا مشخص شود آیا ابهامی بااهمیت در ارتباط با رویدادها یا شرایطی که میتواند تردیدی عمده نسبت به توانایی واحد تجاری به ادامه فعالیت ایجاد کند، وجود دارد یا خیر. اگر حسابرس به این نتیجه برسد که ابهامی بااهمیت وجود دارد، به موارد افشای مربوط در صورتهای مالی اشاره خواهد شد یا اگر اطلاعات افشا شده در این خصوص کافی نباشد اظهار نظر حسابرس تعدیل میشود. نتیجهگیری حسابرس بر اساس شواهد حسابرسی کسب شده تا تاریخ گزارش حسابرس است. با وجود این، رویدادها یا شرایط آتی ممکن است مانع از تداوم فعالیت واحد تجاری شود.
- محدودیتهای بااهمیت در کسب شواهد حسابرسی کافی ومناسب را گزارش میکند. به دلیل عواملی مانند شرایط خارج از کنترل واحد تجاری، شرایط مرتبط با ماهیت یا زمانبندی کار حسابرس و یا محدودیتهای ایجاد شده توسط مدیران اجرایی، این احتمال وجود دارد که کسب شواهد حسابرسی کافی و مناسب، حتی با اجرای روشهای جایگزین، برای حسابرس امکانپذیر نباشد.
- علاوه بر ارزیابی کلیت ارائه، ساختار و محتوای صورتهای مالی شامل موارد افشا، این موضوع را نیز مورد ارزیابی قرار خواهد داد که آیا معاملات و رویدادهای مبنای تهیه صورتهای مالی، به گونهای در صورتهای مالی منعکس شدهاند تا ارائه منصفانه حاصل شود.
- هر گونه مسائل عمده حسابرسی را طبق استاندارد 701، اطلاعرسانی خواهد کرد.
- درباره صورتهای مالی اظهارنظر خواهد کرد. حسابرس با توجه به استانداردهای حسابرسی و براساس نتایج رسیدگیهای به عمل آمده، حسب مورد اظهارنظر تعدیل نشده (مقبول) یا اظهارنظر تعدیل شده (مشروط، مردود یا عدم اظهارنظر) ارائه میکند.
- سایر وظایف بازرس قانونی مقرر در اصلاحیه قانون تجارت و اساسنامه واحد تجاری را به عهده میگیرد.
3 . محدودیتهای ذاتی حسابرسی. حتی اگر حسابرسی طبق استانداردهای حسابرسی به گونه ای مناسب برنامه ریزی و اجرا شود، به دلیل محدودیتهای ذاتی حسابرسی شامل محدودیتهای ذاتی سیستمهای حسابداری و کنترلهای داخلی، این خطر اجتنابناپذیر وجود دارد که برخی تحریفهای با اهمیت در صورتهای مالی، کشف نشود.
مسئولیتهای واحد تجاری
4 . انجام حسابرسی توسط حسابرس بر این مبنا صورت میگیرد که مدیران اجرایی و ارکان راهبری از مسئولیتهای خود به شرح زیر آگاه هستند:
الف) تهیه صورتهای مالی طبق استانداردهای حسابداری،
ب) طراحی، اعمال و حفظ کنترلهای داخلی مربوط به تهیه و ارائه صورتهای مالی عاری از تحریفهای بااهمیت ناشی از اشتباه یا تقلب، و
پ) فراهم کردن شرایط زیر برای حسابرس:
(1) امکان دسترسی به تمام اطلاعاتی که مدیران اجرایی از آن آگاهی دارند و به تهیه صورتهای مالی مربوط است مانند سوابق حسابداری و سایر اطلاعات مرتبط،
(2) هرگونه اطلاعات دیگری که ممکن است حسابرس از مدیران اجرایی یا ارکان راهبری واحد تجاری در راستای دستیابی به اهداف حسابرسی درخواست کند، و
(3) امکان دسترسی نامحدود به کارکنانی از واحد تجاری که حسابرس دسترسی به آنها را برای کسب شواهد حسابرسی، ضروری تشخیص میدهد.
5. ارائه به موقع پیشنویس صورتهای مالی، شامل کلیه اطلاعات مربوط به تهیه آنها، اعم از اینکه اطلاعات مذکور متکی به دفاتر کل و معین واحد تجاری باشد یا نباشد (از جمله کلیه اطلاعات مربوط به تهیه موارد افشا) و سایر اطلاعات، طبق جدول زمانی پیشنهادی.
6. ارائه تاییدیهای توسط مدیران اجرایی و، در صورت لزوم، ارکان راهبری واحد تجاری درباره اطلاعاتی که در ارتباط با حسابرسی صورتهای مالی یاد شده در بالا به حسابرس ارائه میشود.
7. آگاه کردن حسابرس از مسائلی که میتواند صورتهای مالی را تحت تأثیر قرار دهد و در حد فاصل زمانی بین تاریخ گزارش حسابرس تا تاریخ انتشار صورتهای مالی از آنها آگاه میشوند.
8. تامین محل کار، امکانات و تسهیلات مناسب و همچنین همکاری کارکنان واحد تجاری در تهیه و ارائه صورت ریز و جداول تفصیلی مورد نیاز برای اجرای هرچه بهتر عملیات حسابرسی.
9. پرداخت به موقع صورتحسابهای حقالزحمه حسابرسی.
