روشها و شواهد
18 . حسابرس باید در تعیین نوع و ماهیت، زمانبندی اجرا و حدود روشهای بررسی اجمالی، قضاوت حرفهای خود را بکار گیرد. موارد زیر میتواند حسابرس را در این باره یاری رساند:
- هرگونه شناخت حاصلاز حسابرسی یا بررسی اجمالی صورتهای مالی در دورههای گذشته.
- شناخت حسابرس از نوع فعالیت تجاری واحد مورد بررسی، شامل اصول و رویههای حسابداری مورد عمل در صنعتی که واحد مورد بررسی در آن فعالیت میکند.
- سیستمهای حسابداری واحد مورد بررسی.
- میزانی که هر یک از اقلام مورد بررسی، تحت تاثیر قضاوت و براوردهای مدیریت قرار میگیرد.
- اهمیت معاملات و مانده حسابها.
19 . حسابرس در بررسی اجمالی صورتهای مالی باید موضوع اهمیت را همان گونه مورد توجه قرار دهد که در حسابرسی صورتهای مالی به آن میپردازد. با وجودی که احتمال کشف نشدن تحریفها در بررسی اجمالی بیش از حسابرسی است، قضاوت درباره اهمیت به سطح اطمینان فراهمشده (از طریق بررسی اجمالی یا حسابرسی) مربوط نیست، بلکه به اطلاعاتی که حسابرس نسبت به آن گزارش میدهد و نیازهای اتکاکنندگان به آن اطلاعات، بستگی دارد.
20 . روشهای مورد استفاده در بررسی اجمالی صورتهای مالی معمولا شامل موارد زیر است:
- کسب شناخت از عملیات تجاری واحد اقتصادی و صنعتی که در آن فعالیت میکند.
- پرسوجو درباره اصول و رویههای حسابداری واحد مورد رسیدگی.
- پرسوجو درباره روشهای ثبت، طبقهبندی و تلخیص معاملات، گردآوری اطلاعات برای افشا در صورتهای مالی و تهیه صورتهای مزبور.
- پرسوجو درباره کلیه مندرجات با اهمیت صورتهای مالی.
- روشهای تحلیلی طراحی شده برای شناسایی روابط و اقلامی که غیرعادی به نظر میرسد. این گونه روشها شامل موارد زیر است:
- مقایسه صورتهای مالی با صورتهای مالی دورههای گذشته.
- مقایسه صورتهای مالی با نتایج عملیات و وضعیت مالی پیشبینی شده.
- بررسی روابط بین عناصر صورتهای مالی که انتظار میرود از الگویی مبتنی بر تجارب واحد مورد رسیدگی یا معیارهای صنعت پیروی کند.
حسابرس در بکارگیری این روشها، موضوعاتی را که در سال گذشته به تعدیل حسابداری نیاز داشته است بیشتر مورد بررسی قرار میدهد.
- پرسوجو درباره مصوبات مجامع عمومی سهامداران، هیات مدیره، کمیتههای هیات مدیره و سایر جلساتی که میتواند بر صورتهای مالی اثر داشته باشد.
- مطالعه صورتهای مالی با توجه به اطلاعاتی که حسابرس به دست آورده است، به منظور تشخیص انطباق صورتهای مالی با مبنای حسابداری مربوط.
- دریافت گزارش سایر حسابرسان (در صورت نیاز) که حسابرسی یا بررسی اجمالی صورتهای مالی اجزای واحد مورد رسیدگی را به عهده داشتهاند.
- پرسوجو از مسئولین امور مالی واحد مورد رسیدگی درباره مواردی چون:
- ثبت کلیه معاملات و عملیات و سایر رویدادهای مالی در دفاتر.
- تهیه صورتهای مالی بر اساس مبنای حسابداری مربوط.
- تغییرات به وجود آمده در فعالیتهای تجاری واحد مورد رسیدگی و اصول و رویههای حسابداری آن.
- پرسشهایی که در نتیجه اجرای روشهای بالا پدید آمده است.
- دریافت تاییدیه مدیران.
نمونه روشهای متداول در بررسی اجمالی صورتهای مالی در پیوست 2 ارائه شده است. فهرست مزبور جامع و کامل نیست و با این قصد هم ارائه نمیشود که کلیه روشهای آن باید لزوما در هر بررسی اجمالی، بکار رود.
21 . حسابرس باید درباره آن گروه از رویدادهای پس از تاریخ ترازنامه که ممکن است موجب تعدیل صورتهای مالی یا افشا در آن شود نیز پرسوجو کند. حسابرس در مورد شناسایی رویدادهای پس از تاریخ گزارش بررسی اجمالی، هیچ مسئولیتی ندارد.
22 . چنانچه حسابرس بر این باور باشد که اطلاعات مورد بررسی اجمالی وی احتمالا دارای تحریف با اهمیت است باید روشهای اضافی را اجرا کند یا روشهای بررسی را گسترش دهد تا بتواند تردید خود را برطرف و اطمینان محدودی فراهم نماید یا ضرورت تعدیل گزارش را برای خود مشخص کند.
نتیجهگیری و گزارشگری در استاندارد شماره 2400
23 . در گزارش بررسی اجمالی اطمینان محدود باید به صراحت اظهار شود. حسابرس باید نتایج حاصل از شواهد گردآوری شده را به عنوان مبنای اظهار اطمینان محدود، مرور و ارزیابی کند.
24 . حسابرس باید اطلاعات به دست آمده در جریان بررسی اجمالی را به منظور یافتن نشانه یا نشانههایی از موارد عدم ارائه مطلوب صورتهای مالی از تمام جنبههای بااهمیت، طبق استانداردهای حسابداری، ارزیابی کند.
25 . در گزارش بررسی اجمالی صورتهای مالی، دامنه کار توصیف میشود تا استفادهکننده بتواند از نوع و ماهیت کار انجام شده، شناخت کافی به دست آورد. علاوه براین، در گزارش تصریح میشود که بررسی اجمالی انجامشده، حسابرسی نیست و بنابراین، نظر حرفهای حسابرسی نیز اظهار نخواهد شد.
26 . گزارش بررسی اجمالی صورتهای مالی باید شامل اجزای اصلی زیر باشد:
الف ـ عنوان (شامل استقلال حسابرس، مثلا: گزارش بررسی اجمالی حسابرس مستقل).
ب ـ مخاطب گزارش.
پ ـ بند مقدمه شامل:
(1) مشخص کردن عناوین صورتهای مالی مورد بررسی اجمالی.
(2) مشخص کردن مسئولیت مدیریت واحد مورد رسیدگی و حسابرس.
ت ـ بند دامنه رسیدگی (توصیف نوع و ماهیت بررسی اجمالی) شامل:
(1) اشاره به استاندارد حسابرسی مربوط به بررسی اجمالی صورتهای مالی.
(2) تصریح این که بررسی اجمالی، اساسا به پرسوجو و اجرای روشهای تحلیلی محدود میشود.
(3) تصریح این که حسابرسی، اجرا نشده است، روشهای اجرا شده، اطمینان کمتری را نسبت به حسابرسی فراهم میکند و نظر حرفهای حسابرسی اظهار نمیشود.
ث ـ اظهار اطمینان محدود.
ج ـ تاریخ گزارش.
چ ـ نشانی حسابرس.
ح ـ امضای حسابرس.
نمونهای از گزارشهای بررسی اجمالی در پیوستهای 3 و 4 ارائه شده است.
27 . گزارش بررسی اجمالی باید حاوی یکی از موارد زیر باشد:
الف ـ این موضوع که حسابرس در جریان بررسی اجمالی خود به اطلاعاتی برخورد نکرده است که نشان دهد صورتهای مالی از تمام جنبههای بااهمیت طبق استانداردهای حسابداری به نحو مطلوب ارائه نشده است.
