طولانیتر را تصریح کرده باشد) از آن برای ارزیابی استفاده کردهاند. اگر ارزیابی مدیران اجرایی از توانایی واحد تجاری به ادامه فعالیت دورهای کمتر از 12 ماه پس از تاریخ صورتهای مالی طبق تعریف استاندارد 560[1]، را در بر گیرد، حسابرس باید از مدیران اجرایی بخواهد دوره ارزیابی خود را حداقل به 12 ماه پس از تاریخ صورتهای مالی افزایش دهند. (رک: بندهای ت-11 و ت-12)
14 . حسابرس در بررسی ارزیابی مدیران اجرایی باید به این نکته توجه داشته باشد که آیا همه اطلاعات مرتبطی که وی در نتیجه اجرای روشهای حسابرسی از آن آگاه شده، در این ارزیابی منظور شده است یا خیر.
دوره پس از ارزیابی مدیران اجرایی
15 . حسابرس باید درباره آگاهی مدیران اجرایی از رویدادها یا شرایط پس از دوره مورد ارزیابی آنان که میتوانند تردیدی عمده نسبت به توانایی واحد تجاری به ادامه فعالیت ایجاد کنند، از مدیران اجرایی پرس و جو نماید. (رک: بندهای ت-13 و ت-14)
روشهای حسابرسی لازم در صورت تشخیص رویدادها یا شرایط
16 . در صورت تشخیص رویدادها یا شرایطی که میتوانند تردیدی عمده نسبت به توانایی واحد تجاری به ادامه فعالیت ایجاد کنند، حسابرس به منظور تعیین وجود یا نبود ابهامی بااهمیت در ارتباط با رویدادها یا شرایط مذکور باید با اجرای روشهای حسابرسی لازم از جمله بررسی عوامل تخفیفدهنده، به گردآوری شواهد حسابرسی کافی و مناسب بپردازد. این روشها باید شامل موارد زیر باشد: (رک: بند ت-15)
الف. درخواست از مدیران اجرایی برای ارزیابی توانایی واحد تجاری به ادامه فعالیت، در مواردی که مدیران اجرایی قبلا ارزیابی مذکور را انجام ندادهاند.
ب . بررسی برنامههای اقدامات آتی مدیران اجرایی در ارتباط با ارزیابی تداوم فعالیت، از این بابت که آیا احتمال دارد پیامدهای این برنامهها، وضعیت موجود را بهبود بخشد و همینطور از این بابت که آیا اجرای این برنامهها در شرایط موجود، امکانپذیر است یا خیر. (رک: بند ت-16)
پ . در مواردیکه واحد تجاری، پیشبینی جریانهای نقدی خود را تهیه کرده است، و تجزیه و تحلیل این پیشبینی، عاملی عمده در بررسی پیامدهای آتی رویدادها یا شرایط مؤثر بر ارزیابی برنامههای اقدامات آتی مدیران اجرایی است: (رک: بندهای ت-17 و ت-18)
1 . ارزیابی قابلیت اتکای دادههای مورد استفاده در پیشبینی جریانهای نقدی؛ و
2 . مشخص کردن وجود یا نبود پشتوانه کافی برای مفروضات زیربنای پیشبینی مذکور.
ت . بررسی اینکه آیا پس از تاریخ ارزیابی مدیران اجرایی، واقعیات یا اطلاعات بیشتری در دسترس قرار گرفته است یا خیر.
ث . درخواست تاییدیه کتبی از مدیران اجرایی و، درصورت لزوم، ارکان راهبری در خصوص برنامههای اقدامات آتی آنان و امکانپذیر بودن این برنامهها. (رک: بند ت-19)
نتیجهگیریهای حسابرس
17 . حسابرس باید این موضوع را موردبررسی قرار دهد که آیا شواهد حسابرسی کافی و مناسبی در خصوص مناسب بودن بکارگیری مبنای حسابداری تداوم فعالیت برای تهیه صورتهای مالی توسط مدیران اجرایی کسب شده است یا خیر و در مورد مناسب بودن بکارگیری این مبنا برای تهیه صورتهای مالی نتیجهگیری کند.
18. حسابرس بر اساس شواهد حسابرسی کسبشده باید در این خصوص نتیجهگیری کند که آیا به قضاوت وی، ابهامی بااهمیت ناشی از رویدادها یا شرایطی که به تنهایی یا در مجموع میتوانند تردیدی عمده نسبت به توانایی واحد تجاری به ادامه فعالیت ایجاد کنند، وجود دارد یا خیر. ابهام بااهمیت در مواردی ایجاد میشود که میزان اثر بالقوه و احتمال وقوع آن، به اندازهای است که به قضاوت حسابرس، افشای مناسب ماهیت و آثار ابهام برای تحقق موارد زیر ضروری باشد: (رک: بندهای ت-20 و ت-21)
الف. در صورت بکارگیری یک چارچوب گزارشگری مالی ارائه منصفانه، ارائه منصفانه صورتهای مالی، یا
ب. در صورت بکارگیری یک چارچوب رعایت، گمراهکننده نبودن صورتهای مالی.
کفایت افشا در صورت تشخیص رویدادها یا شرایط و وجود ابهامی بااهمیت
19 . اگر حسابرس به این نتیجه برسد که بکارگیری مبنای حسابداری تداوم فعالیت توسط مدیران اجرایی، اقدامی بجا است اما ابهام با اهمیتی درباره تداوم فعالیت وجود دارد، حسابرس باید مشخص کند که آیا موارد زیر در صورتهای مالی به اندازه کافی و به صورت شفاف افشا شدهاند یا خیر: (رک: بندهای ت-21 و ت-22)
الف. رویدادها یا شرایط اصلی پدیدآورنده تردیدی عمده نسبت به توانایی واحد تجاری به ادامه فعالیت و برنامههای مدیران اجرایی برای مقابله با آن رویدادها یا شرایط؛ و
ب . وجود ابهامی بااهمیت در ارتباط با رویدادها یا شرایطی که میتوانند تردیدی عمده نسبت به توانایی واحد تجاری به ادامه فعالیت ایجاد کنند، و در نتیجه ممکن است واحد تجاری قادر به بازیافت داراییها و یا تسویه بدهیها در روال عادی عملیات تجاری نباشد.
کفایت افشا در صورت تشخیص رویدادها یا شرایط و در صورت نبود ابهامی بااهمیت
20 . اگر حسابرس رویدادها یا شرایطی را تشخیص دهد که میتوانند تردیدی عمده نسبت به توانایی واحد تجاری به ادامه فعالیت ایجاد کنند، اما حسابرس بر مبنای شواهد حسابرسی کسبشده به این نتیجه برسد که هیچگونه ابهام بااهمیتی وجود ندارد، حسابرس باید از دیدگاه الزامات چارچوب گزارشگری مالی مربوط، کفایت اطلاعات افشا شده در صورتهای مالی در خصوص این رویدادها یا شرایط را مورد ارزیابی قرار دهد. (رک: بند ت-23)
آثار نتیجه گیری های حسابرس بر گزارش وی
مناسب نبودن بکارگیری مبنای حسابداری تداوم فعالیت
21 . اگر صورتهای مالی با بکارگیری مبنای حسابداری تداوم فعالیت تهیه شده باشد، اما به قضاوت حسابرس، بکارگیری مبنای مذکور در تهیه صورتهای مالی نامناسب باشد، حسابرس باید اظهارنظر مردود ارائه کند. (رک: بندهای ت-24 و ت-25)
مناسب بودن بکارگیری مبنای حسابداری تداوم فعالیت، در صورت وجود ابهامی بااهمیت
افشای کافی موارد ابهام بااهمیت در صورتهای مالی
22. در صورت افشای کافی موارد ابهام بااهمیت در صورتهای مالی، حسابرس باید اظهارنظر تعدیلنشده (مقبول) ارائه کند و گزارش حسابرس باید شامل بخش جداگانهای با عنوان “ابهام بااهمیت در ارتباط با تداوم فعالیت” باشد که در آن: (رک: بندهای ت-26 تا ت-29 و ت-32)
الف. به یادداشت توضیحی صورتهای مالی که موارد مطرحشده در بند 19 را افشا میکند، اشاره شده است،
ب . تصریح شود که این رویدادها یا شرایط نشاندهنده ابهامی بااهمیت است که تردیدی عمده نسبت به توانایی واحد تجاری به ادامه فعالیت ایجاد میکند و این مسئله بر اظهارنظر حسابرس تأثیری نداشته باشد.
افشای ناکافی ابهام بااهمیت در صورتهای مالی
23. اگر ابهام بااهمیت موردنظر حسابرس در صورتهای مالی افشای کافی نشده باشد، حسابرس باید: (رک: بندهای ت-30 تا ت-32)
الف. طبق استاندارد 705[2]، حسب مورد، اظهارنظر مشروط یا اظهارنظر مردود ارائه کند.
ب . در بخش مبانی اظهارنظر مشروط یا اظهارنظر مردود تصریح کند که ابهام بااهمیتی وجود دارد که میتواند تردیدی عمده نسبت به توانایی واحد تجاری به ادامه فعالیت ایجاد کند و این موضوع به اندازه کافی در صورتهای مالی افشا نشده است.
[1]. استاندارد حسابرسی 560، ”رویدادهای پس از تاریخ صورتهای مالی (تجدیدنظرشده 1396)“، بند 5-الف.
[2] . استاندارد حسابرسی 705، ”اظهارنظرهای تعدیل شده در گزارش حسابرس مستقل (تجدید نظرشده 1401)“
