- پرس و جو از مشاور حقوقی واحد تجاری درباره وجود دعاوی حقوقی و ادعاهای مطرح شده علیه واحد تجاری و معقول بودن ارزیابی مدیران اجرایی از پیامد و برآورد آثار مالی آنها.
- تایید وجود، وجاهت قانونی و قابلیت اجرای توافقهای انجام شده با اشخاص وابسته و اشخاص ثالث برای حمایت مالی از واحد تجاری و تداوم آن و ارزیابی توانایی مالی این اشخاص در تأمین وجوه مورد نیاز واحد تجاری.
- ارزیابی برنامههای واحد تجاری در خصوص سفارشهای باز (انجام نشده) مشتریان.
- اجرای روشهای حسابرسی مربوط به رویدادهای پس از تاریخ صورتهای مالی به منظور تشخیص رویدادهایی که توانایی واحد تجاری به ادامه فعالیت را کاهش میدهد یا به هرترتیب آن را تحت تأثیر قرار میدهد.
- تایید وجود، شرایط و کفایت امکانات استقراض.
- کسب گزارشهای موجود در خصوص اقدامات مراجع نظارتی و بررسی آنها.
- تعیین کفایت حمایت از برنامههای فروش، واگذاری یا کنارگذاری داراییها.
ارزیابی برنامههای مدیران اجرایی برای اقدامات آتی (رک: بند 16-ب)
ت– 16. ارزیابی برنامههای تدارک دیدهشده توسط مدیران اجرایی در قالب اقدامات آتی میتواند شامل پرس و جو از مدیران اجرایی درباره این اقدامات نظیر نقد کردن داراییها، استقراض یا تجدید ساختار بدهیها، کاهش یا به تاخیر انداختن مخارج، یا افزایش سرمایه باشد.
دوره ارزیابی مدیران اجرایی
ت – 17. علاوه بر روشهای الزامی شده در بند 16-پ، حسابرس ممکن است مقایسههای زیر را انجام دهد:
- اطلاعات مالی پیشبینیشده مربوط به دورههای اخیر با اطلاعات عملکرد آن دورهها.
- اطلاعات مالی پیشبینیشده دوره جاری با اطلاعات عملکرد تا تاریخ بررسی.
ت – 18. در مواردی که مفروضات مدیران اجرایی شامل حمایت مستمر اشخاص ثالث از طریق پذیرش اولویت پایینتر در تسویه مطالبات آنها نسبت به سایرین، تعهد به تزریق بیشتر وجوه و منابع مالی، یا ضمانت واحد تجاری است و چنین حمایتهایی برای توانایی واحد تجاری به ادامه فعالیت حایز اهمیت باشد، حسابرس ممکن است نیاز به درخواست تاییدیه کتبی از اشخاص ثالث(از جمله کسب تاییدیه در مورد قیود و شروط توافقات پشتوانه این حمایتها) را مورد توجه قرار دهد و شواهد لازم در خصوص توانایی این اشخاص برای انجام چنین حمایتهایی را کسب نماید.
تاییدیه کتبی (رک: بند16-ث)
ت-19. حسابرس ممکن است مناسب بداند که تاییدیه کتبی خاصی را فراتر از الزام مندرج در بند 16 به عنوان پشتوانه شواهد حسابرسی کسبشده در خصوص برنامههای مدیران اجرایی برای اقدامات آتی در ارتباط با ارزیابی تداوم فعالیت و عملی بودن این برنامهها کسب کند.
نتیجهگیری های حسابرس
وجود ابهام با اهمیت در ارتباط با رویدادها یا شرایطی که میتوانند تردیدی عمده نسبت به توانایی واحد تجاری به ادامه فعالیت ایجاد کنند (رک: بندهای 18 و 19)
ت– 20. کاربرد اصطلاح ”ابهام با اهمیت“ در استاندارد حسابداری 1، به ابهامات مربوط به رویدادها یا شرایطی اشاره دارد که میتوانند تردیدی عمده نسبت به توانایی واحد تجاری به ادامه فعالیت ایجاد کنند و باید در صورتهای مالی افشا شوند.
کفایت افشا در مواری که وجود اینگونه رویدادها و شرایط مشخص شده است و ابهامی بااهمیت وجود دارد
ت– 21. طبق بند 18، ابهام بااهمیت در مواردی به وجود میآید که میزان آثار بالقوه رویدادها یا شرایط و احتمال وقوع آنها به گونهای باشد که افشای مناسب آنها برای دستیابی به ارائه منصفانه (در چارچوبهای ارائه منصفانه) یا گمراهکننده نبودن صورتهای مالی (در چارچوبهای رعایت) ضروری باشد. طبق بند 18، حسابرس ملزم به نتیجهگیری در مورد وجود یا نبود اینگونه موارد ابهام با اهمیت است، صرفنظر از اینکه آیا چارچوب گزارشگری مالی مربوط آن را تعریف میکند یا خیر و در صورت ارائه تعریفی از ابهام با اهمیت، نحوه تعریف آن در چارچوب مذکور چگونه است.
ت-22. طبق بند 19، حسابرس ملزم به تعیین این موضوع است که آیا اطلاعات افشا شده در صورتهای مالی، مسائل مطرحشده در بند 19 را پوشش میدهد یا خیر. همچنین حسابرس باید مشخص کند که آیا اطلاعات افشاشده در مورد ابهام بااهمیت با توجه به الزامات چارچوب گزارشگری مالی مربوط کفایت دارد یا خیر.
کفایت افشا در مواردی که وجود اینگونه رویدادها یا شرایط مشخص شده است، اما ابهامی بااهمیت وجود ندارد (رک: بند 20)
ت – 23. حتی در مواردی که هیچگونه ابهام بااهمیتی وجود ندارد، حسابرس طبق بند 20 باید این موضوع را مورد بررسی قرار دهد که آیا بر مبنای الزامات چارچوب گزارشگری مربوط، افشای کافی در صورتهای مالی در خصوص رویدادها یا شرایطی که میتوانند تردید عمده نسبت به توانایی واحد تجاری به ادامه فعالیت ایجاد کنند، صورت گرفته است یا خیر. در چارچوب گزارشگری مالی مربوط، ممکن است افشای موارد زیر الزامی شده باشد:
- رویدادها یا شرایط اصلی،
- ارزیابی مدیران اجرایی از میزان اهمیت رویدادها یا شرایط مذکور در ارتباط با توانایی واحد تجاری در ایفای تعهداتش،
- برنامههای مدیران اجرایی برای کاهش اثر رویدادها یا شرایط مذکور، یا
- قضاوتهای عمده مدیران اجرایی که در راستای ارزیابی توانایی واحد تجاری به ادامه فعالیت انجام شده است.
آثار نتیجهگیری های حسابرس بر گزارش وی
مناسب نبودن بکارگیری مبنای حسابداری تداوم فعالیت (رک: بند 21)
ت– 24. اگر صورتهای مالی با بکارگیری مبنای حسابداری تداوم فعالیت تهیه شده باشد، اما به قضاوت حسابرس، بکارگیری آن در تهیه صورتهای مالی مناسب نباشد، حسابرس باید نسبت به صورتهای مالی نظر مردود اظهار کند، صرفنظر از اینکه در خصوص مناسب بودن بکارگیری این فرض، افشای مناسبی در صورتهای مالی صورت گرفته است یا خیر.
ت– 25. در مواردی که استفاده از مبنای حسابداری تداوم فعالیت در شرایط موجود مناسب نیست، مدیران اجرایی ملزم به تهیه صورتهای مالی بر اساس مبنای تصفیه میباشند. در این شرایط اگر حسابرس چنین نتیجهگیری کند که مبنای تصفیه در شرایط موجود قابل پذیرش است، حسابرس میتواند حسابرسی صورتهای مالی تهیه شده با بکارگیری مبنای تصفیه را انجام دهد. حسابرس ممکن است بتواند نسبت به صورتهای مالی یادشده، اظهارنظر تعدیلنشده ارائه کند، مشروط به اینکه افشای کافی در مورد مبنای حسابداری بکارگرفتهشده در تهیه صورتهای مالی، صورت گرفته باشد، اما ممکن است افزودن یک بند تأکید بر مطلب خاص را طبق استاندارد 706[1] در گزارش حسابرس ضروری بداند تا به این وسیله توجه استفادهکنندگان را به مبنای حسابداری جایگزین و دلایل بکارگیری آن جلب کند.
مناسب بودن بکارگیری مبنای حسابداری تداوم فعالیت علی رغم وجود شرایطی که ابهامی بااهمیت در مورد تداوم فعالیت وجود دارد (رک: بندهای 22 و 23)
ت – 26. تشخیص ابهام بااهمیت، مسئلهای مهم برای درک صورتهای مالی توسط استفادهکنندگان میباشد. اختصاص بخش جداگانهای از گزارش حسابرس برای اشاره به این واقعیت که ابهامی بااهمیت در ارتباط با تداوم فعالیت وجود دارد، استفادهکنندگان را نسبت به این شرایط هشیار میکند.
ت-27. در پیوست این استاندارد، مثالهایی تشریحی از گزارش حسابرس در ارتباط با تداوم فعالیت ارائه شده است.
ت-28. در بند 22، حداقل اطلاعاتی که باید در گزارش حسابرس در هر یک از شرایط توصیف شده ارائه شود، مشخص گردیده است. حسابرس میتواند اطلاعات بیشتری را برای تکمیل اطلاعات مذکور ارائه کند تا به عنوان مثال بتواند موارد زیر را توضیح دهد:
- اینکه وجود ابهامی بااهمیت برای درک صورتهای مالی توسط استفادهکنندگان، مسئلهای مهم تلقی میشود[2]، یا
- اینکه با این مسئله در حسابرسی چگونه برخورد شده است (رک: بند ت-1)
افشای کافی ابهام بااهمیت در صورتهای مالی (رک: بند 22) ت– 29. مثال تشریحی 1 پیوست این استاندارد، نمونهای از گزارش حسابرس برای مواردی است که حسابرس شواهد حسابرسی کافی و مناسب در خصوص مناسب بودن بکارگیری مبنای حسابداری تداوم فعالیت در تهیه صورتهای مالی توسط مدیران اجرایی
[1] . استاندارد حسابرسی 706، ”بندهای تأکید بر مطلب خاص و سایر بندهای توضیحی در گزارش حسابرس مستقل (تجدیدنظر شده 1401)“
[2]. استاندارد حسابرسی 706 ، بند 4
