جدول محتوا
کلیات در استاندارد شماره 620
دامنه کاربرد
1. در این استاندارد، مسئولیتهای حسابرس در ارتباط با کاری که توسط اشخاص حقیقی یا حقوقی متخصص در حوزهای غیر از حسابداری و حسابرسی، برای کمک به حسابرس در کسب شواهد حسابرسی کافی و مناسب انجام میشود، مطرح شده است.
2. در این استاندارد موارد زیر مطرح نمیشود:
الف . شرایطی که در آن، تیم حسابرسی شامل عضو، یا بهرهمند از مشاوره یک شخص حقیقی یا حقوقی، متخصص در یک شاخه تخصصی حسابداری یا حسابرسی است، که این موضوع در استاندارد 220 مورد بحث قرار گرفته است،[1] یا
ب . استفاده حسابرس از کار شخص حقیقی یا حقوقی دارای تخصص در حوزهای غیر از حسابداری و حسابرسی که توسط واحد تجاری برای کمک به تهیه صورتهای مالی مورد استفاده قرار میگیرد (کارشناس واحد تجاری)، که این موضوع در استاندارد 500 مورد بحث قرار گرفته است.[2]
مسئولیت حسابرس در خصوص اظهارنظر
3. مسئولیت اظهارنظر حسابرسی ارائه شده صرفاًًً متوجه حسابرس است و این مسئولیت با استفاده او از کار کارشناس حسابرس کاهش نمییابد. با وجود این، اگر حسابرسی که از کار کارشناس حسابرس با رعایت الزامات این استاندارد، استفاده میکند، به این نتیجه برسد که کار کارشناس برای مقاصد حسابرس کفایت میکند، حسابرس ممکن است یافتهها یا نتیجهگیریهای کارشناس در حوزه تخصصی وی را به عنوان شواهد حسابرسی مناسب بپذیرد.
تاریخ اجرا
4. این استاندارد برای حسابرسی صورتهای مالی که دوره مالی آنها از اول فروردین 1398 و پس از آن شروع میشود، لازمالاجراست.
اهداف در استاندارد شماره 620
5. اهداف حسابرس به شرح زیر است:
الف . تصمیمگیری در مورد استفاده یا عدم استفاده از کار کارشناس حسابرس، و
ب . در صورت استفاده از کار کارشناس حسابرس، تصمیمگیری در مورد کفایت آن کار برای مقاصد حسابرس.
تعاریف در استاندارد شماره 620
6. در استانداردهای حسابرسی، اصطلاحات زیر با معانی مشخص شده برای آنها بکار رفته است:
الف . کارشناس حسابرس – شخص حقیقی یا حقوقی دارای تخصص در حوزهای غیر از حسابداری و حسابرسی که حسابرس از کار وی در آن حوزه، به منظور کمک به کسب شواهد حسابرسی کافی و مناسب استفاده میکند. کارشناس حسابرس ممکن است کارشناسی درونسازمانی (از کارکنان دائمی یا موقت مؤسسه حسابرس یا مؤسسه حسابرسی شبکهای)، یا کارشناسی برونسازمانی باشد. (رک: بندهای ت-1 تا ت-3)
ب . تخصص- مهارتها، دانش و تجربه در یک حوزه خاص.
پ . کارشناس واحد تجاری- شخص حقیقی یا حقوقی دارای تخصص در حوزهای غیر از حسابداری و حسابرسی که واحد تجاری از کار او در آن حوزه، برای کمک به تهیه صورتهای مالی استفاده میکند.
الزامات در استاندارد شماره 620
تعیین نیاز به کارشناس حسابرس
7. اگر برای کسب شواهد حسابرسی کافی و مناسب، بهرهمندی از تخصص در حوزهای غیر از حسابداری و حسابرسی ضروری باشد، حسابرس باید در مورد استفاده از کار کارشناس حسابرس تصمیمگیری کند. (رک: بندهای ت-4 تا ت-9)
ماهیت، زمانبندی اجرا و میزان روشهای حسابرسی
8. ماهیت، زمانبندی اجرا و میزان روشهای حسابرسی با توجه به الزامات مندرج در بندهای 9 تا 13 این استاندارد برحسب شرایط تغییر میکند. حسابرس در تعیین ماهیت، زمانبندی اجرا و میزان روشهای حسابرسی باید به موضوعاتی شامل موارد زیر توجه کند: (رک: بند ت-10)
الف . ماهیت موضوعی که کار کارشناس حسابرس به آن مربوط میشود،
ب . خطرهای تحریف بااهمیت در موضوعی که کار کارشناس حسابرس به آن مربوط میشود،
پ . اهمیت کار کارشناس حسابرس برای کار حسابرسی مورد نظر،
ت . شناخت حسابرس از کار قبلی انجامشده توسط کارشناس حسابرس و تجربه قبلی حسابرس از کار وی، و
ث . این که آیا کارشناس حسابرس تابع سیاستها و روشهای کنترل کیفیت مؤسسه حسابرس میباشد یا خیر. (رک: بندهای ت-11 تا ت-13)
صلاحیت، تواناییها و بیطرفی کارشناس حسابرس
9. حسابرس باید این موضوع را ارزیابی کند که آیا کارشناس حسابرس، صلاحیت، تواناییها و بیطرفی لازم را برای مقاصد حسابرس دارد یا خیر. در مورد کارشناس برونسازمانی، ارزیابی بیطرفی باید شامل پرس و جو در مورد منافع و روابطی باشد که میتواند تهدیدکننده بیطرفی کارشناس باشد. (رک: بندهای ت-14 تا ت-20)
کسب شناخت از حوزه تخصصی کارشناس حسابرس
10. حسابرس باید از حوزه تخصصی کارشناس حسابرس شناخت کافی کسب کند تا بتواند: (رک: بندهای ت-21 و ت-22)
الف . ماهیت، دامنه و اهداف کار کارشناس را برای مقاصد حسابرس تعیین کند، و
ب . کفایت کار کارشناس را برای مقاصد حسابرس ارزیابی کند.
توافق با کارشناس حسابرس
11. حسابرس باید در صورت لزوم به صورت کتبی در خصوص موضوعات زیر با کارشناس حسابرس توافق کند: (رک: بندهای ت-23 تا ت-26)
الف . ماهیت، دامنه و اهداف کار کارشناس، (رک: بند ت-27)
ب . مسئولیتها و نقشهای متناظر حسابرس و کارشناس، (رک: بندهای ت-28 و ت-29)
پ . ماهیت، زمانبندی اجرا و میزان ارتباط بین حسابرس و کارشناس، شامل شکل گزارشی که توسط کارشناس ارائه خواهد شد، و (رک: بند ت-30)
ت . ضرورت رعایت الزامات رازداری توسط کارشناس حسابرس. (رک: بند ت-31)
ارزیابی کفایت کار کارشناس حسابرس
12. حسابرس باید کفایت کار کارشناس حسابرس را برای مقاصد حسابرس از جمله در موارد زیر ارزیابی کند: (رک: بند ت-32)
الف . مربوط و معقول بودن یافتهها یا نتیجهگیریهای کارشناس و سازگاری آنها با سایر شواهد حسابرسی، (رک: بندهای ت-33 و ت-34)
ب . اگر کار کارشناس شامل استفاده از روشها و مفروضات عمده باشد، مربوط و معقول بودن این روشها و مفروضات در شرایط موجود، و (رک: بندهای ت-35 تا ت-37)
پ . اگر کار کارشناس شامل استفاده از دادههای مبنا (که برای کار کارشناس، عمده تلقی میشود) باشد، مربوط بودن، کامل بودن و صحت آن دادهها. (رک: بندهای ت-38 و ت-39)
13. چنانچه حسابرس به این نتیجه برسد که کار کارشناس حسابرس برای مقاصد حسابرس کافی نیست، وی باید: (رک: بند ت-40)
الف . با کارشناس در خصوص ماهیت و میزان کار بیشتری که توسط وی باید انجام شود، توافق کند، یا
ب . روشهای حسابرسی لازم را متناسب با شرایط موجود اجرا کند.
اشاره به کار کارشناس حسابرس در گزارش حسابرس
14 . در مواردیکه حسابرس اظهارنظر تعدیل نشده ارائه میکند، نباید در گزارش خود به کار کارشناس حسابرس اشاره کند، مگر اینکه طبق قوانین یا مقررات ملزم به انجام این کار باشد. اگر چنین اشارهای طبق قوانین یا مقررات الزامی باشد، حسابرس باید در گزارش حسابرس عنوان کند که اشاره به این موضوع، مسئولیت حسابرس را درخصوص اظهارنظر کاهش نمیدهد. (رک: بند ت-41)
15 . اگر حسابرس برای درک مناسبتر مبنای تعدیل اظهارنظر خود در گزارش حسابرس به کار کارشناس حسابرس اشاره کند، باید در گزارش خود عنوان کند که این اشاره، مسئولیت او را درخصوص آن اظهارنظر کاهش نمیدهد. (رک: بند ت-42)
توضیحات کاربردی
تعریف کارشناس حسابرس
ت-1. تخصص در حوزهای غیر از حسابداری و حسابرسی ممکن است شامل تخصص در رابطه با موضوعاتی نظیر موارد زیر باشد:
- ارزشیابی ابزارهای مالی پیچیده، زمین و ساختمان، ماشینآلات و تجهیزات، جواهرات، آثار هنری، اشیاء عتیقه، داراییهای نامشهود، داراییهای تحصیلشده و بدهیهای تقبلشده در ترکیبهای تجاری، و داراییهایی که ممکن است کاهش ارزش یافته باشند.
- محاسبات اکچوئری بدهیهای مرتبط با قراردادهای بیمه یا طرحهای مزایای کارکنان.
- برآورد ذخایر نفت و گاز.
- ارزشیابی بدهیهای زیست محیطی، و مخارج پاکسازی محوطه تولید.
- تفسیر قراردادها، قوانین و مقررات.
- تجزیه و تحلیل مسائل مالیاتی پیچیده یا غیرمتعارف.
ت-2. در بسیاری از موارد، تمایز بین تخصص در حسابداری و حسابرسی، و تخصص در حوزههای دیگر، به سادگی میسر است، حتی زمانی که یک حوزه تخصصی حسابداری یا حسابرسی مطرح باشد، برای مثال، شخص متخصص در بکارگیری روشهای حسابداری مالیات بر درآمد انتقالی را اغلب میتوان به سادگی از کارشناس قوانین مالیاتی متمایز کرد. شخص متخصص در بکارگیری روشهای حسابداری مالیات بر درآمد، برای مقاصد این استاندارد، کارشناس محسوب نمیشود زیرا تخصص مذکور، یک تخصص حسابداری است. اما کارشناس در قوانین مالیاتی، برای مقاصد این استاندارد، کارشناس محسوب میشود زیرا تخصص مذکور، یک تخصص در حوزه قانون است. علاوه بر این، وجوه تمایز مشابهی نیز ممکن است در حوزههای دیگر قابل تشخیص باشد، برای مثال، وجه تمایز بین تخصص در شیوههای حسابداری ابزارهای مالی و تخصص در مدلسازی پیچیده برای ارزشگذاری ابزارهای مالی. با این حال، در برخی موارد، به ویژه در حوزههای جدید تخصصی حسابداری و حسابرسی، تمایز قائل شدن بین حوزههای تخصصی حسابداری و حسابرسی و تخصص در سایر حوزهها، به قضاوت حرفهای حسابرس بستگی دارد. استانداردها و ضوابط حرفهای مربوط در زمینه الزامات آموزش و صلاحیت برای حسابداران و حسابرسان ممکن است به حسابرسان در اعمال قضاوت کمک کنند.[3] ت-3. هنگام بررسی چگونگی تأثیرپذیری الزامات این استاندارد از حقیقی یا حقوقی بودن کارشناس حسابرس، استفاده از قضاوت ضروری است. برای مثال، هنگام ارزیابی صلاحیت، تواناییها و بیطرفی کارشناس حسابرس، ممکن است آن کارشناس، شخصیتی حقوقی باشد که حسابرس قبلاً از کار آن استفاده کرده است، اما حسابرس هیچ تجربه قبلی از کارشناسان حقیقی تعیینشده توسط آن شخص حقوقی برای کار مورد نظر نداشته باشد، یا ممکن است برعکس این حالت مصداق داشته باشد، یعنی حسابرس ممکن است با کار کارشناسان حقیقی آشنا باشد اما با شخصیت حقوقی که کارشناس حقیقی به آن ملحق شده است، آشنا نباشد. در هر دو حالت، ویژگیهای فردی اشخاص
[1]. استاندارد حسابرسی 220، ”کنترل کیفیت حسابرسی اطلاعات مالی تاریخی (تجدیدنظر شده 1386) “، بند 31
[2]. استاندارد حسابرسی 500، ”شواهد حسابرسی (تجدید نظر شده 1395)“، بندهای ت-34 تا ت-48
[3]. برای مثال، استاندارد بینالمللی آموزش شماره 8، ”الزامات صلاحیت برای اشخاص حرفهای حسابرسی“ میتواند کمککننده باشد.
