پیوست 2: مبانی نمونه گیری
پیشینـه
1 . پیش از تدوین این استاندارد، صندوقهای متولی طرحهای مزایای بازنشستگی در ایران برای گزارشگری مالی از روشهای متفاوتی استفاده میکردند. باتوجه بهاهمیت طرحهای مزایای بازنشستگی و لزوم شفافیت گزارشگری مالی آنها در شهریورماه 1381 پروژهای با عنوان بررسی ضرورت تدوین استاندارد حسابداری برای طرحهای مزایای بازنشستگی بهموجب مصوبه کمیته تدوین استانداردهای حسابداری در دستور کار مدیریت تدوین استانداردها قرار گرفت.
2 . پروژه در قالب یک پژوهش برای گروه کارشناسی مدیریت تدوین استانداردها تعریف شد. ابتدا ادبیات و استانداردهای مرتبط در سایر کشورها بررسی و گزارش مطالعات تطبیقی تهیه گردید. سپس صورتهای مالی چند صندوق ایرانی و خارجی مورد بررسی قرار گرفت. برای بررسی مسائل خاص صندوقهای بازنشستگی با برخی از مسئولین صندوقها و متخصصین اکچوئری بحث و تبادل نظر شد. همچنین قوانین و مقررات، اساسنامهها و آییننامههای صندوقها مورد مطالعه و بررسی قرار گرفت و از نتایج حاصل برای تهیه پرسشنامه، بهمنظور نظرخواهی از صندوقها، استفاده شد.
3 . پرسشنامه تهیه شده برای 11 صندوق بازنشستگی ارسال و برمبنای نتایج حاصل از پرسشنامه و مطالعات انجام شده، گزارش شناخت تهیه گردید. گروه کارشناسی با جمع بندی نتایج گزارش شناخت و مطالعه تطبیقی، نظرات خود را در قالب یک گزارش ارائه کرد. این گزارش که بر لزوم تدوین استاندارد حسابداری برای طرحهای مزایای بازنشستگی تأکید داشت در اختیار کمیته تدوین استانداردهای حسابداری قرار گرفت.
4 . پس از تأیید ضرورت تدوین استاندارد طرحهای مزایای بازنشستگی توسط کمیته تدوین استانداردهـای حسابـداری، گـروه کارشناسی پیش نویس اولیـه استانـدارد را تهیه کرد. این پیشنویس در جلسات متعدد کمیته تدوین استانداردهای حسابداری بررسی و اصلاحات لازم در آن اعمال گردید.
دلایل تدوین استاندارد حسابداری برای طرحهای مزایای بازنشستگی
5 . اهم دلایل ضرورت تدوین استاندارد حسابداری طرحهای مزایای بازنشستگی به شرح زیر است :
ویژگیهای فعالیتهای مرتبط با طرحهای مزایای بازنشستگی،
استفاده از روشهای متفاوت حسابداری توسط صندوقهابرای معاملات و رویدادهای مشابه،
استفاده از عناوین و شکلهای متفاوت صورتهای مالی توسط صندوقها،
متفاوت بودن میزان افشای اطلاعات در متن صورتهای مالی و یادداشتهای توضیحی در صندوقها،
عدم افشای اطلاعات کافی در مورد ارزش فعلی تعهدات آتی مزایای بازنشستگی، ارزش منصفانه داراییها و درنتیجه توان ایفای تعهدات.
دامنه کاربرد
6 . کلیه طرحهای مزایای بازنشستگی، از جمله سازمان تأمین اجتماعی، صندوق بازنشستگی کشوری و سایر طرحهای مزایای بازنشستگی شرکتها و سازمانها، مشمول این استاندارد میباشند. بانی و ادارهکننده طرح (دولت یا بخشهای عمومی، خصوصی یا تعاونی) عاملی تعیین کننده نمیباشد، زیرا فقط ویژگیهای فعالیت طرحها و نه خصوصیات بانیان و اداره کنندگان آنها بر حسابداری و گزارشگری مالی طرح تأثیر میگذارد.
7 . طرحهای مزایای بازنشستگی معمولاً به دو گروه اصلی زیر طبقهبندی میشود :
طرح مزایای بازنشستگی با مزایای معین طرحی استکه مزایای بازنشستگی براساس ضوابطی تعیین میشود که معمولاً مبنای آن حقوق و مزایا و سنوات خدمت اعضا است. در این طرحها ریسک اصلی متوجه طرح و یا حامی آن است.
طرح مزایای بازنشستگی با کمک معین در این طرح، مزایای بازنشستگی باتوجه به کمکهای اعطایی به طرح و سود حاصل از سرمایهگذاریها، تعیین میشود. در این نوع طرح معمولاً برای کمکهای مرتبط با هر فرد حساب جداگانهای نگهداری میشود و ریسک مرتبط با نوسان بازدهی داراییهای طرح متوجه اعضا است.
باتوجه به شرایط کنونی ایران که طرحهای مزایای بازنشستگی تماماً از نوع مزایای معین است، این استاندارد برای گزارشگری مالی این نوع طرحها تدوین شده است.
