ماده 1 – اشخاص مشمول پرداخت مالیات
1
کلیه مالکین اعم از اشخاص حقیقی یا حقوقی نسبت به اموال یا املاک خود واقع در ایران طبق مقررات باب دوم.
2
هر شخص حقیقی ایرانی مقیم ایران نسبت به کلیه درآمدهائی که در ایران یا خارج از ایران تحصیل مینماید.
3
هر شخص حقیقی ایرانی مقیم خارج از ایران نسبت به کلیه درآمدهائی که در ایران تحصیل میکند.
4
هر شخص حقوقی ایرانی نسبت به کلیه درآمدهائی که در ایران یا خارج از ایران تحصیل مینماید.
5
هر شخص غیرایرانی (اعم از حقیقی و یا حقوقی) نسبت به درآمدهائی که در ایران تحصیل مینماید و همچنین نسبت به درآمدهائی که بابت واگذاری امتیازات یا سایر حقوق خود و یا دادن تعلیمات و کمکهای فنی و یا واگذاری فیلمهای سینمائی (که به عنوان بها یا حق نمایش یا هر عنوان دیگر عاید آنها میگردد) از ایران تحصیل می کند.
وضعیت: معتبر (دائمی)
مرجع تصویب: مجلس شورای اسلامی
تاریخ تصویب: 1366/12/03
تاریخ لازم الاجرا: 1368/01/01
آییننامهها، دستورالعملها و مصوبات اجرایی مرتبط
آییننامه اجرایی بند (ذ) تبصره (۶) ماده واحده قانون بودجه سال ۱۴۰۳ کل کشور
تاریخ تصویب: ۱۴۰۳/۰۴/۱۹ | شماره مصوبه: ۶۳۵۳۹/ت۶۲۵۸۶هـ | مرجع صدور: هیئت وزیران
آییننامه اجرایی بند (ع) تبصره (۶) ماده واحده قانون بودجه سال ۱۴۰۲ کل کشور
تاریخ تصویب: ۱۴۰۲/۰۴/۰۷ | شماره مصوبه: ۵۹۶۰۶/ت۶۱۳۲۳هـ | مرجع صدور: هیئت وزیران
آییننامه اجرایی بند (د) تبصره (۶) ماده واحده قانون بودجه سال ۱۴۰۲ کل کشور
تاریخ تصویب: ۱۴۰۲/۰۴/۰۶ | شماره مصوبه: ۵۸۷۶۹/ت۶۱۳۳۱هـ | مرجع صدور: هیئت وزیران
رفع ابهام مواد (۵۳)، (۸۱)، (۱۰۳)، (۱۳۸ مکرر) و سایر احکام قانون مالیاتهای مستقیم
(از جمله شروط بند (ت) ماده (۱۳۲)، تبصره (۱) ماده (۱۴۶ مکرر)، استهلاک زیان سنواتی بند (۱۲) ماده (۱۴۸) و کتمان درآمد)
تاریخ تصویب: ۱۳۹۸/۰۳/۲۱ | شماره مصوبه: ۲۰۰/۹۸/۲۴ | مرجع صدور: رئیس کل سازمان امور مالیاتی کشور
حسابرسی پروندههای مالیاتی مؤدیان فاقد اظهارنامه مالیاتی
تاریخ تصویب: ۱۳۹۷/۰۴/۳۱ | شماره مصوبه: ۲۳۰/۲۲۱۸۱ | مرجع صدور: معاون مالیاتهای مستقیم
رفع ابهام در خصوص اشخاص حقیقی مالک املاک اجاری در ارتباط با تسلیم اظهارنامه مالیاتی (از سال ۱۳۹۵ به بعد)
تاریخ تصویب: ۱۳۹۶/۰۴/۱۰ | شماره مصوبه: ۲۰۱-۱۰ | مرجع صدور: شورای عالی مالیاتی
آییننامه اجرایی ماده (۹) قانون حمایت از شرکتها و مؤسسات دانشبنیان و تجاریسازی نوآوریها و اختراعات
تاریخ تصویب: ۱۳۹۲/۰۵/۲۰ | شماره مصوبه: ۲۰۰/۹۱۱۳ | مرجع صدور: رئیس کل سازمان امور مالیاتی کشور
دستورالعمل خوداظهاری درآمد مشمول مالیات و مالیات عملکرد سال ۱۳۹۰ اعضای سازمان نظام پزشکی کشور (در اجرای ماده ۱۵۸ قانون مالیاتهای مستقیم)
تاریخ تصویب: ۱۳۹۱/۰۴/۱۷ | شماره مصوبه: ۲۰۰/۷۸۸۷ | مرجع صدور: رئیس کل سازمان امور مالیاتی کشور (با همکاری سایر مراجع)
مالیات بر درآمد حقوق اتباع خارجی
تاریخ تصویب: ۱۳۷۷/۱۱/۰۶ | شماره مصوبه: ۳۰/۴/۱۶۱۶/۵۲۷۲۶ | مرجع صدور: معاون درآمدهای مالیاتی وزارت اقتصاد (پیش از تشکیل سازمان امور مالیاتی کشور)
یکسانسازی مالیات نهادهای انقلاب اسلامی دارای فعالیتهای اقتصادی
تاریخ تصویب: ۱۳۷۶/۰۵/۱۲ | شماره مصوبه: ۳۰/۴/۴۹۳۹/۱۵۸۵۳پ | مرجع صدور: چند وزیر
رد خواسته ابطال بند (۷) بخشنامه شماره 200/1402/5 مورخ ۱۴۰۲/۰۲/۲۷ سازمان امور مالیاتی کشور و نامه شماره 205/696/د مورخ ۱۴۰۲/۰۳/۰۲ معاون توسعه مدیریت، منابع مرکز بودجه
تاریخ تصویب: ۱۴۰۲/۰۹/۱۴ | شماره مصوبه: ۱۴۰۲۳۱۳۹۰۰۰۲۳۹۴۰۸۹ | مرجع صدور: هیأت عمومی دیوان عدالت اداری
اعمال مقررات ماده (۹۱) قانون تشکیلات و آیین دادرسی دیوان عدالت اداری مصوب ۱۳۹۲ در راستای رفع تعارض آرا
(بین رأی شماره 140009970905812552 مورخ ۱۴۰۰/۰۹/۳۰ و سایر آراء)
تاریخ تصویب: ۱۴۰۱/۰۶/۲۹ | شماره مصوبه: 140109970905811180 و 140109970905811181 | مرجع صدور: هیأت عمومی دیوان عدالت اداری
ابطال پاراگراف دوم بند (د) شیوهنامه رسیدگی خریدهای ارزی (موضوع دستورالعمل شماره 200/2322/ص مورخ ۱۳۹۸/۰۲/۱۸)
تاریخ تصویب: ۱۴۰۰/۱۱/۱۹ | شماره مصوبه: ۱۴۰۰۰۹۹۷۰۹۰۵۸۱۳۰۴۷ | مرجع صدور: هیأت عمومی دیوان عدالت اداری
رد خواسته ابطال دستورالعملهای شماره 200/98/507 مورخ ۱۳۹۸/۰۳/۱۲، شماره 200/98/511 مورخ ۱۳۹۸/۰۳/۲۹ و جدول ضرایب مالیاتی شماره 200/98/37 مورخ ۱۳۹۸/۰۵/۰۱
تاریخ تصویب: ۱۴۰۰/۰۸/۱۹ | شماره مصوبه: ۱۴۰۰۰۹۹۷۰۹۰۶۰۱۰۹۴۱-1018 | مرجع صدور: هیأت تخصصی مالیاتی، بانکی دیوان عدالت اداری
رد خواسته ابطال نامه شماره 232/16390/ص مورخ ۱۳۹۸/۰۹/۲۰ سازمان امور مالیاتی کشور و اعمال ماده (۱۳) قانون دیوان عدالت اداری
تاریخ تصویب: ۱۴۰۰/۰۷/۱۱ | شماره مصوبه: ۱۴۰۰۰۹۹۷۰۹۰۶۰۱۰۷۶۸ | مرجع صدور: هیأت تخصصی مالیاتی، بانکی دیوان عدالت اداری
رد خواسته ابطال تصویبنامه شماره 58144/ت55637هـ مورخ ۱۳۹۸/۰۵/۱۳ هیأت وزیران
تاریخ تصویب: ۱۳۹۹/۰۴/۱۵ | شماره مصوبه: ۹۹۰۹۹۷۰۹۰۶۰۱۰۶۴۸-660 | مرجع صدور: هیأت تخصصی مالیاتی، بانکی دیوان عدالت اداری
رد خواسته ابطال دستورالعملهای شماره 200/98/507 مورخ ۱۳۹۸/۰۳/۱۲ و شماره 200/98/511 مورخ ۱۳۹۸/۰۳/۲۹ و بندهای مرتبط با معاملات…
تاریخ تصویب: ۱۳۹۸/۱۲/۰۷ | شماره مصوبه: ۲۰۴۴ الی ۹۸۰۹۹۷۰۹۰۶۰۱۱۰۷۵ | مرجع صدور: هیأت تخصصی مالیاتی، بانکی دیوان عدالت اداری
ابطال بخشنامه شماره 7304 مورخ ۱۳۸۶/۰۲/۰۴ سازمان امور مالیاتی کشور
تاریخ تصویب: ۱۳۹۸/۰۱/۲۰ | شماره مصوبه: ۶۷ | مرجع صدور: هیأت عمومی دیوان عدالت اداری
رد خواسته ابطال قسمت آخر آییننامه اجرایی شماره 211/4121/37723 مورخ ۱۳۸۱/۰۶/۳۱ وزارت امور اقتصادی و دارایی
تاریخ تصویب: ۱۳۸۶/۰۷/۲۲ | شماره مصوبه: ۵۳۰ | مرجع صدور: هیأت عمومی دیوان عدالت اداری
چگونه مشمولیت خود را در ماده 1 قانون مالیاتهای مستقیم تشخیص دهیم؟
راهنمای گامبهگام برای مودیان و کسبوکارها جهت احراز وضعیت مالیاتی بر اساس ماده یک
- بررسی تابعیت و اقامت
ابتدا وضعیت اقامت (مقیم یا غیرمقیم) و تابعیت شخص حقیقی یا حقوقی را مشخص کنید.
- تفکیک نوع درآمد (داخل یا خارج)
محل کسب درآمد را شناسایی کنید؛ درآمدها برای اشخاص مقیم، مطلقاً (داخل و خارج) مشمول مالیات است.
- بررسی وضعیت مالکیت اموال
داراییها و املاک واقع در ایران را جهت شمولیت مالیات بر ارث یا املاک ارزیابی کنید.
- تطبیق با استثنائات و معافیتها
وضعیت خود را با قوانین معافیتی (مثل ارگانهای دولتی ماده 2) تطبیق دهید تا معافیت یا شمولیت نهایی قطعی شود.
سوالات متداول مودیان درباره مشمولین ماده 1 قانون مالیاتها
چه کسانی طبق ماده 1 قانون مالیاتهای مستقیم مشمول پرداخت مالیات هستند؟
بله، نسبت به درآمدهایی که در ایران کسب میکنند مشمول مالیات هستند.
اگر شخص مقیم ایران باشد، درآمد داخل و خارج کشور مشمول مالیات است.
بله، هر مالک نسبت به املاک خود در ایران مشمول مقررات مالیاتی است.
بر اساس محل زندگی، مرکز منافع اقتصادی و حضور فرد در ایران.
تعیین دامنه شمول مالیات و مشخص کردن اشخاص مشمول مالیات در ایران.
تحلیل همراه با مثال ماده 1 ق.م.م
مثال کاربردی از ماده ۱ قانون مالیاتهای مستقیم
سناریو:
آقای «الف» یک شهروند ایرانی است که:
- در ایران زندگی میکند (مقیم ایران است)
- یک شرکت در تهران دارد
- همچنین از یک ملک اجارهای در آلمان درآمد دریافت میکند
سوال:
آیا درآمدهای آقای الف مشمول مالیات در ایران میشود؟
پاسخ:
بله، طبق ماده ۱ قانون مالیاتهای مستقیم:
- چون آقای الف مقیم ایران است
تمام درآمدهای او، چه در ایران و چه خارج از ایران، مشمول مالیات است.
تحلیل حقوقی ماده ۱:
ماده ۱ دو معیار اصلی برای شمول مالیات تعیین میکند:
1. اقامت
اگر شخص در ایران مقیم باشد:
- درآمد جهانی (داخل و خارج کشور) مشمول مالیات است
2. منبع درآمد در ایران
اگر شخص مقیم خارج باشد:
- فقط درآمدهای حاصل از ایران مشمول مالیات است
نتیجه تحلیلی:
در مثال بالا:
- اقامت: ایران
- درآمد داخلی: شرکت تهران
- درآمد خارجی: اجاره ملک در آلمان
بنابراین سازمان امور مالیاتی ایران میتواند نسبت به کل درآمد جهانی او مطالبه مالیات داشته باشد.


