18 . بسیاری از ضوابط مناسب برای بکارگیری روش ارزش ویژه، مشابه ضوابط تلفیق تشریح شده در استاندارد حسابداری شماره 18 با عنوان صورتهای مالی تلفیقی و حسابداری سرمایهگذاری در واحدهای تجاری فرعی است. علاوه بر آن، مفاهیم زیربنای روشهای استفاده شده در حسابداری تحصیل یک واحد تجاری فرعی نیز در حسابداری تحصیل سرمایهگذاری در یک واحد تجاری وابسته بکار گرفته میشود.
19 . سهم گروه در واحد تجاری وابسته، مجموع سهام متعلق به واحد تجاری اصلی و واحدهای تجاری فرعی آن است. سهام متعلق به سایر واحدهای تجاری وابسته یا مشارکتهای خاص گروه برای این منظور در نظر گرفته نمیشود. در مواردی که واحد تجاری وابسته، خود دارای واحدهای تجاری فرعی، وابسته یا مشارکتهای خاص باشد سهم واحد سرمایهگذار از نتایج عملکرد و خالص داراییها با استفاده از روش ارزش ویژه، براساس ارقام گزارش شده در صورتهای مالی واحد تجاری وابسته (شامل سهم واحد تجاری وابسته از نتایج عملکرد و خالص داراییهای واحدهای تجاری وابسته و مشارکتهای خاص متعلق به آن)، پس از اعمال تعدیلات لازم برای یکسانسازی رویههای حسابداری، محاسبه میشود (به بندهای 25 و 26 مراجعه نمایید).
20 . سودها و زیانهای ناشی از معاملات بین واحد سرمایهگذار (شامل واحدهای تجاری فرعی مشمول تلفیق آن) و واحد تجاری وابسته، تنها تا میزان سهم سایر سرمایهگذاران (غیر وابسته) در واحد تجاری وابسته، در صورتهای مالی واحد سرمایهگذار شناسایی میشود. فروش داراییها توسط واحد تجاری وابسته به واحد سرمایهگذار یا بالعکس، نمونهای از این معاملات است. سهم واحد سرمایهگذار از سود یا زیان تحقق نیافته حاصل از این گونه معاملات حذف میشود.
21 . حسابداری سرمایهگذاری در یک واحد تجاری وابسته از تاریخی که وابسته محسوب شود به روش ارزش ویژه انجام میگیرد. در زمان تحصیل سرمایهگذاری هرگونه تفاوت بین بهای تمام شده سرمایهگذاری و سهم واحد سرمایهگذار از خالص ارزش منصفانه داراییها و بدهیهای قابل تشخیص واحد تجاری وابسته به شرح زیر به حساب گرفته میشود:
الف. سرقفلی مربوط به واحد تجاری وابسته در مبلغ دفتری سرمایهگذاری منظور میشود و استهلاک آن براساس استاندارد حسابداری شماره 19 با عنوان ترکیبهای تجاری محاسبه میشود.
ب . در صورتی که سهم واحد سرمایهگذار از خالص ارزش منصفانه داراییها و بدهیهای قابل تشخیص واحد تجاری وابسته بیشتر از بهای تمام شده سرمایهگذاری باشد، واحد سرمایهگذار باید:
1 . تشخیص و اندازهگیری داراییها و بدهیهای قابل تشخیص واحد تجاری وابسته و نیز اندازهگیری بهای تمام شده سرمایهگذاری را مورد ارزیابی مجدد قرار دهد، و
2 . هر گونه مازاد باقیمانده پس از ارزیابی مجدد را به طور متناسب از ارزش منصفانه تعیین شده برای داراییهای غیرپولی قابل تشخیص کسر کند.
همچنین، پس از تحصیل، سهم واحد سرمایهگذار از سودها و زیانهای واحد تجاری وابسته بابت شناسایی استهلاک یا زیان کاهش ارزش سرقفلی و سایر داراییها برمبنای ارزش منصفانه آنها در تاریخ تحصیل تعدیل میشود.
22 . واحد سرمایهگذار ممکن است نفوذ قابل ملاحظه بر واحد سرمایهپذیر را در چند مرحله کسب نماید. در این موارد، به منظور تعیین ارزش منصفانه داراییها و بدهیهای قابل تشخیص واحد سرمایهپذیر و تعیین مبلغ سرقفلی، هر معامله عمده به طور جداگانه درنظر گرفته میشود. این کار از طریق مقایسه بهای تمام شده سرمایهگذاری با سهم واحد سرمایهگذار از ارزش منصفانه داراییها و بدهیهای قابل تشخیص واحد سرمایهپذیر در تاریخ هر معامله عمده، انجام میگیرد. این رویه در مورد تحصیل سرمایهگذاری بعد از کسب نفوذ قابل ملاحظه نیز ادامه مییابد.
23 . واحد سرمایهگذار در بکارگیری روش ارزش ویژه از آخرین صورتهای مالی واحد تجاری وابسته استفاده میکند. هنگامی که بین تاریخهای گزارشگری واحد سرمایهگذار و واحد تجاری وابسته تفاوت وجود دارد، واحد تجاری وابسته به منظور استفاده واحد سرمایهگذار، صورتهای مالی خود را بر اساس تاریخ صورتهای مالی واحد سرمایهگذار تهیه میکند، مگر اینکه انجام این کار عملی نباشد.
24 . اگر در بکارگیری روش ارزش ویژه، تاریخ گزارشگری صورتهای مالی واحد تجاری وابسته متفاوت از تاریخ گزارشگری صورتهای مالی واحد سرمایهگذار باشد، در ارتباط با آثار معاملات و سایر رویدادهای عمده که در فاصله زمانی بین تاریخ صورتهای مالی واحد تجاری وابسته و تاریخ صورتهای مالی واحد سرمایهگذار رخ داده است، تعدیلات لازم انجام میشود. در هر حال، پایان دوره مالی واحد تجاری وابسته نباید بیش از سه ماه قبل از پایان دوره مالی واحد سرمایهگذار باشد. طول دورههای گزارشگری و تفاوت بین پایان دورههای گزارشگری باید در تمام دورهها یکسان باشد.
25 . در تهیه صورتهای مالی، واحد سرمایهگذار باید برای معاملات و رویدادهای مشابهی که در شرایط یکسان رخ دادهاند، از رویههای حسابداری یکسان استفاده کند.
26 . چنانچه واحد تجاری وابسته در مورد معاملات و سایر رویدادهای مشابهی که در شرایط یکسان رخ دادهاند از رویههای حسابداری متفاوتی نسبت به واحد سرمایهگذار استفاده کند، صورتهای مالی واحد تجاری وابسته به منظور استفاده واحد سرمایهگذار از روش ارزش ویژه، تعدیل میشود.
27 . اگر سهم واحد سرمایهگذار از زیانهای واحد تجاری وابسته، مساوی یا بیش از منافع آن در واحد تجاری وابسته شود، واحد سرمایهگذار شناسایی سهم خود از زیانهای مازاد را متوقف میکند. منافع واحد سرمایهگذار در واحد تجاری وابسته دربرگیرنده مبلغ دفتری سرمایهگذاری طبق روش ارزش ویژه به علاوه هرگونه منافع بلندمدتی است که ماهیتاً بخشی از خالص سرمایهگذاری در واحد تجاری وابسته را تشکیل میدهد. برای مثال، اقلامی که زمان تسویه آن مشخص نیست و تسویه آن در آینده قابل پیشبینی، محتمل نمیباشد، ماهیتاً، افزایش سرمایهگذاری در واحد تجاری وابسته محسوب میشود. این اقلام ممکن است شامل مطالبات یا وامهای دریافتنی بلندمدت باشد اما حسابهای دریافتنی تجاری، حسابهای پرداختنی تجاری یا هرگونه حسابهای دریافتنی بلندمدتی که برای آن وثیقه کافی وجود دارد، مانند وام تضمین شده، را شامل نمیشود. زیانهای شناسایی شده طبق روش ارزش ویژه، مازاد بر مبلغ دفتری سرمایهگذاری واحد سرمایهگذار، به سایر اجزای منافع واحد سرمایهگذار در واحد تجاری وابسته، عکس ترتیب اولویت تسویه آنها تخصیص مییابد.
