نحوه انعکاس در صورتهای مالی سال 1×13:
ترازنامه ارقام به میلیون ریال
| 1×13 | |
| داراییهای غیر جاری : | |
| زمین نگهداری شده برای ساخت املاک | 000ر10 |
| داراییهای جاری : | |
| مخارج ساخت املاک | 427ر14 |
| حسابهای دریافتنی تجاری – مشتریان | 945 |
| حسابهای دریافتنی تجاری – مبلغ قابل بازیافت قراردادها* | 310ر2 |
صورت سود و زیان ارقام به میلیون ریال
| 1×13 | |
| درآمد ساخت املاک | 760ر11 |
| هزینههای ساخت املاک | ( 573ر8) |
یادداشتهای توضیحی صورتهای مالی ارقام به میلیون ریال
| 1×13 | |
| مخارج ساخت املاک | |
| مخارج تحمل شده طی سال جاری | |
| – زمین | 000ر10 |
| – مخارج ساخت | 000ر13 |
| 000ر23 | |
| مخارج شناسایی شده به عنوان هزینه در صورت سود و زیان | ( 573ر8) |
| 427ر14 |
* مبلغ قابل بازیافت قراردادها:
| کل درآمد شناسایی شده | 760ر11 |
| مبالغ دریافتی و دریافتنی | ( 450ر9) |
| مبالغ قابل بازیافت قراردادها | 310ر2 |
نحوه انعکاس در صورتهای مالی سال 2×13:
ترازنامه ارقام به میلیون ریال
| 2×13 | 1×13 | |
| داراییهای غیر جاری : | ||
| زمین نگهداری شده برای ساخت املاک | 000ر10 | 000ر10 |
| داراییهای جاری: | ||
| مخارج ساخت املاک | 261ر5 | 427ر14 |
| حسابهای دریافتنی تجاری ـ مشتریان | 485ر2 | 945 |
| حسابهای دریافتنی تجاری ـ مبلغ قابل بازیافت قراردادها* | 430ر4 | 310ر2 |
صورت سود و زیان ارقام به میلیون ریال
| 2×13 | 1×13 | |
| درآمد ساخت املاک | 970ر26 | 760ر11 |
| هزینههای ساخت املاک | ( 616ر18) | ( 573ر8) |
یادداشتهای توضیحی صورتهای مالی ارقام به میلیون ریال
| 2×13 | 1×13 | |
| مخارج ساخت املاک | ||
| مخارج تحمل شده تا ابتدای سال | ||
| – زمین | 000ر10 | – |
| – مخارج ساخت | 000ر13 | – |
| 000ر23 | – | |
| اضافه میشود: مخارج ساخت تحمل شده طی سال جاری | ||
| – زمین | – | 000ر10 |
| – مخارج ساخت | 450ر9 | 000ر13 |
| 450ر32 | 000ر23 | |
| کسر میشود: مخارج شناسایی شده به عنوان هزینه در صورت سود و زیان | ||
| – سال قبل | 573ر8 | – |
| – سال جاری | 616ر18 | 573ر8 |
| 261ر5 | 427ر14 |
* مبلغ قابل بازیافت قراردادها:
| کل درآمد شناسایی شده | 970ر26 |
| مبالغ دریافتی و دریافتنی | ( 540ر22) |
| مبالغ قابل بازیافت قراردادها | 430ر4 |
نحوه انعکاس در صورتهای مالی سال 3×13:
ترازنامه ارقام به میلیون ریال
| 3×13 | 2×13 | |
| داراییهای غیر جاری : | ||
| زمین نگهداری شده برای ساخت املاک | 000ر10 | 000ر10 |
| داراییهای جاری : | ||
| مخارج ساخت املاک | – | 261ر5 |
| واحدهای ساختمانی تکمیل شده فروش نرفته | 110ر2 | – |
| حسابهای دریافتنی تجاری – مشتریان | 770ر1 | 485ر2 |
| حسابهای دریافتنی تجاری – مبلغ قابل بازیافت قراردادها | – | 430ر4 |
صورت سود و زیان ارقام به میلیون ریال
| 3×13 | 2×13 | |
| درآمد ساخت املاک | 270ر13 | 970ر26 |
| هزینههای ساخت املاک | ( 201ر9) | ( 616ر18) |
یادداشتهای توضیحی صورتهای مالی ارقام به میلیون ریال
| 3×13 | 2×13 | |
| مخارج ساخت املاک | ||
| مخارج تحمل شده تا ابتدای سال : | ||
| – زمین | 000ر10 | 000ر10 |
| – مخارج ساخت | 450ر22 | 000ر13 |
| 450ر32 | 000ر23 | |
| اضافه میشود: مخارج تحمل شده طی سال جاری | ||
| – مخارج ساخت | 050ر6 | 450ر9 |
| 500ر38 | 450ر32 | |
| کسر می شود: مخارج شناسایی شده به عنوان هزینه در صورت سود و زیان | ||
| – سالهای قبل | 189ر27 | 573ر8 |
| – سال جاری | 201ر9 | 616ر18 |
| 110ر2 | 261ر5 | |
| انتقال به واحدهای ساختمانی تکمیل شده فروش نرفته | ( 110ر2) | – |
| – | 261ر5 |
پیوست شماره 2 :مبانی نتیجهگیری
این پیوست بخشی از استاندارد حسابداری شماره 29 محسوب نمیشود.
پیشینه
1 . پیش از تدوین این استاندارد، واحدهای تجاری که به فعالیتهای ساخت املاک مشغول بودند با وجود رویه پیشبینی شده در پیوست استاندارد حسابداری شماره 3 با عنوان درآمد عملیاتی ، از روشهای متفاوتی جهت شناخت درآمد و تخصیص مخارج فعالیتهای ساخت املاک استفاده میکردند. به همین دلیل کمیته تدوین استانداردهای حسابداری (کمیته) در شهریور 1382 انجام کارهای تحقیقاتی لازم را برای بررسی ضرورت تدوین استاندارد حسابداری فعالیتهای ساخت املاک در دستور کار مدیریت تدوین استاندارد قرار داد. برای اجرای این پروژه کارشناسان و گروه کارشناسی مدیریت تدوین استانداردها، فعالیتهای زیر را انجام دادند:
الف. بررسی میدانی روشهای حسابداری شرکتهایی که در زمینه ساخت املاک فعالیت میکنند. این بررسی در قالب سه گروه شرکتهای شهرکهای صنعتی، شرکتهای عمران شهرهای جدید و سایر شرکتهای فعال در ساخت املاک صورت گرفت.
ب . مطالعه تطبیقی استانداردهای حسابداری تدوین شده توسط مراجع حرفهای معتبر دنیا.
ج . بررسی تحقیقات انجام شده در زمینه حسابداری فعالیتهای ساخت املاک.
د . تشکیل جلساتی با مدیران شرکتهای فعال در ساخت املاک و همچنین حسابرسان مستقل این شرکتها.
ﻫ . تشکیل جلسات متعدد گروه کارشناسی برای جمعبندی نتایج تحقیقات و مطالعات انجام شده و تدوین پیشنویس استاندارد فعالیتهای ساخت املاک.
2 . کمیته براساس نتایج مطالعات انجام شده و با توجه به استانداردهای حسابداری موجود شامل استاندارد حسابداری شماره 32 مالزی با عنوان فعالیتهای ساخت املاک، استاندارد حسابداری شماره 66 آمریکا با عنوان حسابداری فروش املاک و استاندارد حسابداری شماره 67 آمریکا با عنوان حسابداری مخارج و عملیات اولیه اجاره پروژههای املاک، تدوین استاندارد حسابداری شماره 29 با عنوان فعالیتهای ساخت املاک را در دستور کار قرار داده و پس از بحث و تبادل نظر در جلسات متعدد، متن پیشنهادی را تصویب کرد.
دلایل تدوین استاندارد حسابداری فعالیتهای ساخت املاک
3 . کمیته به دلایل زیر تدوین استاندارد حسابداری مربوط به فعالیتهای ساخت املاک را ضروری تشخیص داد:
الف. تقاضای شرکتهای ساختمانی برای تجدیدنظر در روش شناخت درآمد،
ب . تنـوع روشهـای تخصیص مخارج مشترک و سایـر مخارج مربـوط به فعالیتهای ساخت املاک،
ج . ماهیت خاص فعالیتهای ساخت املاک که بیش از یک دوره مالی به طول میانجامد و معمولاً در اوایل شروع پروژه با پیشفروش همراه است، و
د . وجود تفاوت در نحوه افشای اطلاعات در صورتهای مالی.
ماهیت فعالیتهای ساخت املاک
4 . واحدهای تجاری سازنده املاک ممکن است به تمام فعالیتهای ساخت املاک یا برخی از آنها از قبیل برنامهریزی، طراحی و احداث بنا بپردازند. این واحدها ممکن است فقط در حوزه ساخت املاک مسکونی، تجاری یا صنعتی و یا در تمام حوزههای ذکر شده فعالیت کنند. واحدهای تجاری سازنده املاک ممکن است زمینهایی را در مقیاس بزرگ خریداری و پس از آمادهسازی، آنها را در قطعات کوچک برای مصارف مختلف نظیر ساخت واحدهای مسکونی یا تجاری واگذار نمایند.
5 . کمیته پس از انجام بررسیهای لازم در رابطه با واحدهای تجاری سازنده املاک به این نتیجه رسید که فعالیتهای ساخت املاک دارای ماهیت یک صنعت خاص است و ارائه استاندارد جداگانه موجب ارتقای کیفیت و قابلیت مقایسه صورتهای مالی واحدهای تجاری مرتبط با این فعالیتها میشود.
مخارج ساخت املاک
6 . برای تخصیص مخارج ساخت به هر یک از واحدهای ساختمانی یا پروژهها روشهای متفاوتی وجود دارد که میتوان به روش شناسایی ویژه، روش ارزش نسبی فروش و روشهای مبتنی بر مساحت اشاره نمود.
7 . مزیت روش شناسایی ویژه این است که مخارج فعالیتهای ساخت املاک نظیر مخارج مستقیم ساخت به صورت دقیق و درست به هر یک از واحدهای ساختمانی یا پروژهها تخصیص مییابد و در نتیجه در این روش انجام برآورد یا ذهنیتگرایی به حداقل میرسد. مشکل روش مزبور این است که جهت تخصیص مخارج مشترک نمیتوان از آن استفاده کرد.
8 . مزیت روش ارزش نسبی فروش این است که تخصیص تمام مخارج فعالیتهای ساخت املاک خصوصاً مخارج مشترک را امکانپذیر میسازد. البته استفاده از این روش مستلزم دسترسی به ارزش فروش برآوردی واحدهای ساختمانی است و در برخی موارد واحدهای تجاری در تعیین ارزش فروش برآوردی واحدهای ساختمانی با محدودیتهایی نظیر عدم وجود مظنههای بازار مواجه میباشند. استفاده از این روش سبب تطابق بهتر هزینههای ساخت با درآمدهای ناشی از فعالیتهای ساخت میگردد.
9 . روشهای مبتنی بر مساحت، امکان تخصیص تمام مخارج فعالیتهای ساخت املاک را برای واحدهای ساختمانی فراهم میسازند. اما تخصیص مخارج بدون در نظرگرفتن ارزش واحدهای ساختمانی انجام میشود و ممکن است تخصیص مخارج به طور منطقی صورت نگیرد. این شیوه تخصیص ممکن است تصویر نادرستی از بهای تمام شده واحدهای ساختمانی ارائه نماید. افزون بر این ممکن است تطابق هزینهها با درآمدهای ناشی از فعالیتهای ساخت به نحو درستی صورت نگیرد.
