ماده 26– تکالیف وراث و رسیدگی به ماترک متوفی
وراث متوفی (منفرداً یا مجتمعاً) یا ولی یا امین یا قیم یا نماینده قانونی آنها موظفند به منظور کسر هزینه‌های کفن و دفن در حدود عرف و عادات و واجبات مالی و عبادی در حدود قواعد شرعی و دیون محقق متوفی از ماترک موضوع ماده (17) این قانون، ظرف مدت یک سال از تاریخ فوت متوفی اظهارنامه‌ای حاوی کلیه اقلام ماترک با تعیین ارزش روز زمان فوت و تصریح مطالبات و بدهی‌ها طبق فرم نمونه مخصوصی که از طرف سازمان امور مالیاتی کشور تهیه می‌شود به انضمام مدارک زیر به اداره امور مالیاتی صلاحیتدار تسلیم نماید:
1- مدارک بدهی‌ها و مطالبات
رونوشت یا تصویر گواهی شده اسناد مربوط به بدهی‌ها و مطالبات متوفی
2- اسناد مالکیت
رونوشت یا تصویر گواهی شده کلیه اوراقی که مثبت حق مالکیت متوفی نسبت به اموال و حقوق مالی است.
3- وصیتنامه
رونوشت یا تصویر گواهی شده آخرین وصیتنامه متوفی اگر وصیتنامه موجود باشد.
4- وکالتنامه یا قیم‌نامه
در صورتی که اظهارنامه از طرف وکیل یا قیم یا ولی داده شود رونوشت یا تصویر گواهی شده وکالتنامه یا قیم‌نامه
5- گواهی فوت
رونوشت یا تصویر گواهی فوت از مراجع ذی‌ربط
وظایف اداره امور مالیاتی
اداره امور مالیاتی مربوط مکلف است اظهارنامه تسلیمی در مهلت مقرر را رسیدگی و به شرح زیر اقدام کند:
الف
در صورتی که ارزش روز کلیه ماترک متوفی کمتر از دیون محقق متوفی، واجبات مالی و عبادی و هزینه کفن و دفن باشد، اموال و دارایی‌های متوفی مشمول مالیات موضوع ماده (17) این قانون نخواهد شد و مالیاتهای پرداختی ماده مذکور با ارائه اسناد و مدارک مثبته به پرداخت‌کننده مسترد خواهد شد.
ب
در صورتی که ارزش روز ماترک بیشتر از دیون محقق متوفی، واجبات مالی و عبادی و هزینه‌های کفن و دفن باشد، در این صورت موارد مزبور به ترتیب از ارزش روز اموال و دارایی‌های موضوع بندهای (1)، (2)، (3)، (4) و (5) ماده (17) این قانون کسر و مازاد ماترک حسب مورد به مأخذ مقرر در ماده مزبور مشمول مالیات خواهد شد و اضافه مالیاتهای پرداختی موضوع ماده (17) این قانون با ارائه اسناد و مدارک مثبته به پرداخت‌کننده مسترد خواهد شد.
ج
در صورتی که کل ماترک یا بخشی از آن مطابق بندهای (الف) و (ب) مشمول مالیات نباشد، اداره امور مالیاتی موظف است گواهی لازم مبنی بر بلامانع بودن ثبت یا انتقال یا پرداخت یا تحویل اموال و دارایی غیر مشمول متوفی به وراث را حسب موارد مذکور در ماده (17) این قانون به عنوان مراجع ذی‌ربط صادر نماید.
تبصره 1
در صورتی که بدهی متوفی مستند به مدارک و اسناد مثبته قانونی بوده و اصالت آن مورد تأیید اداره امور مالیاتی صلاحیتدار قرار گیرد قابل کسر از ماترک خواهد بود.
تبصره 2
آیین‌نامه اجرائی این ماده در مورد نحوه رسیدگی، ارزیابی اموال و دارایی‌ها و صدور گواهی توسط وزارت امور اقتصادی و دارایی تهیه می‌شود و به تصویب هیأت وزیران می‌رسد.
اطلاعات قانون
وضعیت: معتبر (دائمی- دارای تغییرات یا الحاقات)
مرجع تصویب: مجلس شورای اسلامی
تاریخ تصویب: 1394/04/31
تاریخ لازم الاجرا: 1395/01/01
سوابق | قسمت بند 5 از ماده واحده قانون اصلاح قانون مالیات های مستقیم مصوب 1394/04/31
تاریخ تصویب: 1395/01/01
سوابق | قسمت ماده 26 از قانون مالیاتهای مستقیم مصوب 1366 (متن مصوب اولیه و بدون اعمال اصلاحات و الحاقات)
تاریخ تصویب: 1368/01/01
اصلاح آیین نامه اجرایی ماده 26 و ماده 77 ق.م.م
تاریخ تصویب: 1403/04/03 | شماره مصوبه: 54976/ت62737هـ | مرجع صدور: هیئت وزیران
ابلاغ مصوبات هفدهمین جلسه ستاد ملی مدیریت کرونا مورخ 1399/02/07 در خصوص موعدهای مقرر قانون مالیات های مستقیم و قانون مالیات بر ارزش افزوده…
تاریخ تصویب: 1399/02/29 | شماره مصوبه: 200/99/24 | مرجع صدور: رئیس کل سازمان امور مالیاتی کشور
ابلاغ آیین نامه های اجرایی موضوع تبصره های2 مواد 26 و34 اصلاحی مصوب 31 – 4 – 1394 قانون مالیاتهای مستقیم و فرم های مربوط به مالیات برارث…
تاریخ تصویب: 1395/02/04 | شماره مصوبه: 200/95/9 | مرجع صدور: رئیس کل سازمان امور مالیاتی کشور
آیین‌نامه اجرایی ماده (34) اصلاحی قانون مالیاتهای مستقیم- مصوب 1394 –
تاریخ تصویب: 1395/01/21 | شماره مصوبه: 3869/ت52885هـ | مرجع صدور: هیئت وزیران
نحوه رسیدگی به مالیات بر ارث
تاریخ تصویب: 1392/12/24 | شماره مصوبه: 200/23474/ص | مرجع صدور: رئیس کل سازمان امور مالیاتی کشور
وظایف ادارات امور مالیاتی درخصوص اظهارنامه الکترونیکی عملکرد سال 1391
تاریخ تصویب: 1392/04/23 | شماره مصوبه: 200/7169/ص | مرجع صدور: رئیس کل سازمان امور مالیاتی کشور
ابلاغ جدول ضرایب تشخیص درآمد مشمول مالیات عملکرد سال 1390
تاریخ تصویب: 1391/05/11 | شماره مصوبه: 200/10023 | مرجع صدور: رئیس کل سازمان امور مالیاتی کشور
آیین نامه اجرایی موضوع ماده 218 قانون مالیات های مستقیم
تاریخ تصویب: 1390/03/24 | شماره مصوبه: 200/6978/ص | مرجع صدور: چند وزیر
تجمیع بخشنامه های قبلی و رفع ابهامات و بخشنامه تنظیمی فصل مالیات بر ارث
تاریخ تصویب: 1384/06/30 | شماره مصوبه: 11823 | مرجع صدور: رئیس کل سازمان امور مالیاتی کشور
واحد مالیاتی صلاحیتدار پرونده های ارث پس از انحلال اداره کل مالیات بر ارث
تاریخ تصویب: 1384/02/03 | شماره مصوبه: 1179 | مرجع صدور: رئیس کل سازمان امور مالیاتی کشور
شش فقره فرم اظهارنامه مالیاتی تهیه شده بر اساس اصلاحیه قانون مالیات های مستقیم مصوب 1380/11/27 و آئین نامه اجرائی ماده 219 قانون مذکور…
تاریخ تصویب: 1383/03/09 | شماره مصوبه: 213/301/3377 | مرجع صدور: معاون فنی و حقوقی
مهریه زوجه فرد متوفی
تاریخ تصویب: 1377/07/06 | شماره مصوبه: 30/4/6905 | مرجع صدور: شورای عالی مالیاتی
شمول یا عدم شمول مقررات ماده ۲۳۹ قانون مالیاتهای مستقیم مصوب اسفند ماه ۱۳۶۶ نسبت به برگهای تشخیص مالیات بر ارت و قطعیت آنها در صورت عدم اعتراض به موقع…
تاریخ تصویب: 1372/07/25 | شماره مصوبه: 30/4/9179 | مرجع صدور: شورای عالی مالیاتی
نظامنامه قانون مالیات بر ارث و نقل و انتقالات
تاریخ تصویب: 1316/10/21 | شماره مصوبه: 45082 | مرجع صدور: هیئت وزیران
ورود شکایت نسبت به ابطال ماده ۴ آیین نامه اجرایی ماده ۲۶ اصلاحی قانون مالیات های مستقیم مصوب ۱۳۹۴ موضوع مصوبه شماره ۳۸۶۲/ت ۵۲۸۰۴ هـ مورخ ۱۳۹۵/۱/۲۱ هیأت وزیران…
تاریخ تصویب: 1404/08/13 | شماره مصوبه: ۱۴۰۴۳۱۳۹۰۰۰۲۰۳۶۲۲۰ | مرجع صدور: هیأت عمومی دیوان عدالت اداری
رد خواسته ابطال عبارت “…در مورد سهام و سهم الشرکه و حقوق مالی متوفی در سهام و سهم الشرکه سایر اشخاص حقوقی ارزش آن بر اساس رسیدگی اداره امور مالیاتی…
تاریخ تصویب: 1403/07/28 | شماره مصوبه: ۱۴۰۳۳۱۳۹۰۰۰۱۷۷۹۷۴۹ | مرجع صدور: هیأت تخصصی مالیاتی، بانکی دیوان عدالت اداری
رد خواسته ابطال بند چ بخشنامه شماره 200/۹۵/9 مورخ ۱۳۹۵/۲/۴ سازمان امور مالیاتی از تاریخ تصویب…
تاریخ تصویب: 1403/02/31 | شماره مصوبه: ۱۴۰۳۳۱۳۹۰۰۰۰۴۹۵۷۵۴ | مرجع صدور: هیأت تخصصی مالیاتی، بانکی دیوان عدالت اداری
رد خواسته ابطال و حذف انشعاب آب و برق و گاز و ایضاً خط تلفن ثابت در ذیل (پاورقی) بند ۳ـ۱ اظهارنامه مالیات بر ارث ـ موضوع بند چ از ماده ۱ آیین نامه اجر…
تاریخ تصویب: 1401/05/22 | شماره مصوبه: ۱۴۰۱۰۹۹۷۰۹۰۶۰۰۰۳۱۲ | مرجع صدور: هیأت تخصصی مالیاتی، بانکی دیوان عدالت اداری
رد خواسته ابطال ماده ۸ آیین نامه اجرایی ماده ۲۶ قانون مالیاتهای مستقیم
تاریخ تصویب: 1401/03/21 | شماره مصوبه: ۱۴۰۱۰۹۹۷۰۹۰۶۰۰۰۱۳۶ | مرجع صدور: هیأت تخصصی مالیاتی، بانکی دیوان عدالت اداری
ابطال تبصره 4 ماده 2 آیین نامه اجرایی ماده 26 قانون مالیات های مستقیم
تاریخ تصویب: 1401/01/16 | شماره مصوبه: ۱۴۰۱۰۹۹۷۰۹۰۵۸۱۰۰۷۳ | مرجع صدور: هیأت عمومی دیوان عدالت اداری
رد خواسته ابطال بند الف ماده ۲ آیین نامه اجرایی ماده ۲۶ قانون مالیاتهای مستقیم به شماره ۳۸۶۲/ت۵۲۸۰۴ مورخ ۱۳۹۵/۱/۲۱ تصویب نامه هیات وزیران…
تاریخ تصویب: 1400/12/14 | شماره مصوبه: ۱۴۰۰۰۹۹۷۰۹۰۶۰۱۱۳۸۸ | مرجع صدور: هیأت تخصصی مالیاتی، بانکی دیوان عدالت اداری
رد خواسته ابطال مواد (۴ و ۷) آیین نامه اجرایی ماده (۲۶) قانون مالیات های مستقیم موضوع بخشنامه شماره ۳۸۶۲/ت۵۲۸۰۴ مورخ ۱۳۹۵/۰۱/۲۱ و ماده (۱۲) آیین نامه …
تاریخ تصویب: 1400/11/23 | شماره مصوبه: ۱۴۰۰۰۹۹۷۰۹۰۶۰۱۱۳۱۲ | مرجع صدور: هیأت تخصصی مالیاتی، بانکی دیوان عدالت اداری
رد خواسته ابطال مادتین ۷ و ۹ آیین نامه اجرایی ماده ۲۶ قانون مالیات های مستقیم اصلاحی مصوب ۱۳۹۴/۴/۳۱…
تاریخ تصویب: 1400/07/11 | شماره مصوبه: ۱۴۰۰۰۹۹۷۰۹۰۶۰۱۰۸۶۲ | مرجع صدور: هیأت تخصصی مالیاتی، بانکی دیوان عدالت اداری
چگونه اظهارنامه مالیات بر ارث موضوع ماده 26 را تنظیم و ارسال کنیم؟
راهنمای گام‌به‌گام وراث برای انجام تکالیف قانونی، کسر دیون و اخذ گواهی انتقال اموال متوفی از اداره دارایی.
- استخراج اسناد مالکیت و گواهی فوت
تصاویر گواهی فوت، شناسنامه وراث و تمام اسناد ثبتی، بانکی و ملکی متوفی را جمع‌آوری و تفکیک کنید.
- محاسبه و مستندسازی دیون و بدهی‌ها
اسناد وام‌ها، مهریه، چک‌ها یا مخارج تدفین را آماده کنید تا طبق تبصره ۱ ماده ۲۶، مورد تایید دارایی قرار گیرد.
- ثبت اظهارنامه در فرم نمونه مخصوص دارایی
ظرف مهلت یک‌ساله، وارد سامانه مالیاتی شده و ارزش روز اموال در زمان فوت را به همراه مطالبات و بدهی‌ها ابراز کنید.
- رسیدگی ممیز و دریافت گواهی بند ج
پس از کسر دیون از ماترک توسط دارایی، مالیات مازاد را پرداخت کرده و گواهی بلامانع بودن ثبت و انتقال اموال را دریافت کنید.
پرسش‌های حیاتی مودیان درباره مهلت و وظایف وراث در ماده 26 ق م م
وراث یا نماینده قانونی آنها موظفند ظرف مدت یک سال از تاریخ فوت متوفی، اظهارنامه مالیاتی حاوی کلیه اقلام ماترک را به همراه مدارک به اداره امور مالیاتی صلاحیتدار تسلیم کنند.
طبق بند الف ماده 26، در صورتی که ارزش روز ماترک کمتر از بدهی‌های محقق، واجبات شرعی و هزینه کفن و دفن باشد، اموال مشمول مالیات بر ارث نخواهند شد و مبالغ پرداختی قبلی مسترد می‌گردد.
رونوشت گواهی فوت، اسناد مالکیت اموال و حقوق مالی متوفی، اسناد مربوط به بدهی‌ها و مطالبات، آخرین وصیتنامه (در صورت وجود) و وکالتنامه یا قیم‌نامه.
ماده 26 تکالیف وراث و نحوه رسیدگی به ماترک متوفی را مشخص می‌کند و تعیین می‌کند که وراث باید ظرف یک سال، اظهارنامه کامل اموال، بدهی‌ها و هزینه‌های متوفی را به سازمان امور مالیاتی ارائه دهند.
بله. بدهی‌های محقق و قابل اثبات متوفی، پس از تأیید سازمان امور مالیاتی، از ماترک کسر می‌شود.
هزینه‌های کفن و دفن در حدود عرف و عادات جامعه، جزو هزینه‌های قابل کسر از ماترک محسوب می‌شود.
بله. اگر پس از رسیدگی مشخص شود مالیات اضافه پرداخت شده، سازمان امور مالیاتی موظف به استرداد آن است.
وصیتنامه در صورت وجود، به عنوان سند معتبر برای تعیین تکلیف بخشی از اموال و تعهدات متوفی به پرونده مالیاتی اضافه می‌شود.
ظهارنامه می‌تواند توسط:
وراث (منفرد یا جمعی)
ولی یا قیم
امین
یا نماینده قانونی
ارائه شود.
پس از بررسی اظهارنامه، اگر مالیات یا بدهی‌ای وجود نداشته باشد، گواهی رسمی برای:
انتقال
ثبت
یا تحویل اموال
صادر می‌شود.
خیر. فقط بدهی‌هایی که دارای مدارک و اسناد معتبر و تأیید سازمان امور مالیاتی باشند قابل کسر هستند.
در این حالت فقط همان بخش مشمول مالیات می‌شود و برای سایر اموال، گواهی عدم شمول مالیات صادر خواهد شد.
