قضاوتها و مفروضات عمده در استاندارد شماره 41
8. واحد تجاری باید اطلاعاتی درباره قضاوتها و مفروضات عمده (و تغییر در آن قضاوتها و مفروضات) مورد استفاده برای تعیین موارد زیر را افشا کند:
الف . اینکه بر واحد تجاری دیگر، یعنی واحد تجاری سرمایهپذیرتشریحشده در بندهای 7 و 8 استاندارد حسابداری 39 (مصوب 1398)، کنترل دارد یا خیر؛
ب . اینکه کنترل مشترک بر یک توافق، یا نفوذ قابل ملاحظه در واحد تجاری دیگر دارد یا خیر؛ و
پ . نوع مشارکت (یعنی عملیات مشترک یا مشارکت خاص) هنگامیکه مشارکت از طریق شخصیت جداگانه سازماندهی شده باشد.
9. قضاوتها و مفروضات عمده افشاشده طبق بند 8، شامل قضاوتها و مفروضاتی است که اگر واقعیتها و شرایط بهگونهای تغییر کند که نتیجهگیری واحد تجاری درباره وجود کنترل، کنترل مشترک یا نفوذ قابل ملاحظه، طی دوره گزارشگری تغییر کند، توسط واحد تجاری انجام میشود.
10. به منظور رعایت الزامات بند 8، واحد تجاری باید، برای مثال، قضاوتها و مفروضات عمدهای را که برای تعیین موارد زیر استفاده کرده است، افشا کند:
الف . نداشتن کنترل بر واحد تجاری دیگر علیرغم دارا بودن بیش از نصف حق رأی آن واحد تجاری دیگر.
ب . کنترل واحد تجاری دیگر علیرغم دارا بودن کمتر از نصف حق رأی آن واحد تجاری دیگر.
پ . نماینده یا اصیل بودن (به بندهای ب58 تا ب72 استاندارد حسابداری 39 (مصوب 1398) مراجعه شود).
ت . نداشتن نفوذ قابل ملاحظه علیرغم دارا بودن حداقل 20 درصد حق رأی آن واحد تجاری دیگر.
ث . نفوذ قابل ملاحظه در واحد تجاری دیگر علیرغم داشتن کمتر از 20 درصد حق رأی آن واحد تجاری دیگر.
وضعیت واحد تجاری سرمایهگذاری
11. هرگاه واحد تجاری اصلی، طبق بند 29 استاندارد حسابداری 39 (مصوب 1398) به این نتیجه برسد که یک واحد تجاری سرمایهگذاری است، باید اطلاعاتی درباره قضاوتها و مفروضات عمده مورد استفاده برای تعیین اینکه یک واحد تجاری سرمایهگذاری محسوب میشود را افشا کند. اگر واحد تجاری مزبور، از یک یا چند ویژگی معمول واحدهای تجاری سرمایهگذاری برخوردار نباشد (به بند 30 استاندارد حسابداری 39 (مصوب 1398) مراجعه شود)، باید دلایل خود در خصوص اینکه با وجود این شرایط همچنان واحد تجاری سرمایهگذاری محسوب میشود را افشا کند.
12. هرگاه یک واحد تجاری، به واحد تجاری سرمایهگذاری تبدیل شود یا شرایط واحد تجاری سرمایهگذاری را از دست بدهد، باید تغییر در وضعیت واحد تجاری سرمایهگذاری و دلایل تغییر را افشا کند. افزون بر این، یک واحد تجاری که به واحد تجاری سرمایهگذاری تبدیل میشود، باید اثر این تغییر وضعیت را بر صورتهای مالی دوره مورد گزارش، به شرح زیر افشا نماید:
الف . کل ارزش منصفانه واحدهای تجاری فرعی که شرایط تلفیق شدن را از دست میدهند، در تاریخ تغییر وضعیت؛
ب . کل سود یا زیان، در صورت وجود، که طبق بند ب121 استاندارد حسابداری 39 (مصوب 1398) محاسبه میشود؛ و
پ . قلم (اقلام) اصلی صورت سود و زیان که سود یا زیان مورد نظر در آن شناسایی میشود (در صورتی که جداگانه ارائه نشده باشد).
منافع در واحدهای تجاری فرعی در استاندارد شماره 41
13. واحد تجاری باید اطلاعاتی افشا کند که برای استفادهکنندگان صورتهای مالی تلفیقی، موارد زیر امکانپذیر شود:
الف . درک:
1. ترکیب گروه؛ و
2. سهم دارندگان منافع فاقد حق کنترل از فعالیتها و جریانهای نقدی گروه (بند 15)؛ و
ب . ارزیابی:
1. ماهیت و میزان محدودیتهای عمده مربوط به توانایی واحد تجاری برای دسترسی به، یا استفاده از، داراییهای گروه و تسویه بدهیهای گروه (بند 16)؛
2. ماهیت ریسکهای مرتبط با منافع واحد تجاری در واحدهای تجاری ساختاریافته تلفیقشده و تغییر در آن ریسکها (بندهای 17 تا 20)؛
3. آثار تغییر در منافع مالکیت واحد تجاری در واحد تجاری فرعی که منجر به از دست دادن کنترل نمیشود (بند 21)؛ و
4. آثار از دست دادن کنترل یک واحد تجاری فرعی طی دوره گزارشگری (بند 22).
14. زمانیکه تاریخ یا دوره صورتهای مالی واحد تجاری فرعی که در تهیه صورتهای مالی تلفیقی مورد استفاده قرار میگیرد با تاریخ یا دوره صورتهای مالی تلفیقی تفاوت داشته باشد (به بندهای ب113 و ب114 استاندارد حسابداری 39 مراجعه شود)، واحد تجاری باید موارد زیر را افشا کند:
الف . تاریخ پایان دوره گزارشگری صورتهای مالی واحد تجاری فرعی مزبور؛ و
ب . دلیل استفاده از تاریخ یا دوره متفاوت.
سهم دارندگان منافع فاقد حق کنترل از فعالیتها و جریانهای نقدی گروه
15. واحد تجاری باید برای هر یک از واحدهای تجاری فرعی خود که منافع فاقد حق کنترل آنها برای واحد گزارشگر بااهمیت است، موارد زیر را افشا کند:
الف . نام واحد تجاری فرعی.
ب . محل اصلی فعالیت تجاری واحد تجاری فرعی (و کشور محل تأسیس آن، چنانچه متفاوت از محل اصلی فعالیت تجاری باشد).
پ . نسبت منافع مالکیت دارندگان منافع فاقد حق کنترل.
ت . نسبت حق رأی دارندگان منافع فاقد حق کنترل، در صورتی که با نسبت منافع مالکیت آنها تفاوت داشته باشد.
ث . سود یا زیان دوره که طی دوره گزارشگری به منافع فاقد حق کنترل واحد تجاری فرعی تخصیص یافته است.
ج . منافع فاقد حق کنترل انباشته واحد تجاری فرعی در پایان دوره گزارشگری.
چ . خلاصه اطلاعات مالی درباره واحد تجاری فرعی (به بند ب10 مراجعه شود).
ماهیت و میزان محدودیتهای عمده
16. واحد تجاری باید موارد زیر را افشا کند:
الف . محدودیتهای عمده (برای مثال، محدودیتهای قانونی، قراردادی و نظارتی) مربوط به توانایی واحد تجاری برای دسترسی به، یا استفاده از، داراییهای گروه و تسویه بدهیهای گروه، مانند:
1. مواردی که توانایی واحد تجاری اصلی یا واحدهای تجاری فرعی آن را برای انتقال نقد یا سایر داراییها به (یا از) دیگر واحدهای تجاری گروه محدود میکند.
2. تضمینها یا سایر الزاماتی که میتواند پرداخت سودهای تقسیمی و سایر ستاندههای مالکانه یا اعطا یا بازپرداخت وام را به (یا توسط) دیگر واحدهای تجاری گروه محدود کند.
ب . ماهیت و میزان حق حمایتی دارندگان منافع فاقد حق کنترل در ایجاد محدودیت عمده در توانایی واحد تجاری برای دسترسی به، یا استفاده از، داراییهای گروه و تسویه بدهیهای گروه (مانند زمانی که واحد تجاری اصلی متعهد به تسویه بدهیهای واحد تجاری فرعی قبل از تسویه بدهیهای خود میباشد، یا زمانی که برای دسترسی به داراییها یا تسویه بدهیهای واحد تجاری فرعی، تصویب توسط دارندگان منافع فاقد حق کنترل الزامی است).
پ . مبالغ دفتری داراییها و بدهیهای انعکاسیافته در صورتهای مالی تلفیقی، که این محدودیتها در مورد آنها اعمال میشود.
