پیوست 2:نمونه موضوعاتی که تیم حسابرسی گروه در مورد آنها شناخت کسب میکند.
نمونههای ارائه شده طیف وسیعی از موضوعات را پوشش میدهد، اما تمام موضوعات لزوماً برای حسابرسی هر گروه مرتبط نیست و ضمناً این فهرست جامع نمیباشد.
کنترلهای عمومی گروه
1. کنترلهای عمومی گروه ممکن است شامل ترکیبی از موارد زیر باشد:
- جلسات منظم بین مدیران اجرایی بخش و گروه به منظور گفتگو در مورد پیشرفتهای کسب و کار و بررسی عملکرد.
- نظارت بر عملیات بخشها و عملکرد مالی آنها، از جمله روال معمول گزارشگری، که مدیران اجرایی گروه را قادر میسازد عملکرد بخشها را با بودجه آنها مقایسه و اقدام لازم را انجام دهد.
- فرایند براورد خطر توسط مدیران اجرایی گروه، یعنی فرایند شناخت، تحلیل و مدیریت خطرهای تجاری، از جمله خطر تقلب که ممکن است منجر به تحریف بااهمیت صورتهای مالی گروه گردد.
- نظارت، کنترل، تطبیق، و حذف معاملات درونگروهی و سودها و زیانهای تحقق نیافته، و مانده حسابهای درونگروهی.
- فرایند نظارت بر به موقع بودن اطلاعات مالی دریافتی از بخشها و ارزیابی صحت و کامل بودن آن.
- سیستم فناوری اطلاعات مرکزی که کنترلهای عمومی آن در تمام گروه یا بخشی از آن یکسان است.
- فعالیتهای کنترلی سیستم فناوری اطلاعات که برای تمام یا برخی از بخشها مشترک است.
- نظارت بر کنترلها، شامل فعالیتهای حسابرسی داخلی و برنامههای خودارزیابی.
- روشهای یکنواخت از جمله دستورالعمل روشهای گزارشگری مالی گروه.
- برنامههای عمومی گروه مثل برنامههای پیشگیری از تقلب و آئیننامههای اخلاقی.
- ضوابط تفویض اختیار و تعیین مسئولیت مدیران اجرایی بخش.
2 . حسابرسی داخلی ممکن است بخشی از کنترلهای عمومی گروه محسوب شود (برای مثال در مواردی که کار حسابرسی داخلی متمرکز است). در استاندارد 1610،[1]نحوه ارزیابی تیم حسابرسی گروه از صلاحیت و بیطرفی حسابرسان داخلی در مواردی که قرار است از کار آنها استفاده شود، مطرح شده است.
فرایند تلفیق
3 . شناخت تیم حسابرسی گروه از فرایند تلفیق ممکن است شامل موارد زیر باشد:
موضوعات مرتبط با استانداردهای حسابداری:
- میزان شناخت مدیران اجرایی بخش از استانداردهای حسابداری.
- فرایند تشخیص و حسابداری بخشها طبق استانداردهای حسابداری.
- فرایند تشخیص قسمتهای قابل گزارش برای گزارشگری قسمتها طبق استانداردهای حسابداری.
- فرایند تشخیص اشخاص وابسته و معاملات با اشخاص وابسته طبق استانداردهای حسابداری.
- رویههای حسابداری استفاده شده در تهیه و ارائه صورتهای مالی گروه، تغییرات آنها نسبت به سال مالی قبل، و تغییرات حاصل از استانداردهای حسابداری جدید یا تجدیدنظر شده.
- روشهای معمول انجام تعدیلات در مورد بخشهایی که پایان سال مالی آنها با پایان سال مالی گروه متفاوت است.
موضوعات مرتبط با فرایند تلفیق:
- فرایند مورد استفاده مدیران اجرایی گروه برای کسب شناخت از رویههای حسابداری بخشها، و، در صورت لزوم، اطمینان از بکارگیری رویههای حسابداری یکنواخت در تهیه اطلاعات مالی بخشها به منظور تهیه صورتهای مالی گروه، و تعیین تفاوت در رویههای حسابداری، و در صورت لزوم تعدیل آنها طبق استانداردهای حسابداری.
- فرایند مورد استفاده مدیران اجرایی گروه برای کسب اطمینان از کامل بودن، صحت و به موقع بودن گزارشگری مالی بخشها برای تهیه صورتهای مالی تلفیقی.
- فرایند تسعیر اطلاعات مالی بخشهای خارجی به ریال.
- نحوه سازماندهی فناوری اطلاعات برای تلفیق شامل مراحل دستی و خودکار فرایند، و کنترلهای دستی و خودکار در مراحل مختلف فرایند تلفیق.
- فرایند مدیران اجرایی گروه برای کسب اطلاعات مربوط به رویدادهای پس از تاریخ ترازنامه.
موضوعات مرتبط با تعدیلات تلفیقی:
- فرایند ثبت تعدیلات تلفیقی، شامل تهیه، تصویب و پردازش ثبتهای حسابداری مربوط، و تجربه پرسنل مسئول تلفیق.
- تعدیلات تلفیقی الزامی طبق استانداردهای حسابداری.
- ماهیت تجاری رویدادها و معاملاتی که باعث ایجاد تعدیلات تلفیقی میگردند.
- تکرار، ماهیت و اندازه معاملات بین بخشها.
- روشهای نظارت، کنترل، تطبیق و حذف معاملات درونگروهی و سودها و زیانهای تحقق نیافته، و مانده حسابهای درونگروهی.
- مراحل طی شده جهت تعیین ارزش منصفانه خالص داراییهای تحصیل شده، روشهای استهلاک سرقفلی، و آزمون کاهش ارزش سرقفلی، طبق استانداردهای حسابداری.
پیوست 3:نمونه شرایط یا رویدادهایی که ممکن است حاکی از خطرهای تحریف بااهمیت صورتهای مالی گروه باشد.
نمونههای ارائه شده طیف وسیعی از شرایط یا رویدادها را پوشش میدهد، اما تمام شرایط یا رویدادها در هر کار حسابرسی گروه وجود ندارد و این فهرست لزوماً جامع نیست.
- ساختار پیچیده گروه، به ویژه در مواردی که تحصیل، واگذاری یا تجدید سازمان به دفعات اتفاق میافتد.
- ضعف ساختارهای راهبری شرکت، از جمله فرایندهای تصمیمگیری غیرشفاف.
- نبود کنترلهای عمومی گروه یا اثربخش نبودن آن، از جمله اطلاعات ناکافی مدیران اجرایی گروه برای نظارت بر عملیات و نتایج عملیات بخشها.
- وجود بخشها در کشورهایی که در معرض عواملی چون مداخلات دولت در زمینه سیاستهای پولی و بازرگانی، اعمال محدودیت بر انتقال سود یا ارز، و نوسانات شدید نرخ ارز هستند.
- فعالیتهای تجاری بخشهایی که پرخطر هستند، مانند قراردادهای بلندمدت یا مبادله ابزارهای پیچیده یا جدید.
- موارد ابهام نسبت به اینکه اطلاعات مالی کدام بخشها باید طبق استانداردهای حسابداری، در صورتهای مالی گروه گنجانده شود، برای مثال اینکه آیا واحدهای تجاری با مقاصد خاص وجود دارند و باید در صورتهای مالی گروه گنجانده شوند یا خیر.
- روابط و معاملات غیرمعمول با اشخاص وابسته.
- وجود سابقه قبلی در مورد مانده حسابهای درونگروهی که تطبیق داده نشدهاند یا با هم مغایرت داشتهاند.
- وجود معاملات پیچیدهای که در بیش از یک بخش منظور شده است.
- بکارگیری رویههای حسابداری متفاوت از رویههای حسابداری استفاده شده در صورتهای مالی گروه توسط بخشها.
- متفاوت بودن سالهای مالی بخشها که ممکن است جهت دستکاری زمانبندی معاملات مورد استفاده واقع شود.
- وجود تعدیلات تلفیقی ناقص یا غیرمجاز در گذشته.
- رویکرد مالیاتی جسورانه داخل گروه، یا معاملات نقدی کلان با واحدهای تجاری که در مناطق دارای مزایای مالیاتی فعالیت میکنند.
- تغییرات مکرر حسابرسان صورتهای مالی بخشها.
پیوست 4:نمونه تأییدیه حسابرس بخش
هدف این پیوست ارائه نمونه تأییدیه حسابرس بخش به شکل استاندارد نیست. تأییدیه ممکن است از یک حسابرس بخش به حسابرس دیگر و از دورهای به دوره بعد تغییر کند.
تأییدیه اغلب قبل از شروع حسابرسی اطلاعات مالی بخش کسب میشود.
[سربرگ حسابرس بخش]
[تاریخ]
[به مدیر مسئول حسابرسی گروه]
این تأییدیه در ارتباط با حسابرسی صورتهای مالی گروه [نام واحد تجاری اصلی] برای سال مالی منتهی به [تاریخ] توسط آن مؤسسه، با هدف اظهارنظر در مورد اینکه آیا صورتهای مالی گروه، از تمام جنبههای بااهمیت، وضعیت مالی گروه در [تاریخ] و نتایج عملیات و جریان وجوه نقدآن برای سال مالی منتهی به تاریخ مزبور را طبق استانداردهای حسابداری به نحو مطلوب نشان میدهد یا خیر، تهیه شده است.
این موسسه دریافت دستورالعمل مورخ ………….. شما را در تاریخ […………]، مبنی بر درخواست از ما برای حسابرسی اطلاعات مالی [نام بخش] برای سال مالی منتهی به [تاریخ] میپذیرد.
موارد زیر مورد تأیید این موسسه است:
- دستورالعمل آن موسسه رعایت میشود./ بنا به دلایل زیر [ذکر دلایل] قادر به رعایت … نیستیم.
- دستورالعملها شفاف و قابل فهم هستند./ خواهشمند است دستورالعمل را از جهات زیر [نکات مورد نظر] شفاف نمایید.
- با شما همکاری خواهیم کرد و امکان دسترسی شما به مستندات حسابرسی مربوط را فراهم خواهیم ساخت.
این موسسه از موارد زیر آگاه است:
- اطلاعات مالی [نام بخش] در صورتهای مالی گروه [نام واحد تجاری اصلی] گنجانده خواهد شد.
- ممکن است مشارکت در حسابرسی اطلاعات مالی [نام بخش] برای سال مالی منتهی به [تاریخ] را ضروری تشخیص دهید.
- کار ما را ارزیابی خواهید کرد و، در صورت مناسب بودن، برای حسابرسی صورتهای مالی گروه [نام واحد تجاری اصلی] از آن استفاده میکنید.
در ارتباط با حسابرسی اطلاعات مالی [نام بخش]، [توصیف بخش برای مثال واحد تجاری فرعی تحت تملک کامل، واحد تجاری فرعی، مشارکت خاص، واحد تجاری وابسته]، [نام واحد تجاری اصلی] انجام خواهیم داد، موارد زیر تأیید میشود:
- این موسسه از مفاد آیین رفتار حرفهای که برای ایفای مسئولیتهای خود در حسابرسی صورتهای مالی گروه ضروری است شناخت دارد، و طبق آن رفتار خواهد کرد. به ویژه، و با توجه به [نام واحد تجاری اصلی] و سایر بخشهای گروه، این موسسه باتوجه به مفاد آیین رفتار حرفهای مستقل است و از الزامات تعیین شده در آیین رفتار حرفهای منتشر شده [نام واحد تدوینکننده مقررات] پیروی خواهد کرد.
- این موسسه از استانداردهای حسابرسی که برای ایفای مسئولیت خود در حسابرسی صورتهای مالی گروه ضروری است، شناخت دارد و کار خود در مورد اطلاعات مالی [نام بخش] برای سال مالی منتهی به [تاریخ] را طبق آن استانداردها انجام خواهد داد.
- این موسسه از مهارتهای لازم (از قبیل شناخت صنعت خاص) برای حسابرسی اطلاعات مالی بخش مورد نظر برخوردار است.
- این موسسه از استانداردهای حسابداری که برای ایفای مسئولیت خود در حسابرسی صورتهای مالی گروه ضروری است، شناخت دارد.
این موسسه شما را از هر گونه تغییری که در خلال حسابرسی اطلاعات مالی [نام بخش]، در موارد بالا ایجاد خواهد شد، مطلع خواهد کرد.
[امضای حسابرس]
[تاریخ]
[نشانی حسابرسـ میتواند در سربرگ مؤسسه نیز درج شود]
1. استاندارد حسابرسی 610، ”استفاده از کار حسابرسان داخلی (تجدنظر شده 1397)“، بند 14
